จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images
  • images

ชุดคำค้น 15 คำ

อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 18, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร, ยุคสมัย-จารึกสมัยขอมพระนคร-พระเจ้าชัยวรมันที่ 7, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินทราย, ลักษณะ-จารึกบนหลักสี่เหลี่ยม, ลักษณะ-จารึกบนหลักสี่เหลี่ยมทรงกระโจม, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกในหอพระสมุดวชิราวุธ กรุงเทพมหานคร, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-สร้างอโรคยาศาลา, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรขอมสมัยพระนคร, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรขอมสมัยพระนคร-พระเจ้าชัยวรมันที่ 7, บุคคล-พระเจ้าชัยวรมันที่ 7,

จารึกด่านประคำ

จารึก

จารึกด่านประคำ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกด่านประคำ

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

Dan Pǎ k’ǎm (K. 386), ศิลาจารึกด่านประคำ

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๘

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๔ ด้าน มี ๗๒ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๒๔ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๒๔ บรรทัด ด้านที่ ๓ ชำรุด ด้านที่ ๔ มี ๒๔ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินทราย

ลักษณะวัตถุ

แท่งสี่เหลี่ยม ยอดทรงกระโจม หรือทรงยอ

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๓๓ ซม. สูง ๑๑๗ ซม. หนา ๓๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “บร. ๒”
๒) ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge vol. VIII กำหนดเป็น “Dan Pǎ k’ǎm (K. 386)”
๓) ในหนังสือ จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ กำหนดเป็น “ศิลาจารึกด่านประคำ”
๔) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ กำหนดเป็น “จารึกด่านประคำ”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๔๙

สถานที่พบ

ด่านปะคำ ตำบลปะคำ อำเภอปะคำ (ข้อมูลเดิมว่า ตำบลด่านประคำ อำเภอนางรอง) จังหวัดบุรีรัมย์

ผู้พบ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๘), ๑๙-๒๕.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๘๙-๒๐๑.

ประวัติ

จารึกหลักนี้ สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงนำมาแต่แขวงเมืองนางรองมณฑลอุดรในเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๔๔๙ เป็นจารึกยุคเดียวกันกับจารึกพิมาย จารึกทรายฟอง จารึกปราสาทตาเมียนโตจ และจารึกปราสาท มีข้อความอย่างเดียวกันแต่คำจารึกเปลี่ยนไปบ้าง เท่าที่ค้นดูจากทะเบียนประวัติ พบว่ามีผู้อ่านแล้ว แต่ยังมิได้แปลเป็นภาษาไทย และคำอ่านนั้นยังคลาดเคลื่อนอยู่มาก อาจารย์ ชะเอม แก้วคล้าย จึงได้ทำการอ่านใหม่

เนื้อหาโดยสังเขป

ด้านที่ ๑ เริ่มต้นด้วยการกล่าวนมัสการพระพุทธเจ้า แล้วกล่าวสรรเสริญพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ด้านที่ ๒ กล่าวถึงพระราชภารกิจของพระองค์ในการสร้างโรงพยาบาล (อโรคยาศาลา) สร้างพระพุทธรูปไวโรจนชินเจ้า และจัดเจ้าหน้าที่เพื่อทำหน้าที่ประจำในโรงพยาบาล ด้านที่ ๓ ชำรุด ไม่ทราบใจความ ด้านที่ ๔ กล่าวถึงสิ่งของที่พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ประทานเป็นเครื่องพลีทาน จากนั้นมีการกล่าวห้ามไม่ให้มีการทำร้ายกัน หากผู้ใดฝ่าฝืนจะถูกลงโทษ ลงท้ายด้วยการถวายพระพรแด่พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ให้ได้รับความสุขจากบุญกุศลในครั้งนี้

ผู้สร้าง

พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗

การกำหนดอายุ

จารึกด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๗ ได้ระบุพระนามของกษัตริย์พระองค์หนึ่ง คือ ศรีชัยวรมัน ว่าเป็นพระโอรสของพระเจ้าธรณีนทรวรมันที่ ๒ ดังนั้น พระนาม “ศรีชัยวรมัน” ในที่นี้ ก็น่าจะหมายถึง พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ซึ่งครองราชย์ในช่วง พ.ศ. ๑๗๒๔-๑๗๖๑

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย :  นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึกด่านประคำ,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๘ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๘๙-๒๐๑.
๒) ชะเอม แก้วคล้าย, จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๘), ๑๙-๒๕.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170