จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images

ชุดคำค้น 22 คำ

อายุ-จารึก พ.ศ. 1411, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 15, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร-พระเจ้าชัยวรมันที่ 3, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินทราย, วัตถุ-จารึกบนหินทรายสีแดง, ลักษณะ-จารึกบนหลักสี่เหลี่ยม, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกที่หน่วยศิลปากรที่ 6 นครราชสีมา, ศาสนา-จารึกในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู, ศาสนา-จารึกในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ลัทธิไศวนิกาย, เรื่อง-การสรรเสริญเทพเจ้า, เรื่อง-การสรรเสริญเทพเจ้า-พระศิวะ, เรื่อง-การสรรเสริญบุคคล, เรื่อง-การสรรเสริญบุคคล-อังศเทพ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-ถวายข้าพระ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-ถวายสัตว์, เรื่อง-พิธีกรรมทางศาสนา, เรื่อง-พิธีกรรมทางศาสนา-สร้างพระศิวลึงค์, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรศรีจนาศะ, บุคคล-อังศเทพ,

จารึกบ่ออีกา

จารึก

จารึกบ่ออีกา

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกบ่ออีกา

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๑๑๘ ศิลาจารึกบ่ออีกา, Stèle de Bô Ika (K. 400)

อักษรที่มีในจารึก

หลังปัลลวะ

ศักราช

พุทธศักราช ๑๔๑๑

ภาษา

เขมร, สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๒๑ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๔ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๑๗ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินทรายสีแดง

ลักษณะวัตถุ

หลักสี่เหลี่ยมชำรุด แตกออกเป็น ๒ ชิ้น

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๑๐ ซม. สูง ๕๖ ซม. หนา ๒๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นม. ๒๔”
๒) ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge vol. VI กำหนดเป็น “Stèle de Bô Ika (K. 400)”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๑๘ ศิลาจารึกบ่ออีกา”
๔) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ กำหนดเป็น “จารึกบ่ออีกา”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

บ้านบ่ออีกา ตำบลเสมา อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

หน่วยศิลปากรที่ ๖ อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

พิมพ์เผยแพร่

๑) Inscriptions du Cambodge vol. VI (Hanoi : Imprimerie d'Extrême-Orient, 1954), 83.
๒) วารสาร โบราณคดี ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๒ (ตุลาคม-ธันวาคม ๒๕๑๐) : ๕๕-๕๘.
๓) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๒๒๑-๒๒๔.
๔) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๓-๒๙.

ประวัติ

ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ กล่าวถึงจารึกนี้ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge vol. VI ว่าบ่ออีกานี้ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเมืองราชสีมาเก่า ในบรรดาโบราณวัตถุที่ค้นพบ ณ สถานที่แห่งนั้นก็มีจารึกศิลาทรายสีแดง ขนาด ๑.๑๐ x ๐.๕๖ x ๐.๒๕ เมตร หลักหนึ่งซึ่งแตกออกเป็น ๒ ชิ้น แต่ละด้านมีจารึกภาษาสันสกฤต ใช้ตัวอักษรสมัยก่อนสร้างเมืองพระนครในประเทศกัมพูชา และได้ตีพิมพ์คำอ่าน-คำแปลลงในหนังสือชุด Inscriptions du Cambodge vol. VI เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๗ โดยกำหนดรหัสเป็น K. 400 ต่อมา ศาสตราจารย์ ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล กับ ศาสตราจารย์ฉ่ำ ทองคำวรรณ ได้ร่วมกันแปลข้อเขียนและตรวจสอบคำอ่านคำแปลของศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ ออกเป็นภาษาไทย นำไปตีพิมพ์เป็นบทความในวารสารโบราณคดี เมื่อปี ๒๕๑๐ ต่อมาบทความนี้ได้ถูกนำไปตีพิมพ์ซ้ำอีกครั้งในหนังสือประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ เมื่อปี ๒๕๑๓ และ ในหนังสือจารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ เมื่อปี ๒๕๒๙

เนื้อหาโดยสังเขป

ด้านที่ ๑ กล่าวถึงสัตว์และทาสที่พระราชาแห่งศรีจนาศะถวายแก่พระสงฆ์ ด้านที่ ๒ เริ่มต้นด้วยการกล่าวสรรเสริญพระศิวะ แล้วกล่าวยกย่องอังศเทพซึ่งเป็นผู้สร้างศิวลึงค์นี้

ผู้สร้าง

อังศเทพ

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุตามศักราชที่ปรากฏอยู่บนจารึก คือ พ.ศ. ๑๔๑๑ และรูปแบบตัวอักษรที่เป็นแบบหลังปัลลวะ โดยพิจารณาจากตัวอักษร “ก” “ค” “ต” และ “ศ” ที่บ่าอักษรยังไม่พัฒนาไปเป็นศก เมื่อยังไม่มี “ศก” จึงไม่จัดว่าเป็นอักษรขอมโบราณ แต่อย่างไรตาม อาจกล่าวได้ว่า อักษรชุดที่ปรากฏในจารึกบ่ออีกานี้ เป็นชุดอักษรที่อยู่ในช่วงพัฒนาการระหว่างอักษรหลังปัลลวะกับอักษรขอมโบราณ ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่าอักษรชุดนี้ เป็นอักษรหลังปัลลวะตอนปลายได้ด้วยเช่นกัน

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย :  นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) Goerge Cœdès, “Stèle de Bô Ika (K. 400),” in Inscriptions du Cambodge vol. VI (Hanoi : Imprimerie d'Extrême-Orient, 1954), 83-85.
๒) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกบ่ออีกา,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ, จาก Stèle de Bô Ika (K. 400) ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๓-๒๙.
๓) ยอร์ช เซเดส์, “ศิลาจารึกบ่ออีกา,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ, จาก Stèle de Bô Ika (K. 400), โบราณคดี ๑, ๒ (ตุลาคม-ธันวาคม ๒๕๑๐), ๕๕-๕๘.
๔) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ ๑๑๘ ศิลาจารึกบ่ออีกา,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และ ฉ่ำ ทองคำวรรณ, จาก Stèle de Bô Ika (K. 400), ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกและภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม, มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๒๒๑-๒๒๔.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170