จารึกวัดกำแพงงาม

จารึก

จารึกวัดกำแพงงาม

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดกำแพงงาม

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ศิลาจารึกอักษรไทย ภาษาไทย และอักษรขอม ภาษาบาลี สมัยสุโขทัย, ศิลาจารึกวัดกำแพงงาม พุทธศักราช ๑๘๙๓, หลักที่ ๒๙๑ จารึกวัดกำแพงงาม

อักษรที่มีในจารึก

ขอมสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๕๕-๒๐๗๙

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๔๘ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๓๑ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๑๗ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินดินดาน

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒๙ ซม. สูง ๑๐๑ ซม. หนา ๑๗ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๑๓”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๓ ฉบับที่ ๕ (มกราคม ๒๕๑๓) กำหนดเป็น “ศิลาจารึกอักษรไทย ภาษาไทย และอักษรขอม ภาษาบาลี สมัยสุโขทัย”
๓) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกวัดกำแพงงาม พุทธศักราช ๑๘๙๓”
๔) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ กำหนดเป็น “หลักที่ ๒๙๑ จารึกวัดกำแพงงาม”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดกำแพงงาม ตำบลบ้านกล้วย (ข้อมูลเดิมว่า ตำบลสวน) อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๓ ฉบับที่ ๕ (มกราคม ๒๕๑๓) : ๑๐๗-๑๑๒.
๒) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๐๒-๓๐๘.
๓) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ (กรุงเทพฯ : สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๕๓-๕๘.

ประวัติ

ตามบัญชีของหอพระสมุดฯ พบศิลาจารึกนี้ที่วัดกำแพงงาม ตำบลสวน (ข้อมูลปัจจุบันเป็น ตำบลบ้านกล้วย) อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย ส่วนหลักฐานวันเดือนปีที่พบไม่ปรากฏ

เนื้อหาโดยสังเขป

ด้านที่ ๑ กล่าวถึง เจ้าไทยออกบวชในพระพุทธศาสนา และการบูชาพระเจดีย์ธาตุและพระบาทลักษณ์ จะต้องชำระล้างร่างกายให้สะอาดเสียก่อน ด้านที่ ๒ กล่าวถึง พระนิพพานและชื่อพรหมโลกชั้นต่างๆ

ผู้สร้าง

เจ้าไทย

การกำหนดอายุ

(๑) แต่เดิมได้อ่านศักราชใน ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๑-๒ ไว้เป็น “๑ . . ๒ ปีขาล” ซึ่งพิจารณาดูแล้วเป็นมหาศักราช ๑๒๗๒ ตรงกับพุทธศักราช ๑๘๙๓ ศักราชนี้ตีพิมพ์ใน วารสารศิลปากร ปีที่ ๑๓ ฉบับที่ ๕ (มกราคม ๒๕๑๓) หน้า ๑๐๗-๑๑๒ และหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย (กรมศิลปากร, ๒๕๒๖) หน้า ๓๐๒-๓๐๘ แต่อย่างไรก็ตาม จากการตีพิมพ์ครั้งล่าสุดคือในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ (สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๕) หน้า ๕๓-๕๘ ได้มีการศึกษาสอบทานใหม่ แล้วพบว่าเลขตัวสุดท้ายคล้ายกับเลข ๕ ในบรรทัดที่ ๒๒ ข้างล่างจึงควรแก้เป็น “๑ . . ๔ ปีขาล” เสียมากกว่า เทียบดูแล้วควรเป็นมหาศักราช ๑๒๘๔ ตรงกับพุทธศักราช ๑๙๐๕ ซึ่งเป็นปีที่เจ้าไทยออกมาจากอุทร ต่อมามีข้อความว่า “ได้บวชในพระพุทธศาสนาจนกระทั่งเป็นภิกษุได้ ๑๐ พรรษา” จารึกหลักนี้จึงน่าจะทำขึ้นในพุทธศักราช ๑๙๓๕ หรือ หลังจากนั้น (๒) จากการสอบดูตัวอักษร พบว่า มี ฃ และ สระอะ รูปที่ปรากฏในศิลาจารึกเป็นครั้งแรกใน พ.ศ. ๑๙๓๕ แต่ตัวอักษรอื่น เช่น ก, ต, ม, ธ เป็นรูปที่ใช้อยู่ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๙๕๕ เป็นต้นไป และอักษร ฃ, ม, ศ และ อ เป็นรูปที่ใช้อยู่ถึง พ.ศ. ๒๐๗๙ ดังนั้นหากสรุปตามรูปตัวอักษรแล้ว “ศิลาจารึกหลักนี้จึงควรทำขึ้นระหว่าง พ.ศ. ๑๙๕๕-๒๐๗๙”

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) ประสาร บุญประคอง และประเสริฐ ณ นคร, “ศิลาจารึกอักษรไทย ภาษาไทย และอักษรขอม ภาษาบาลี สมัยสุโขทัย,” ศิลปากร ๑๓, ๕ (มกราคม ๒๕๑๓), ๑๐๗-๑๑๒.
๒) ประสาร บุญประคอง และประเสริฐ ณ นคร, “ศิลาจารึกวัดกำแพงงาม,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๐๒-๓๐๘.
๓) ประสาร บุญประคอง และประเสริฐ ณ นคร, “หลักที่ ๒๙๑ จารึกวัดกำแพงงาม,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ : ประมวลจารึกที่พบในประเทศไทยและต่างประเทศ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๕๓-๕๘.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170