จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1

จารึก

จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1

อักษรที่มีในจารึก

ธรรมอีสาน

ศักราช

พุทธศักราช 2115

ภาษา

บาลี, ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน 1 ด้าน มี 39 บรรทัด ด้านที่ 1 มี 20 บรรทัด ด้านที่ 2 มี 19 บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินทราย

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง 75 ซม. สูง 146 ซม. หนา 17 ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

1) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น "อด. 1"
2) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม 5 กำหนดเป็น "จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1"
3) ในหนังสือ ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย - ลาว กำหนดเป็น "ศิลาจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1" และ "ศิลาจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 2"

ปีที่พบจารึก

14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2527

สถานที่พบ

วัดถ้ำสุวรรณคูหา บ้านคูหาพัฒนา ตำบลนาสี อำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู

ผู้พบ

เจ้าหน้าที่สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดอุดรธานี

ปัจจุบันอยู่ที่

วัดถ้ำสุวรรณคูหา บ้านคูหาพัฒนา ตำบลนาสี อำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู

พิมพ์เผยแพร่

1) วารสารศิลปวัฒนธรรม ปีที่ 6 ฉบับที่ 8 (มิถุนายน 2528) : 114 - 127.
2) วารสารศิลปวัฒนธรรม ปีที่ 6 ฉบับที่ 9 (กรกฎาคม 2528) : 38 - 39.
3) วารสารศิลปวัฒนธรรม ปีที่ 6 ฉบับที่ 11 (กันยายน 2528) : 54 - 59.
4) วารสารศิลปวัฒนธรรม ปีที่ 7 ฉบับที่ 1 (พฤศจิกายน 2528) : 152 - 158.
5) จารึกในประเทศไทย เล่ม 5 (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2529), 301 - 307.
6) ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย - ลาว (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, 2530), 257 - 260, 270 - 273.
7) ภาษาและอักษรอีสาน (กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2543), 237.

ประวัติ

จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหานี้ มี 2 หลัก คือ จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1 และ จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 2 ตั้งอยู่บนพื้นก่อซีเมนต์ภายในถ้ำ เจ้าหน้าที่สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดอุดรธานีเป็นผู้พบ เมื่อเจ้าหน้าที่หน่วยศิลปากรที่ 7 จังหวัดขอนแก่นทราบเรื่อง จึงติดต่อให้กองหอสมุดแห่งชาติจัดส่งเจ้าหน้าที่ไปทำสำเนาจารึกทั้งสองหลัก นี้มาเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2527 เพื่อนำสำเนาจารึกมาเก็บรักษาไว้ที่หอพระสมุดวชิรญาณ ในกองหอสมุดแห่งชาติ ในหนังสือ ศิลาจารึกอีสาน (พ.ศ. 2530) ธวัช ปุณโณทก ได้อ่าน - แปล จารึกหลักนี้อีกครั้ง โดยแยกจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1 เป็น 2 หลัก โดยพิจารณาจากศักราชของจารึกทั้งสองด้านที่เป็นคนละสมัยกัน อย่างไรก็ตาม ในการจัดทำฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทยนี้ ได้ยึดข้อมูลของหอสมุดแห่งชาติเป็นเกณฑ์ จึงมิได้แยกจารึกหลักนี้เป็น 2 หลัก ดังกล่าว

เนื้อหาโดยสังเขป

ข้อความจารึกด้านที่ 1 บอกฤกษ์ยามในการสร้างอย่างละเอียด กล่าวถึงพระนามของพระไชยเชษฐาธิราช ซึ่งมีพระราชศรัทธากัลปนาที่ดิน สร้างพระพุทธรูป ถวายข้าโอกาส และยังได้กล่าวถึงชื่อบ้านนามเมืองที่อุทิศให้เป็นนาจังหันเพื่อเก็บผลประโยชน์ถวายพระภิกษุ และบำรุงวัด ในตอนท้ายได้สาปแช่งผู้ที่ทำลายทานวัตถุและถือประโยชน์สงฆ์มาเป็นของตนเอง

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

ข้อความจารึกด้านที่ 1 บรรทัดที่ 1 ระบุ จ.ศ. 924 ซึ่งตรงกับ พ.ศ. 2105 (ธวัช ปุณโณทก ว่าเป็น จ.ศ. 925 ซึ่งตรงกับ พ.ศ. 2106) อันเป็นสมัยที่พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชปกครองราชอาณาจักรล้านช้าง (พ.ศ. 2093 - 2115) และข้อความจารึกด้านที่ 2 บรรทัดที่ 1 ระบุ จ.ศ. 934 ซึ่งตรงกับ พ.ศ. 2115 ปลายรัชสมัยของพระเจ้าไชยเชษฐาธิราช (พ.ศ. 2093 - 2115) - ต้นรัชสมัยของพระสุมังคลไอยโกโพธิสัตว์ (พระยาแสนสุรินทร์ลือไชย) ครั้งที่ 1 (พ.ศ. 2115 - 2117)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., 2549, จาก :
1) ธวัช ปุณโณทก, "ประวัติศาสตร์ สังคมและการเมืองอีสาน จากจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา อุดรธานี," ศิลปวัฒนธรรม 6, 8 (มิถุนายน 2528) : 114 - 127.
2) ล้อม เพ็งแก้ว, "ค้นคำเค้นคอ - ธวัช ปุณโณทก วิเคราะห์ตัวเลขในจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา," ศิลปวัฒนธรรม 6, 9 (กรกฎาคม 2528) : 38 - 39.
3) ธวัช ปุณโณทก, "วิเคราะห์ตัวเลขในจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหาอีกทีเถอะน่า," ศิลปวัฒนธรรม 6, 11 (กันยายน 2528) : 54 - 59.
4) ล้อม เพ็งแก้ว, "ค้นคำเค้นคอ (ธวัช ปุณโณทก) ให้ครึกโครมและครื้นเครง วิเคราะห์ วัน เดือน ปี ในจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา," ศิลปวัฒนธรรม 7, 1 (พฤศจิกายน 2528) : 152 - 158.
5) บุญนาค สะแกนอก, "จารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา," ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม 5 : อักษรธรรมและอักษรไทย พุทธศตวรรษที่ 19 - 24 (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2529), 301 - 307.
6) ธวัช ปุณโณทก, "ศิลาจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 1," ใน ศิลาจารึกอีสาน (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, 2530), 257 - 260.
7) ธวัช ปุณโณทก, "ศิลาจารึกวัดถ้ำสุวรรณคูหา 3," ใน ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย - ลาว : ศึกษาทางด้านอักขรวิทยาและประวัติศาสตร์อีสาน (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, 2530), 270 - 273.
8) สิลา วีระวงส์, เรียบเรียง ; สมหมาย เปรมจิตต์, แปล, ประวัติศาสตร์ลาว, พิมพ์ครั้งที่ 3 (กรุงเทพฯ : มติชน, 2540), 84 - 106.
9) สิลา วีระวงส์, เรียบเรียง ; สมหมาย เปรมจิตต์, แปล, ประวัติศาสตร์ลาว, พิมพ์ครั้งที่ 3 (กรุงเทพฯ : มติชน, 2540), 84 - 108.

ภาพประกอบ

1) ภาพสำเนาจารึกจาก : ลายสือไทย 700 ปี (กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา, 2527)2) ภาพสำเนาจารึกจาก : จารึกในประเทศไทย เล่ม 5 (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2529)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170