จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images

ชุดคำค้น 24 คำ

อายุ-จารึก พ.ศ.1480, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 15, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร, วัตถุ-จารึกบนหิน, ลักษณะ-จารึกใบเสมา, ศาสนา-จารึกในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร, เรื่อง-การสรรเสริญเทพเจ้า, เรื่อง-การสรรเสริญเทพเจ้า-พระศิวะ, เรื่อง-การสรรเสริญเทพเจ้า-นางปารวตี, เรื่อง-ความเป็นอยู่และประเพณี, เรื่อง-ความเป็นอยู่และประเพณี-สร้างศิลาจารึก, เรื่อง-ประวัติศาสตร์ศรีจานาศะ, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรศรีจนาศะ, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรศรีจนาศะ-พระเจ้าภคทัตต์, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรศรีจนาศะ-พระเจ้าสุนทรปรากรม, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรศรีจนาศะ-พระเจ้าสุนทรวรมัน, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรศรีจนาศะ-พระเจ้านรปติสิงหวรมัน, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรศรีจนาศะ-พระเจ้ามงคลวรมัน, บุคคล-พระเจ้าภคทัตต์, บุคคล-พระเจ้าสุนทรปรากรม, บุคคล-พระเจ้าสุนทรวรมัน, บุคคล-พระเจ้านรปติสิงหวรมัน, บุคคล-พระเจ้ามงคลวรมัน,

จารึกศรีจานาศะ

จารึก

จารึกศรีจานาศะ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกศรีจานาศะ

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๑๑๗ ศิลาจารึกหลักใหม่ที่ค้นพบในพระนครศรีอยุธยา

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศักราช ๑๔๘๐

ภาษา

เขมร, สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๒ ด้าน ๓๕ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๑๘ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๑๗ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒๒ ซม. สูง ๔๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “อย. ๑๒”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๑๗ ศิลาจารึกหลักใหม่ที่ค้นพบในพระนครศรีอยุธยา”
๓) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ กำหนดเป็น “จารึกศรีจานาศะ”

ปีที่พบจารึก

พ.ศ. ๒๔๘๒

สถานที่พบ

บริเวณเทวสถาน ใกล้สะพานชีกุน อำเภอเมือง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) The Journal of the Siam Society vol. XXXV no. 1 (February 1945) : 73-76.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๒๑๖-๒๒๐.
๓) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๔๑-๔๙.

ประวัติ

ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ ได้เขียนรายละเอียดเกี่ยวกับจารึกนี้ไว้เป็นภาษาฝรั่งเศสตีพิมพ์ในวารสารสยามสมาคม เล่มที่ ๓๕ ตอนที่ ๑ เดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. ๑๙๔๔ (พ.ศ. ๒๔๗๘) หน้า ๗๓-๗๖ และศาสตราจารย์ ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล ทรงแปลเป็นภาษาไทย ว่าศิลาจารึกหลักนี้ได้ถูกค้นพบในการตัดถนนในพระนครศรีอยุธยาเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. ๒๔๘๒ ณ บริเวณเนินดินใกล้กับโบสถ์พราหมณ์หรือเทวสถาน ทางทิศตะวันออกของตัวเมืองพระนครศรีอยุธยา ใกล้กับสะพานเก่าซึ่งมีนามว่าสะพานชีกุน ข้ามคลองชีกุน ปัจจุบันจารึกหลักนี้อยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งพระนครศรีอยุธยา

เนื้อหาโดยสังเขป

ด้านที่ ๑ เริ่มต้นด้วยการสรรเสริญพระศิวะ จากนั้นสรรเสริญนางปารวตี ต่อจากนั้นจึงกล่าวถึงรายพระนามพระราชาแห่งอาณาจักรจานาศปุระ คือ พระราชาองค์แรกทรงพระนามว่าภคทัตต์ ผู้ที่สืบต่อลงมาจากพระเจ้าภคทัตต์องค์หนึ่งทรงพระนามว่า สุนทรปรากรม พระเจ้าสุนทรปรากรมทรงมีโอรสทรงพระนามว่า สุนทรวรมัน พระเจ้าสุนทรวรมันทรงมีโอรส ๒ องค์องค์พี่ทรงนามว่านรปติสิงหวรมัน ได้เสด็จขึ้นครองราชย์แห่งอาณาจักรศรีจานาศะ องค์น้องทรงนามว่า มงคลวรมัน ได้โปรดให้สร้างจารึกหลักนี้เพื่อฉลองการสร้างพระรูปพระชนนีเป็นพระราชเทวี คือ ชายาของพระศิวะ เมื่อศักราช ๘๕๙ (พ.ศ. ๒๔๘๐) ส่วนจารึกด้านที่ ๒ นั้น เป็นรายชื่อของทาส

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกด้านที่ ๑ โศลกที่ ๘ บรรทัดที่ ๑๕ บอกมหาศักราช ๘๕๙ (พ.ศ. ๑๔๘๐)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) George Cœdès, “Une nouvelle inscription d’Ayuthya,” The Journal of the Siam Society XXXV, 1 (February 1944) : 73-76.
๒) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกศรีจานาศะ,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ จาก Une nouvelle inscription d’Ayuthya, ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๔๑-๔๙.
๓) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ ๑๑๗ ศิลาจารึกหลักใหม่ที่ค้นพบในพระนครศรีอยุธยา,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ จาก Une nouvelle inscription d’Ayuthya, ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกและภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม, มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๒๑๖-๒๒๐.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170