จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images
  • images
  • images

ชุดคำค้น 15 คำ

อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 18, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร-พระเจ้าชัยวรมันที่ 7, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินทราย, ลักษณะ-จารึกบนหลักสี่เหลี่ยม, ลักษณะ-จารึกบนหลักสี่เหลี่ยมทรงกระโจม, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกในหอพระสมุดวชิราวุธ กรุงเทพมหานคร, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-สร้างอโรคยาศาลา, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรขอมสมัยพระนคร, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรขอมสมัยพระนคร-พระเจ้าชัยวรมันที่ 7, บุคคล-พระเจ้าชัยวรมันที่ 7,

จารึกปราสาทตาเมียนโตจ

จารึก

จารึกปราสาทตาเมียนโตจ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกปราสาทตาเมียนโตจ

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

Pràsàt Tà Mãn Tóč (K. 375), ศิลาจารึกปราสาทตาเมียนโตจ,

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๘

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๔ ด้าน มี ๙๘ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๒๔ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๒๔ บรรทัด ด้านที่ ๓ มี ๒๔ บรรทัด ด้านที่ ๔ มี ๒๖ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินทราย

ลักษณะวัตถุ

แท่งสี่เหลี่ยม ยอดทรงกระโจม หรือทรงยอ

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๓๔ ซม. สูง ๑๑๖ ซม. หนา ๒๗ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สร. ๑”
๒) ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge vol. VIII กำหนดเป็น “Pràsàt Tà Mãn Tóč (K. 375)”
๓) ในหนังสือ จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ กำหนดเป็น “ศิลาจารึกปราสาทตาเมียนโตจ”
๔) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ กำหนดเป็น “จารึกปราสาทตาเมียนโตจ”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

ปราสาทตาเมียนโตจ บ้านหนองคันนา ตำบลตาเมียง กิ่งอำเภอพนมดงรัก จังหวัดสุรินทร์

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๘), ๓๓-๔๑.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๑๕-๒๒๘.

ประวัติ

ศิลาจารึกปราสาทตาเมียนโตจ ไม่มีรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมา โดยถือว่าเป็นสมบัติเดิมที่มีอยู่ในหอสมุดแห่งชาติ ศิลาจารึกหลักนี้เดิมทางหอสมุดแห่งชาติให้ชื่อว่า “ศิลาจารึกทรายฟอง” เพราะเข้าใจว่าคงจะเป็นหลักเดียวกันกับที่ศาสตราจารย์ ชุมดา เคยนำลงพิมพ์เผยแพร่ เนื่องจากอักษรและข้อความเป็นอย่างเดียวกัน แต่ปัจจุบัน ทางหอสมุดแห่งชาติพบว่า ศิลาจารึกที่เหมือนกันเกือบทุกประการอย่างนี้มีหลายหลัก โดยเฉพาะในประเทศไทยได้พบแล้วขณะนี้รวม ๔ หลัก คือ ศิลาจารึกปราสาท ศิลาจารึกเมืองพิมาย ศิลาจารึกด่านประคำ และศิลาจารึกหลักนี้ ซึ่งต่อมาได้พบหลักฐานใน สมุดประวัติจารึกของจังหวัดสุรินทร์ ฉบับของหอสมุดแห่งชาติ บันทึกไว้ว่า ศิลาจารึกหลักนี้พบที่ปราสาทตาเมียนโตจ จังหวัดสุรินทร์ จึงได้เปลี่ยนชื่อจารึกใหม่ตามชื่อปราสาทที่พบจารึกนั้นว่า ศิลาจารึกปราสาทตาเมียนโตจ ศิลาจารึกปราสาทตาเมียนโตจนี้ เคยถูกไฟไหม้ เมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๐๓ และได้มีการซ่อมบูรณะใหม่ แต่ก็ยังคงมีบางส่วนที่เนื้อศิลาชำรุดหักหายไป จึงไม่สามารถอ่าน-แปลให้สมบูรณ์ได้ ส่วนข้อความในจารึกซึ่งเหมือนกับจารึกด่านประคำ จังหวัดบุรีรัมย์ จารึกเมืองพิมาย จังหวัดนครราชสีมา และจารึกปราสาท จังหวัดสุรินทร์ เกือบทุกประการนั้น จะมีที่แตกต่างกันเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ซึ่งได้จัดทำเชิงอรรถอธิบายไว้แล้ว จารึกทั้ง ๔ หลักนี้สันนิษฐานว่าพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ทรงสร้างขึ้นประดิษฐานไว้ ณ เมืองต่างๆ เพื่อประกาศเรื่องการสร้างโรงพยาบาล เพื่อให้เป็นที่รักษาโรคต่างๆ และพระองค์ทรงบริจาควัสดุอุปกรณ์ พร้อมทั้งจัดเจ้าหน้าที่ให้อยู่ประจำสถานพยาบาล เป็นจำนวนมากน้อยต่างกัน ตามขนาดของเมืองหรือชุมชนนั้นๆ (รายละเอียดอื่นๆ ดูเพิ่มเติมที่ประวัติศิลาจารึกด่านประคำ)

เนื้อหาโดยสังเขป

ด้านที่ ๑ เริ่มต้นด้วยการกล่าวนมัสการพระพุทธเจ้า แล้วกล่าวสรรเสริญพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ด้านที่ ๒ กล่าวถึงพระราชภารกิจของพระองค์ในการสร้างโรงพยาบาล (อโรคยาศาลา) สร้างพระพุทธรูปไวโรจนชินเจ้า และจัดเจ้าหน้าที่เพื่อทำหน้าที่ประจำในโรงพยาบาล ด้านที่ ๓ กล่าวถึงรายการสิ่งของที่พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ประทานเป็นเครื่องพลีทาน ส่วนใหญ่เป็นรายชื่อสมุนไพร ด้านที่ ๔ กล่าวถึงสิ่งของที่พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ประทานเป็นเครื่องพลีทาน ต่อจากด้านที่ ๓ จากนั้นมีการกล่าวห้ามไม่ให้มีการทำร้ายกัน หากผู้ใดฝ่าฝืนจะถูกลงโทษ ลงท้ายด้วยการถวายพระพรแด่พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ให้ได้รับความสุขจากบุญกุศลในครั้งนี้

ผู้สร้าง

พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗

การกำหนดอายุ

จารึกด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๗ ได้ระบุพระนามของกษัตริย์พระองค์หนึ่ง คือ ศรีชัยวรมัน ว่าเป็นพระโอรสของพระเจ้าธรณีนทรวรมันที่ ๒ ดังนั้น พระนาม “ศรีชัยวรมัน” ในที่นี้ ก็น่าจะหมายถึง พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ซึ่งครองราชย์ในช่วง พ.ศ. ๑๗๒๔-๑๗๖๑

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ชะเอม แก้วคล้าย, จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๘), ๓๓-๔๑.
๒) ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึกปราสาทตาเมียนโตจ,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๘ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๑๕-๒๒๘.

ภาพประกอบ

ภาพสำเนาจารึกจาก : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๕ (เลขทะเบียน CD; INS-TH-13, ไฟล์; SR_004f1, SR_004f2, SR_004f3 และ SR_004f4)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170