จารึกนายศรีโยธาออกบวช

จารึก

จารึกนายศรีโยธาออกบวช

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกนายศรีโยธาออกบวช

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ศิลาจารึก อักษรขอมโบราณ ภาษาบาลีและภาษาไทย, หลักที่ ๘๖ ศิลาจารึกอักษรขอมภาษาบาลีและภาษาไทย, ศิลาจารึกนายศรีโยธาออกบวช พุทธศักราช ๒๐๗๑

อักษรที่มีในจารึก

ขอมสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๒๐๗๑

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๗๗ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๓๙ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๓๘ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินชนวน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒๖ ซม. สูง ๘๙ ซม. หนา ๑๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๒๘”
๒) พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง กำหนดเป็น “ท. ๔๐”
๓) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๖ (มีนาคม ๒๕๐๖) กำหนดเป็น “ศิลาจารึก อักษรขอมโบราณ ภาษาบาลีและภาษาไทย”
๔) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ กำหนดเป็น “หลักที่ ๘๖ ศิลาจารึกอักษรขอมภาษาบาลีและภาษาไทย”
๕) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกนายศรีโยธาออกบวช พุทธศักราช ๒๐๗๑”

ปีที่พบจารึก

พ.ศ. ๒๕๐๕ นายจิตร พ่วงแผน ส่งสำเนาให้กรมศิลปากร เมื่อวันที่ ๕ เมษายน ๒๕๐๕

สถานที่พบ

เจดีย์วัดโบสถ์ (วัดร้าง) อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย

ผู้พบ

นายจิตร พ่วงแผน ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ ๓ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง จังหวัดสุโขทัย

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๖ (มีนาคม ๒๕๐๖) : ๖๒-๖๖.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๑๑-๑๕.
๓) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๒๖๙-๒๗๖.

ประวัติ

ศิลาจารึกนายศรีโยธาออกบวช เป็นแผ่นหินชนวน ลักษณะรูปใบเสมา จารึกอักษรขอมสุโขทัย ภาษาบาลี และภาษาไทย จารึกเมื่อปีพุทธศักราช ๒๐๗๑ ศิลาจารึกหลักนี้พบที่วัดโบสถ์ อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย ปี พ.ศ. ๒๕๐๕ นายจิตร พ่วงแผน ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ ๓ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย มอบให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง จังหวัดสุโขทัย

เนื้อหาโดยสังเขป

ข้อความที่จารึกกล่าวถึง นายศรีโยธาถูกแมงคาเข้าหู แล้วป่วยจนไม่สามารถรับราชการต่อไปได้ จึงได้อำลาพระญาศรีไสยรณรงค์สงครามออกจากราชการ แล้วออกบวชเมื่อวันพฤหัสบดี ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๓ ปีฉลู สัปตศก จุลศักราช ๘๖๘ และได้กล่าวถึงมหาสัทธาปุญโญขอทีดินจากพระญาศรีไสยรณรงค์สงคราม เพื่อสร้างอารามในตำบลพระศรีมหาโพธิ์ ต้นศรีมหาโพธิ์ดังกล่าวนี้ พระมหาสวามีอนุราชได้อัญเชิญมาแต่ลังทวีป ซึ่งปลูกไว้ในระหว่างกลางบ้านอ้ายรอกและบ้านมตเพ็ง นอกจากนี้แล้วยังได้กล่าวถึงการบำเพ็ญกุศลอื่นๆอีก

ผู้สร้าง

นายศรีโยธา

การกำหนดอายุ

มีศักราชบอกในด้านที่ ๒ บรรทัดที่ ๓๕-๓๖ “…เมื่อต้องจารึกนี้ ชวดนักษัตรสัมฤทธิศก เดือน ๑๒ แรม ๘ ค่ำ วันพุธ…” ตรงกับ ปีชวด จุลศักราช ๘๙๐ พุทธศักราช ๒๐๗๑

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) ประสาร บุญประคอง, “ศิลาจารึกนายศรีโยธาออกบวช พุทธศักราชที่ ๒๐๗๑,” จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๒๖๙-๒๗๖.
๒) ประสาร บุญประคอง, “ศิลาจารึก อักษรขอมโบราณ ภาษาบาลีและภาษาไทย,” ศิลปากร ๖, ๖ (มีนาคม ๒๕๐๖) : ๖๒-๖๖.
๓) ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๘๖ ศิลาจารึกอักษรขอมภาษาบาลีและภาษาไทย,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกและภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม, มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๑๑-๑๕.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170