รายชื่อพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑ์โฮงหลวงแสงแก้ว

โฮงหลวงแสงแก้วเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่เกิดจากแรงศรัทธาในพุทธศาสนาของคุณอมรา(แสงแก้ว) มุนิกานนท์ สร้างถวายให้กับวัดพระแก้วอารามหลวง ต.เวียง อ.เมือง จ.เชียงราย เพื่อใช้เป็นที่เก็บรักษาและจัดแสดงโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุของวัด และเป็นแหล่งเรียนรู้ตามอัธยาศัยทางด้านศาสนาและวัฒนธรรมล้านนา อาคารพิพิธภัณฑ์ได้รับการออกแบบให้มีลักษณะเป็นศิลปะล้านนาประยุกต์ สร้างด้วยไม้สักทั้งหลัง ผู้ออกแบบเป็นสถาปนิกชาวเชียงรายชื่อ นพดล อิงควณิช พิพิธภัณฑ์เริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ. 2538 แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2544 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นเปิดเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2550 ภายมีสองชั้น จัดแสดงวัตถุที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมล้านนา อาทิ พระพุทธรูปหินอ่อนจากพม่า เครื่องใช้ในพิธีกรรมทางพุทธศาสนา เครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน รวมแล้วกว่า 300 ชิ้น ดาวเด่น อาทิ พระพุทธศรีเชียงราย เป็นพระพุทธรูปสำริดองค์ใหญ่ศิลปะล้านนา พระเจ้าทันใจซึ่งเป็นพระพุทธรูปสำริดโบราณ ปราสาทเงินศิลปะล้านนาที่สร้าได้ประณีตงดงาม พระแก้วหยกแกะสลักจากหินหยกขนาดใหญ่ เหล็กอัดจีบผ้าสมัยก่อน ช้างแกะสลักจากหินทรายโบราณ

จ. เชียงราย

พิพิธภัณฑ์บ้านฝิ่น

บ้านฝิ่นเป็นพิพิธภัณฑ์เอกชน ก่อตั้งโดยคือคุณพัชรี ศรีมัธยกุล ซึ่งเป็นคนเชียงแสนโดยกำเนิด เป็นผู้ที่ชื่นชอบและสะสมโบราณวัตถุ ในช่วงปี 2533 คุณพัชรีเริ่มที่จะตระหนักว่า ของเก่าที่ขายอยู่ในร้านจะหมดไป จึงเริ่มความคิดที่จะทำพิพิธภัณฑ์ เพื่อเป็นการอนุรักษ์ของเก่าที่ตนขาย โดยคุณรงค์ วงษ์สวรรค์ นักเขียนและศิลปินแห่งชาติ เป็นผู้ตั้งชื่อของพิพิธภัณฑ์ให้ การจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ กล่าวถึงลักษณะทางกายภาพของพื้นที่สามเหลี่ยมทองคำ ประวัติการเดินทางของฝิ่นที่เข้ามาสู่พื้นที่สามเหลี่ยมทองคำ ขบวนการค้ายาเสพติดในสามเหลี่ยมทองคำเมื่ออดีต จัดแสดงวัตถุที่เกี่ยวข้องกับการค้า ได้แก่ "เป้ง" ในรูปแบบต่างๆ จำลองการสูบฝิ่นของชาวเขา จัดแสดงกล้องยาสูบรูปแบบต่างๆ รวมไปถึงพิษภัยของฝิ่นและยาเสพติด

