จารึกวัดบางสนุก

จารึก

จารึกวัดบางสนุก

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดบางสนุก

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ศิลาจารึก อักษรไทย ภาษาบาลีและภาษาไทย วัดบางสนุก อ. กิ่งวังชิ้น จ. แพร่, หลักที่ ๑๐๗ ศิลาจารึก วัดบางสนุก, ศิลาจารึกวัดบางสนุก, พร. ๑ จารึกวัดบางสนุก (ปีกัดเหม้าสันนิษฐานว่า พ.ศ. ๑๘๘๒)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๘๘๒ (โดยประมาณ)

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒๙ บรรทัด

วัตถุจารึก

แผ่นหินดินดาน หรือ หินชนวนสีเขียว

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปใบเสมา (ชำรุด)

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒๘ ซม. สูง ๕๒ ซม. หนา ๖ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “พร. ๑”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม ๒๕๐๙) กำหนดเป็น “ศิลาจารึก อักษรไทย ภาษาบาลีและภาษาไทย วัดบางสนุก อ. กิ่งวังชิ้น จ. แพร่”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๐๗ ศิลาจารึก วัดบางสนุก”
๔) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกวัดบางสนุก”
๕) ในหนังสือ จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ กำหนดเป็น “พร. ๑ จารึกวัดบางสนุก (ปีกัดเหม้าสันนิษฐานว่า พ.ศ. ๑๘๘๒)”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๘๙

สถานที่พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ผู้พบ

พระครูอดุลรัตนญาณ เจ้าอาวาสวัดบางสนุก ตำบลวังชิ้น อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม ๒๕๐๙) : ๖๖-๖๙.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๑๓๓-๑๓๖.
๓) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๒๑-๒๕.
๔) จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเจมส์ เอช ดับเบิ้ลยู ทอมป์สัน, ๒๕๓๔), ๒๔๖-๒๔๗.

ประวัติ

ศิลาจารึกหลักนี้ พระครูอดุลรัตนญาณ เจ้าอาวาสวัดบางสนุก และเจ้าคณะอำเภอวังชิ้น (ขณะนั้นเป็นกิ่งอำเภอ) จังหวัดแพร่ นำมามอบให้กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร เมื่อวันที่ ๑๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๙

เนื้อหาโดยสังเขป

คำขึ้นต้นของจารึกเป็นภาษาบาลี และภาษาไทย เป็นคำกล่าวนมัสการพระรัตนตรัย ต่อจากนั้นได้กล่าวถึงเมืองตรอกสลอบ ได้ชักชวนบรรดาลูกเจ้าขุนมูลนาย ไพร่ไทย ตลอดทั้งชาวแม่ชาวเจ้าทั้งหลาย สร้างพระพุทธรูปด้วยดีบุกด้วยดิน และได้กล่าวถึงการบำเพ็ญกุศลอื่นๆ อีก

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

ศิลาจารึกวัดบางสนุก นับว่าเป็นเอกสารอันสำคัญ ที่บ่งบอกหลักฐานเกี่ยวกับอักษรสุโขทัย รูปลักษณะอักษรที่ปรากฎในศิลาจารึก ส่วนใหญ่มีรูปลักษณะเดียวกัน กับรูปอักษรในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง แต่อย่างไรก็ตาม รูปอักษรในจารึกหลักนี้ ไม่น่าจะมีอายุเก่ากว่า หรือร่วมสมัยกับอักษรของพ่อขุนรามคำแหง นอกจากนี้รูปอักษรก็น่าจะมีอายุเก่ากว่า พ.ศ. ๑๙๐๐ คือ น่าจะอยู่ในช่วงใดช่วงหนึ่งระหว่าง พ.ศ. ๑๘๕๐-๑๙๐๐ อย่างไรก็ตาม ร่องรอยที่สำคัญที่สุดเกี่ยวกับการกำหนดอายุคือในจารึกหลักนี้ ในจารึกหลักนี้ได้กล่าวถึง “ปีกัดเหม้า” ซึ่งเป็นปีของไทยฝ่ายเหนือ หมายถึงปีเถาะฉศก ตรงกับปีเถาะเอกศกของไทยฝ่ายใต้ ดังนั้นเมื่อเทียบมาเป็นพุทธศักราชแล้ว จึงตรงกับพุทธศักราช ๑๘๘๒ ฉะนั้น จึงกล่าวได้ว่า จารึกหลักนี้ มีอายุประมาณ พ.ศ. ๑๘๘๒

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) โครงการวิจัยการปริวรรตและชำระจารึกล้านนา, “พร. ๑ จารึกวัดบางสนุก (ปีกัดเหม้าสันนิษฐานว่า พ.ศ. ๑๘๘๒),” ใน จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ : จารึกจังหวัดเชียงราย น่าน พะเยา แพร่ (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเจมส์ เอช ดับเบิ้ลยู ทอมป์สัน, ๒๕๓๔), ๒๔๖-๒๔๗.
๒) ประสาร บุญประคอง และประเสริฐ ณ นคร, “คำอ่านศิลาจารึก อักษรไทย ภาษาบาลีและภาษาไทย วัดบางสนุก อ. กิ่งวังชิ้น จ. แพร่,” ศิลปากร ๑๐, ๒ (กรกฎาคม ๒๕๐๙) : ๖๖-๖๙.
๓) ประสาร บุญประคอง และประเสริฐ ณ นคร, “ศิลาจารึกวัดบางสนุก,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๒๑-๒๕.
๔) ประสาร บุญประคอง และประเสริฐ ณ นคร, “หลักที่ ๑๐๗ ศิลาจารึก วัดบางสนุก,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกและภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม, มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๑๓๓-๑๓๖.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170