จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images
  • images
  • images

ชุดคำค้น 17 คำ

อายุ-จารึก พ.ศ. 1595, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 16, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร-พระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ 2, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินชนวน, ลักษณะ-จารึกบนหลักสี่เหลี่ยม, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกที่อาคารหอพระสมุดวชิรญาณ หอสมุดแห่งชาติ, ศาสนา-จารึกในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรขอมสมัยพระนคร-พระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ 2, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-ถวายที่ดิน, เรื่อง-พิธีกรรมทางศาสนา-กัลปนา, เรื่อง-การสรรเสริญบุคคล-พระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ 2, เรื่อง-การสรรเสริญบุคคล-ชเยนทรวรมัน, บุคคล-พระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ 2, บุคคล-ชเยนทรวรมัน,

จารึกสด๊กก๊อกธม ๒

จารึก

จารึกสด๊กก๊อกธม ๒

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกสด๊กก๊อกธม ๒

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๕๗ จารึกปราสาทสด๊กก๊อกธม ณ อรัญประเทศ

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๕๙๕

ภาษา

เขมร, สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๔ ด้าน มี ๓๔๐ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๖๐ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๗๗ บรรทัด ด้านที่ ๓ มี ๘๔ บรรทัด ด้านที่ ๔ มี ๑๑๙ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินชนวน

ลักษณะวัตถุ

หลักสี่เหลี่ยม

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๓ ซม. สูง ๑๙๑ ซม. หนา ๓๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ปจ. ๔”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ กำหนดเป็น “หลักที่ ๕๗ จารึกปราสาทสด๊กก๊อกธม ณ อรัญประเทศ”
๓) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ กำหนดเป็น “จารึกสด๊กก๊อกธม ๒”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๖๓

สถานที่พบ

บริเวณปราสาทเมืองพร้าว ตำบลโคกสูง กิ่งอำเภอโคกสูง (ข้อมูลเดิมว่า อำเภออรัญประเทศ) จังหวัดสระแก้ว

ผู้พบ

เจ้าอาวาสวัดโคกสูง ตำบลโคกสูง กิ่งอำเภอโคกสูง (ข้อมูลเดิมว่า อำเภออรัญประเทศ) จังหวัดสระแก้ว

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) Inscription of Kambuja (Calcutta : The Asiatic Society, 1953), 362-382.
๒) The Sdok Kak Thomฺ Inscription (Calcutta : Sanskrit College, 1980), xvii-255.
๓) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๑๑๕-๑๑๘.
๔) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๘๑-๒๒๗.

ประวัติ

เมื่อแรกได้จารึกหลักนี้เข้ามากรุงเทพฯ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ โปรดให้เก็บรักษาจารึกหลักนี้ไว้ในหอพระสมุดวชิรญาณ คืออาคารพระที่นั่งศิวโมกขพิมาน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ต่อมาเมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๐๓ หลักจารึกนี้ถูกไฟไหม้พร้อมกับโรงละครของกรมศิลปากร ทำให้เนื้อศิลาแตกออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย กรมศิลปากรจึงให้นายอาภรณ์ ณ สงขลา เจ้าหน้าที่กองโบราณคดีดำเนินการอนุรักษ์ ซ่อมเสริมเนื้อศิลาส่วนที่แตกหักเสียหาย พร้อมทั้งเติมเส้นอักษรจารึกให้เต็ม ตามอย่างอักษรจารึกของเดิม ที่ปรากฏอยู่ในสำเนาจารึก เสร็จสมบูรณ์เมื่อ มีนาคม ๒๕๑๑ ขณะที่ยังซ่อมจารึกไม่เสร็จ นายปรีดา ศรีชลาลัย ได้อ่าน-แปลเศษจารึกส่วนหนึ่งซึ่งแตกออกเป็นก้อนใหญ่ มีอักษรข้อความอยู่ในระหว่างด้านที่ ๔ บรรทัดที่ ๙-๒๗ จารึกเป็นภาษาเขมร และพิมพ์เผยแพร่ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ ใช้ชื่อว่า “หลักที่ ๕๗ จารึกปราสาทสด๊กก๊อกธม ณ อรัญประเทศ” แต่การจัดพิมพ์จารึกในประเทศไทยครั้งนี้ ใช้ชื่อว่า จารึกสด๊กก๊อกธม ตามนามของปราสาทที่ประดิษฐานจารึกนั้น การพิมพ์จารึกครั้งนี้ นายชะเอม แก้วคล้าย ได้ดำเนินการถ่ายถอดคำจารึก และแปลส่วนที่เป็นภาษาสันสกฤตก่อน ต่อมาได้แปลคำจารึกภาษาเขมรจากฉบับภาษาอังกฤษของ R.C. Majumdar ในหนังสือ Inscription of Kambuja ทำให้การอ่าน-แปลจารึกหลักนี้สำเร็จครบถ้วนทั้ง ๔ ด้าน

