จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images

จารึกวัดตะพาน

จารึก

จารึกวัดตะพาน

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดตะพาน

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ศิลาจารึกอักษรและภาษาไทยได้มาจากวัดตะพาน อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี, หลักที่ ๓๐๔ จารึกวัดแวง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

อักษรที่มีในจารึก

ไทยอยุธยา

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๓๕-๑๙๗๐

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๔๒ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๒๒ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๒๐ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทรายสีแดง

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยม

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๕ ซม. สูง ๙๕ ซม. หนา ๒๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สฏ. ๕”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๒ (กรกฏาคม ๒๕๑๑) กำหนดเป็น “ศิลาจารึกอักษรและภาษาไทยได้มาจากวัดตะพาน อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ กำหนดเป็น “หลักที่ ๓๐๔ จารึกวัดแวง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดตะพาน อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิราวุธ ถนนหน้าพระธาตุ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสารศิลปากร ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม ๒๕๑๑) : ๙๔-๙๙.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ (กรุงเทพฯ : สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๑๐๖-๑๑๐.

ประวัติ

จารึกนี้ถูกพบที่ วัดตะพาน อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีการพิมพ์เผยแพร่คำอ่านใน วารสารศิลปากร ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม ๒๕๐๓) ชื่อบทความ “คำอ่านศิลาจารึกอักษรและภาษาไทยได้มาจากวัดตะพาน อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี” โดยมี ประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่านและอธิบาย ศาสตราจารย์ ดร. ประเสริฐ ณ นคร ให้คำปรึกษาและตรวจแก้ ปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ที่หอพระสมุดวชิราวุธ กรุงเทพมหานคร จารึกหลักนี้เป็นจารึกภาษาไทยหลักแรกที่พบในภาคใต้ จึงมีข้อสันนิษฐานว่า ตัวอักษรสุโขทัยแพร่ไปสู่อยุธยา ล้านนา ลาว และพม่าพร้อมกับพุทธศาสนานิกายรามัญวงศ์ในสมัยพระยาลิไท (ดู “ตำนานมูลศาสนา”) ในสมัยโบราณ วัดเป็นโรงเรียนที่สอนการอ่าน-เขียนของพระสงฆ์ ตัวอักษรสุโขทัยจึงแพร่หลายไปในแคว้นต่างๆ ส่วนทางภาคใต้นั้น มีการนับถือศาสนาพุทธที่มั่นคงอยู่แล้ว ดังหลักฐานที่ปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ ๑ จึงไม่จำเป็นต้องรับศาสนาพุทธไปจากสุโขทัยในสมัยพระยาลิไทอีก ทางภาคใต้มีการใช้อักษรขอมเรื่อยมาจนในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถแห่งกรุงศรีอยุธยา ซึ่งมีพระราชดำริที่จะรวมอำนาจมาสู่ศูนย์กลาง เลิกตั้งเจ้าประเทศราช แต่ส่งขุนนางจากกรุงศรีอยุธยาไปปกครองแทน ตัวอักษรจากสุโขทัยจึงน่าจะแพร่หลายไปสู่ภาคใต้ในช่วงเวลานี้เอง แต่หากการวิเคราะห์อายุสมัยของตัวอักษรไม่ผิดพลาด นโยบายดังกล่าวน่าจะเกิดขึ้นตั้งแต่รัชสมัยของสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๒ (เจ้าสามพระยา) อนึ่ง ผศ. กรรณิการ์ วิมลเกษม จากภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวอักษรในจารึกนี้ว่า เป็นอักษรที่แสดงถึงอิทธิพลของอักษรธรรมล้านนาและอักษรธรรมอีสาน โดยจะเห็นได้จากการที่ปรากฏการใช้รูปพยัญชนะ “อย” แต่รูปแบบอักษรมีลักษณะคล้ายคลึงกับอักษรฝักขามที่ปรากฏในจารึกทางภาคเหนือ

เนื้อหาโดยสังเขป

เจ้าเมืองทองและครอบครัวร่วมกันสร้างพระวิหาร โดยอาราธนาเจ้าเถรเทพเมาลีและพระสงฆ์ มาชุมนุมพระศรีรัตนมหาธาตุ มีการเชิญพระพุทธรูปสู่คูหาแก้วและถวายที่ดินแก่วัด ตอนท้ายอธิษฐานขอให้ได้พบพระศรีอาริย์ และฝากวัดแห่งนี้ไว้กับผู้ครองเมืองคนต่อไป

ผู้สร้าง

เจ้าเมืองทองและครอบครัว

การกำหนดอายุ

ศาสตราจารย์ ดร. ประเสริฐ ณ นคร กำหนดอายุโดยพิจารณาจากการพบรูปสระ อะ และ นิคหิต รูปที่เริ่มใช้ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๙๓๕ และมีคำว่า พระญา ที่ประวิสรรชนีย์ซึ่งเริ่มใช้ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๙๓๕ เช่นกัน ส่วนรูปพยัญชนะ ถ และ ป ที่พบในจารึกนี้ เป็นรูปที่ใช้มาจนถึง พ.ศ. ๑๙๗๐ จึงสันนิษฐานว่าจารึกนี้น่าจะถูกสร้างขึ้นระหว่าง พ.ศ. ๑๙๓๕-๑๙๗๐

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ประสาร บุญประคอง, “ศิลาจารึกอักษร และภาษาไทย ได้มาจากวัดตะพาน อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี,” ศิลปากร ๑๒, ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม ๒๕๑๑) : ๙๔-๙๙.
๒) ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๓๐๔ จารึกวัดแวง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ : ประมวลจารึกที่พบในประเทศไทยและต่างประเทศ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๑๐๖-๑๑๐.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170