จ. เชียงราย

หอฝิ่น อุทยานสามเหลี่ยมทองคำ

อุทยานสามเหลี่ยมทองคำ หอพิพิธนิทัศน์ หรือที่รู้จักกันว่า "หอฝิ่น" เป็นพิพิธภัณฑสถานที่เป็นกิจกรรมหนึ่งของโครงการในมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ได้รับการสนับสนุนงบประมาณการจัดสร้างจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยและงบประมาณรัฐบาลญี่ปุ่นในโครงการ JBIC เริ่มดำเนินการจัดสร้างอาคารจัดแสดงและอาคารประกอบอื่นๆ เมื่อ พ.ศ.2543 หอพิพิธนิทัศน์มุ่งหมายเพื่อให้ความรู้ในเรื่องความเป็นมาของฝิ่น ที่มีความเกี่ยวข้องกับพื้นที่สามเหลี่ยมทองคำ ซึ่งอยู่ใกล้บริเวณที่จัดสร้างพิพิธภัณฑสถานแห่งนี้ หอฝิ่น จัดเสนอเนื้อหาประวัติศาสตร์และพัฒนาการของฝิ่น และสารเสพติดที่ได้จากฝิ่น สงครามฝิ่น ขบวนการค้ายาเสพติด ที่ซับซ้อนอยู่ในทุกส่วนของโลกสารเสพติดอื่น ๆ ผลกระทบของยาเสพติดต่อสังคม เศรษฐกิจ การเมือง และต่อบุุคคล ผู้เข้าชมได้มีปฏิสัมพันธ์ สัมผัสตระหนักถึงมหันตภัย เกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้งต่อปัญหาจากฝิ่นและสารเสพติด ได้ครุ่นคิดถึงสิ่งที่ได้เรียนรู้และร่วมกันแก้หรือควบคุมปัญหายาเสพติด ตลอดจนนำความรู่ไปใช้ในชีวิตจริง

จ. เชียงราย

พิพิธภัณฑ์ชัยศีลพุทธภิรักษ์ วัดพระนอนหนองผึ้ง

พิพิธภัณฑ์ชัยศีลพุทธภิรักษ์ วัดพระนอนหนองผึ้ง หรือชื่อเดิมพิพิธภัณฑ์ชัยศีลวิมล (เวียงกุมกามนุรักษ์) จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2503 โดยพระครูชัยศีลวิมล เจ้าคณะอำเภอสารภีปัจจุบัน ให้ศรัทธาคือ นางกว้าง เกิดศรี เป็นผู้ถือกุญแจ โดยเจ้าอาวาสองค์ต่อมาคือ พระอธิการฉลองชัย อาภัสสโร ยังไม่ได้สานต่อในส่วนพิพิธภัณฑ์ อาคารพิพิธภัณฑ์เป็นอาคารเอกเทศชั้นเดียวตั้งใจสร้างเป็นพิพิธภัณฑ์เนื้อที่จัดแสดงประมาณ 120 ตารางเมตร ภายในเป็นตู้เก่าโบราณจัดแสดงวัตถุประมาณ 5 ตู้ จัดแสดงเศษชิ้นส่วนพระพิมพ์ดินเผาที่ได้จากเวียงกุมกาม ภายนอกอาคารเป็นศาลาโถง จัดวางของชิ้นใหญ่ๆ เช่น รูปจำลองเจดีย์ทำด้วยหินทราย เศียรพระพุทธรูป ฐานพระพุทธรูปชิ้นส่วนองค์พระพุทธรูป หินทราย ส่วนหน้าตักมาตรหิน ครกหิน ไหหิน จำพวกไม้แกะสลัก สัตตภัณฑ์รูปพญานาค ไม้แกะสลักประดับประดากระจกจีน นอกจากนั้นยังมีเครื่องปั้นดินเผาโบราณ ขันโตกไม้ แผ่นทองจังโก เป็นต้น อย่างไรก็ดีต่อมาในปี พ.ศ. 2557 กรมศิลปากรได้เข้ามาช่วยปรับปรุงพิพิธภัณฑ์และการจัดแสดงใหม่ ภายใต้โครงการเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น จังหวัดเชียงใหม่-แม่ฮ่องสอน ของพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ เชียงใหม่ เปลี่ยนชื่อพิพิธภัณฑ์เป็นพิพิธภัณฑ์ชัยศีลพุทธภิรักษ์

จ. เชียงใหม่