เนื้อหาโดยสังเขป

เนื้อหาโดยสังเขป ด้านที่ ๑ เริ่มต้นด้วยการกล่าวนมัสการพระศิวะ พระพรหม พระนารายณ์ ตามด้วยการกล่าวสรรเสริญพระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ ๒ ว่ารูปงามเหมือนกามเทพ มีปัญญาดุจพระพรหม และทรงปกครองแผ่นดินด้วยความยุติธรรม จากนั้นก็กล่าวถึงพราหมณ์ศิวไกวัลย์ ว่าเป็นผู้ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นมุนี ผู้ประกอบพิธีกรรมตามประเพณี หลังจากที่ได้เรียนรู้เรื่องเวทมนตร์จากพราหมณ์หิรัณยทามะแล้ว ตอนท้ายของจารึกด้านนี้ได้กล่าวสรรเสริญ ชเยนทรวรมัน ผู้เป็นพระอาจารย์ของพระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ ๒ ผู้มีบรรพบุรุษต้นตระกูลคือ “พราหมณ์ศิวไกวัลย์” ที่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ประกอบพิธีกรรมตามประเพณี ด้านที่ ๒ เป็นการลำดับความสัมพันธ์ และผลงานของผู้ที่อยู่ในสายตระกูล ที่มีหน้าที่ประกอบพิธีกรรมในราชสำนักกัมพูชา เริ่มตั้งแต่พราหมณ์ศิวไกวัลย์เรื่อยมาจนถึง ชเยนทรวรมัน หรือ สทาศิวะ ด้านที่ ๓ กล่าวสรรเสริญพระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ ๒ แจงรายการสิ่งของจำนวนมาก ที่พระองค์ทรงถวายแด่เทวสถาน ณ เมืองภัทรนิเกตนะ จากนั้นก็กล่าวถึงการบริจาคที่ดินของพระราชครูชเยนทรวรมัน ตามด้วยการลำดับสายสกุล และผลงานของผู้ประกอบพิธีกรรมในราชสำนัก ของแต่ละรัชกาล ด้านที่ ๔ เป็นการลำดับสายสกุล และผลงานของผู้ประกอบพิธีกรรมในราชสำนัก ของแต่ละรัชกาลต่อจากจารึกด้านที่ ๓

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกด้านที่ ๔ บรรทัดที่ ๘๑ บอกมหาศักราช ๙๗๑ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๑๕๙๕

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) Adhir Chakravarti, The Sdok Kak Thom Inscription Part II (Calcutta : Sanskrit College, 1980), 143.
๒) R.C. Majumdar, “Sdok Kok Thom Stele Inscription of Udayāditya-varman,” in Inscription of Kambuja (Calcutta : The Asiatic Society, 1953), 368.
๓) ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึกสด๊กก๊อกธม ๒,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๘๑-๒๒๗.
๔) ปรีดา ศรีชลาลัย, “หลักที่ ๕๗ จารึกปราสาทสด๊กก๊อกธม ณ อรัญประเทศ,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๒๒๑-๒๒๔.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170