จารึกป้านางเมาะ

จารึก

จารึกป้านางเมาะ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกป้านางเมาะ

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๒๘๘ จารึกป้านางเมาะ

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๓๕-๑๙๔๗

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๓ ด้าน มี ๗๙ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๒๘ บรรทัด, ด้านที่ ๒ มี ๒๘ บรรทัด และด้านที่ ๓ มี ๒๓ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทราย

ลักษณะวัตถุ

ทรงใบเสมา

ขนาดวัตถุ

สูง ๖๐ ซม. กว้าง ๒๖.๕ ซม. หนา ๑๓ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๕๖”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ กำหนดเป็น “หลักที่ ๒๘๘ จารึกป้านางเมาะ”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

จังหวัดสุโขทัย

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ หอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ (กรุงเทพฯ : สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๒๗-๓๖.

ประวัติ

ศิลาจารึกป้านางเมาะ พบที่จังหวัดสุโขทัย พันตรี ไพโรจน์ เจียรวัฒนะ มอบให้เป็นสมบัติของส่วนราชการ กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๓๐ ศิลาจารึกหลักนี้เป็นแผ่นหินทราย ลักษณะเป็นรูปใบเสมา สูง ๖๐ เซนติเมตร กว้าง ๒๖.๕ เซนติเมตร หนา ๑๓ เซนติเมตร ส่วนล่างของศิลาชำรุดหายไป ข้อความจารึกยังไม่เคยตีพิมพ์เผยแพร่มาก่อน

เนื้อหาโดยสังเขป

ศิลาจารึกหลักนี้ กล่าวถึง การทำบุญให้แก่ป้านางเมาะและคำปรารถนาต่างๆ เช่น ขอให้รูปงามเหมือนนางวิสาขา ขอให้มีใจตั้งมั่นในพระรัตนตรัย ขอให้ได้บำเพ็ญเบญสาธารณะ ดั่งเมณฑกเศรษฐี เนื่องจากข้อความบางตอนชำรุดหายไปจึงไม่อาจทราบได้ว่า ผู้ใดเป็นผู้จารึก

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

การอ่านปีศักราชที่ลงไว้ยังเป็นปัญหาอยู่ แต่ตรงกับปีเม็ด (มะแม) เลขตัวหน้าแม้ลางเลือนแต่ก็ยังเห็นได้ว่า เป็นเลข ๑ ตัวถัดไปเป็นเลข ๒ ชัดเจน ส่วนเลข ๒ ตัวท้าย อาจเป็น ๑๗ หรือ ๗๗ อย่างใดอย่างหนึ่ง ถ้าเป็น ๑๗ ก็คือมหาศักราช ๑๒๑๗ ตรงกับพุทธศักราช ๑๘๓๙ แต่ดูจะขัดกับรูปตัวอักษรซึ่งใหม่กว่านั้นประมาณร้อยปี หากเป็นเลข ๗๗ ก็จะเป็นมหาศักราช ๑๒๗๗ หรือตรงกับพุทธศักราช ๑๘๙๘ ซึ่งดูแล้วไม่ขัดกับรูปตัวอักษร แต่น่าสังเกตว่า เลข ๗ ตัวหน้ากับตัวหลังเป็นเลข ๗ คนละสมัยกัน ในกรณีที่น่าสงสัยนี้ ถ้าดูรูปตัวอักษร ณ ที่ใช้รูปต่างกันของสองสมัยมาเขียนเรียงติดกันได้ เราก็ควรอนุโลมว่าตัวเลข ๗ ของสองสมัยก็อาจจะเขียนติดกันได้ด้วย สำหรับตัวอักษรอื่นๆ นั้น ฃ เป็นรูปอักษรที่เริ่มปรากฏครั้งแรกใน พ.ศ. ๑๙๓๕ และมีอักษรอื่นอีก ๘ ตัว ซึ่งมีรูปที่ปรากฏอยู่ถึง พ.ศ. ๑๙๔๗ ดังนั้นตัวอักษรในจารึกป้านางเมาะจึงน่าจะเป็นตัวอักษรระหว่าง พ.ศ. ๑๙๓๕ ถึง ๑๙๔๗ อย่างไรก็ดี อักษร ป และ ร มีรูปที่ปรากฏใช้อยู่ถึง พ.ศ. ๑๙๔๐ เท่านั้น นอกจากนี้ รูปสระ อี ลอย ปรากฏอยู่ในจารึกด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๗ และด้านที่ ๓ บรรทัดที่ ๑๒ สระ อี ลอย นี้ มีใช้อยู่ในจารึกหลักที่ ๑ (จารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช) จารึกหลักที่ ๖๒ (จารึกวัดพระยืน ลำพูน) จารึกหลักที่ ๒, ๓, ๘ และ ๑๑ ของสุโขทัย

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
เทิม มีเต็ม, “หลักที่ ๒๘๘ จารึกป้านางเมาะ,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ : ประมวลจารึกที่พบในประเทศไทยและต่างประเทศ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๒๗-๓๖.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170