จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images
  • images
  • images

จารึกวัดปรมัยยิกาวาส ๓

จารึก

จารึกวัดปรมัยยิกาวาส ๓

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดปรมัยยิกาวาส ๓

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช ๒๔๒๗

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๔ ด้าน มี ๑๖๐ บรรทัด ด้านที่ ๑ และ ๒ มี ๔๑ บรรทัด ด้านที่ ๓ มี ๓๔ บรรทัด ด้านที่ ๔ มี ๔๔ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อน สีเทา

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๓๘ ซม. สูง ๖๒ ซม. หนา ๓๗ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นบ. ๕“
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ กำหนดเป็น “หลักที่ ๒๒๕ จารึกบนหินอ่อน”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดปรมัยยิกาวาส ตำบลเกาะเกร็ด อำเภอเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

หน้าพระอุโบสถวัดปรมัยยิกาวาส ตำบลเกาะเกร็ด อำเภอเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๗๙ - ๙๓.

ประวัติ

จารึกหลักนี้ นายประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่าน มีการตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ ใน พ.ศ. ๒๕๒๑ โดยเรียกว่า “หลักที่ ๒๒๕ จารึกบนหินอ่อน” จารึกที่วัดปรมัยยิกาวาส มีด้วยกัน ๔ หลัก ได้แก่ จารึกวัดปรมัยยิกาวาส ๑ - ๒ (โคลงสี่สุภาพ) จารึกวัดปรมัยยิกาวาส ๓ (ร้อยแก้ว) ทั้ง ๓ หลักใช้อักษรและภาษาไทย ส่วนอีกหลักหนึ่งจารึกด้วยอักษรและภาษามอญ ทั้งหมดมีเนื้อหาตรงกันคือ กล่าวถึงการปฏิสังขรณ์วัดปรมัยยิกาวาส ในสมัยรัชกาลที่ ๕

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงการปฏิสังขรณ์วัดปากอ่าว เมืองนนทบุรี และการเปลี่ยนชื่อเป็น “วัดปรมัยยิกาวาส”ในสมัยรัชกาลที่ ๕ กล่าวคือ ใน พ.ศ. ๒๔๑๗ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินมาพระราชทานพระกฐิน ณ วัดปากอ่าว ซึ่งเป็นวัดฝ่ายรามัญ (มอญ) ทรงเห็นว่าวัดแห่งนี้ทรุดโทรมมากจึงโปรดให้ปฏิสังขรณ์ เพื่อสนองพระคุณของพระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอ กรมสมเด็จพระสุดารัตนราชประยูร ซึ่งเคยรับสั่งว่าหากทรงพระเจริญขึ้นแล้ว ขอให้สร้างวัดให้สักแห่งหนึ่ง การปฏิสังขรณ์ใช้เวลาราว ๗ เดือน ครั้น พ.ศ. ๒๔๑๘ รัชกาลที่ ๕ และพระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอฯ เสด็จมาถวายเครื่องเสนาสนะแก่พระสงฆ์ และพระราชอุทิศถวายหมู่กุฏิเป็นสังฆิกาวาส แล้วโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนนามเป็น “วัดปรมัยยิกาวาส” นอกจากนี้ยังมีการสร้างพระไตรปิฎกอักษรมอญและตู้พระธรรม มีการกล่าวถึงพระนามของพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งเป็นผู้ร่วมปฏิสังขรณ์และบางพระองค์ทรงเป็นนายช่างด้วยพระองค์เอง อีกทั้งระบุถึงขนาดของสิ่งก่อสร้างภายในวัดและจำนวนเงินที่ใช้ในการต่างๆ อย่างละเอียด ต่อมาใน พ.ศ. ๒๔๒๗ รัชกาลที่ ๕ และพระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอฯ เสด็จมาปิดทองพระพุทธไสยาสน์ และโปรดให้ซ่อมแซมบางส่วนเพิ่มเติม เช่น ระเบียง หอสวดมนต์ และศาลาท่าน้ำ ในปีเดียวกันได้เชิญพระคัมภีร์และพระบรมธาตุจากท่าราชวรดิษฐ์แห่มาถึงวัด มีการผูกพัทธสีมาใหม่ให้กว้างขึ้น ทั้งสองพระองค์ได้เสด็จมาเลี้ยงพระและถวายอัฐบริขาร และโปรดให้มีการเฉลิมฉลองวัด ตอนท้าย พระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอฯ ทรงอธิษฐานให้ถึงแก่นิพพาน หากยังต้องเวียนว่ายตายเกิด ขอให้ได้พบกับรัชกาลที่ ๕ และพระบรมวงศานุวงษ์ทุกภพชาติ มีการอุทิศกุศลแด่พระญาติทุกพระองค์ รวมถึงพสกนิกรที่ได้อ่านจารึกนี้ รวมทั้งเทวดา และมนุษย์

ผู้สร้าง

ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. ๕) แห่งราชวงศ์จักรี (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๑๑ - ๒๔๕๓)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากศักราชท้ายสุดที่ปรากฏในด้านที่ ๔ ของจารึกว่า “….ศักราช ๑๒๔๖…” (จุลศักราช) ตรงกับ พ.ศ. ๒๔๒๗ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. ๕) แห่งราชวงศ์จักรี (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๑๑ - ๒๔๕๓)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก:
๑) ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๒๒๕ จารึกบนหินอ่อน,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๗๙ - ๙๓.
๒) ณัฏฐภัทร จันทวิช ; มิรา ประชาบาล, แปล, เรือพระราชพิธี = Royal Barges (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๑).
๓) จุลลดา ภักดีภูมินทร์, เจ้านาย (กรุงเทพฯ : บำรุงสาส์น, ๒๕๓๓).
๔) สายไหม จบกลศึก, "พระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอ สมเด็จกรมพระยาสุดารัตนราชประยูร," ใน เฉลิมพระเกียรติพระราชวงศ์ฝ่ายใน เล่ม ๓ (กรุงเทพฯ : สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔).
๕) สุภัทรดิศ ดิศกุล, ประวัติศาสตร์ศิลปะประเทศใกล้เคียง : อินเดีย, ลังกา, ชวา, จัมปา, ขอม, พม่า, ลาว (กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๓๘).
๖) ส. พลายน้อย, คนดังในอดีต, พิมพ์ครั้งที่ ๒ (กรุงเทพฯ : ต้นอ้อ แกรมมี่, ๒๕๔๐).
๗) ส. พลายน้อย,”ท่าราชวรดิฐ,” ศิลปวัฒนธรรม ๒๑, ๘ (มิถุนายน ๒๕๔๓) : ๘๙.
๘) ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ (กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่น, ๒๕๔๖).
๙) หวน พินธุพันธ์, ประวัติศาสตร์เมืองนนทบุรี (กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, ๒๕๔๗).

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170