จารึกหลังพระพุทธรูปนาคปรก

จารึก

จารึกหลังพระพุทธรูปนาคปรก

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกหลังพระพุทธรูปนาคปรก

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

Lop’ buri (K. 995), หลักที่ ๓๖ จารึกด้านหลังพระพุทธรูปนาคปรก

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศักราช ๑๗๕๖

ภาษา

สันสกฤต, เขมร

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๗ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

พระปฤษฎางค์พระพุทธรูปนาคปรกไม่มีพระเศียร

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๐ ซม. สูง ๕๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลบ. ๑๓”
๒) ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge vol. VIII กำหนดเป็น “Lop’ buri (K. 995)”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ กำหนดเป็น “หลักที่ ๓๖ จารึกด้านหลังพระพุทธรูปนาคปรก”
๔) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ กำหนดเป็น “จารึกหลังพระพุทธรูปนาคปรก”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

บริเวณศูนย์การทหารราบ ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี

ผู้พบ

เจ้าหน้าที่ทหารในศูนย์การทหารราบ ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราชจังหวัดลพบุรี

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช จังหวัดลพบุรี

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๑๙-๒๒.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๔๐-๑๔๓.

ประวัติ

จารึกนี้ปรากฏอยู่ที่เบื้องพระปฤษฎางค์ของพระพุทธรูปนาคปรกไม่มีพระเศียร ในบริเวณศูนย์การทหารราบ ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จังหวัดลพบุรี เมื่อพิมพ์ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ ใช้ชื่อเรื่องว่า “หลักที่ ๓๖ จารึกด้านหลังพระพุทธรูปนาคปรก” อาจารย์ก่องแก้ว วีระประจักษ์ ได้กล่าวในบทความเรื่อง“พบภาษาไทยในจารึกก่อนมีลายสือไทย” ใน วารสารศิลปากร ปีที่ ๒๗ ฉบับที่ ๕ เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๖ หน้า ๗๖-๘๓ ว่าข้อความในจารึกนี้มีภาษาไทยปรากฏอยู่ด้วย เช่นคำว่า คิด และ เอง เป็นต้น

เนื้อหาโดยสังเขป

บันทึกไว้ว่าศรจมัทยาหินได้เป็นผู้ประดิษฐานพระพุทธรูปปางสมาธิไว้ที่ต้นโพธิ์ (พระศรีมหาโพธิ)

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกบรรทัดที่ ๑ บอกมหาศักราช ๑๓๕ ซึ่งศาสตราจารย์ ฉ่ำ ทองคำวรรณ ได้อธิบายไว้ว่า เลข ๑๓๕ นี้ น่าจะละมาจากมหาศักราช ๑๑๓๕ (พ.ศ. ๑๗๕๖)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ก่องแก้ว วีระประจักษ์, “จารึกหลังพระพุทธรูปนาคปรก,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๘ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๔๐-๑๔๓.
๒) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “หลักที่ ๓๖ จารึกด้านหลังพระพุทธรูปนาคปรก,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๑๙-๒๒.

ภาพประกอบ

ภาพสำเนาจารึกจาก : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๕ (เลขทะเบียน CD; INS-TH-19, ไฟล์; LB_014)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170