จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images

ชุดคำค้น 18 คำ

อายุ-จารึก พ.ศ. 2144, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 22, ยุคสมัย-จารึกสมัยอาณาจักรล้านช้าง, ยุคสมัย-จารึกสมัยอาณาจักรล้านช้าง-พระเจ้าวรวงศาธรรมิกราช, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินทราย, ลักษณะ-จารึกบนใบเสมา, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกวัดมณีโคตร หนองคาย, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-ถวายที่ดิน, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรล้านช้าง, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรล้านช้าง-เจ้าชมพู, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรล้านช้าง-พระยาหล้าแสนไทไตรภูวนาถ, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรล้านช้าง-พระเจ้าวรวงศาธรรมิกราช, บุคคล-เจ้าชมพู, บุคคล-พระยาหล้าแสนไทไตรภูวนาถ, บุคคล-พระเจ้าวรวงศาธรรมิกราช,

จารึกวัดมณีโคตร

จารึก

จารึกวัดมณีโคตร

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดมณีโคตร

อักษรที่มีในจารึก

ไทยน้อย

ศักราช

พุทธศักราช ๒๑๔๔

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๓๓ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๑๓ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๒๐ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินทราย

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๖๕ ซม. สูง ๓๗ ซม. หนา ๘ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นค. ๗”
๒) ในหนังสือ อักษรไทยน้อย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกวัดมณีโครตร”
๓) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ และ ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว กำหนดเป็น “จารึกวัดมณีโคตร”

ปีที่พบจารึก

วันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘

สถานที่พบ

วัดมณีโคตร ตำบลจุมพล อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย

ผู้พบ

เจ้าหน้าที่งานบริการหนังสือภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร

ปัจจุบันอยู่ที่

วัดมณีโคตร ตำบลจุมพล อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย

พิมพ์เผยแพร่

๑) อักษรไทยน้อย (กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๒๒), ๑๒๙-๑๓๑.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๓๗๓-๓๗๘.
๓) ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, ๒๕๓๐), ๒๙๕-๒๙๙.

ประวัติ

ศิลาจารึกวัดมณีโคตรนี้ เจ้าหน้าที่งานบริการหนังสือภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ได้พบที่วัดมณีโคตร ตำบลจุมพล อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย ขณะสำรวจเอกสารโบราณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๑๘ อาจารย์ธวัช ปุณโณทก กล่าวไว้ในหนังสือ ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว ว่า ศิลาจารึกหลักนี้อยู่ที่พระอุโบสถหลังเดิม บัดนี้ (พ.ศ. ๒๕๒๗) กำลังสร้างพระอุโบสถใหม่ และนำมาไว้ที่หน้าพระประธาน คำอ่าน-แปลจารึกหลักนี้ อาจารย์ธวัช ปุณโณทก เคยอ่านและแปลมาก่อนแล้วเป็นครั้งแรก ในวิทยานิพนธ์เรื่อง อักษรไทยน้อย ซึ่งการอ่าน-แปลครั้งนั้น ได้อ่าน-แปลเพียงด้านที่ ๑ ด้านเดียว และกำหนดอายุจารึกไว้เป็น พ.ศ. ๒๑๕๑

เนื้อหาโดยสังเขป

เป็นพระราชโองการของสมเด็จพระโพธิวรวงศา อุทิศที่ดินแก่วัดที่เมืองปากห้วยหลวง และได้กล่าวถึงพระนามสมเด็จสังฆราชวัดกลาง เมืองจันทบุรี (เวียงจันทน์) และพระนามของ พระเจ้าชมพู และพระเจ้าตนหล้า ซึ่งเป็นกษัตริย์ของล้านช้าง อีกด้วย

ผู้สร้าง

พระโพธิวรวงศากษัตราธิราช

การกำหนดอายุ

ข้อความจารึกด้านที่ ๒ บรรทัดที่ ๒๐ ระบุ จ.ศ. ๙๖๓ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๒๑๔๔ อันเป็นสมัยที่พระวรวงศาธรรมิกราชปกครองราชอาณาจักรล้านช้าง (พ.ศ. ๒๑๔๑-๒๑๖๕) (ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย กำหนดอายุจารึกหลักนี้เป็น พ.ศ. ๒๑๑๘)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๕๐, จาก :
๑) ธวัช ปุณโณทก, “จารึกวัดมณีโคตร,” ใน ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว : ศึกษาทางด้านอักขรวิทยาและประวัติศาสตร์อีสาน (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, ๒๕๓๐), ๒๙๕-๒๙๙.
๒) ธวัช ปุณโณทก, อักษรไทยน้อย : การศึกษาในด้านอักษรวิทยา (กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๒๒), ๑๒๙-๑๓๑.
๓) บุญนาค สะแกนอก, “จารึกวัดมณีโคตร,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ : อักษรธรรมและอักษรไทย พุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๔ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๓๗๓-๓๗๘.
๔) สิลา วีระวงส์, เรียบเรียง ; สมหมาย เปรมจิตต์, แปล, ประวัติศาสตร์ลาว, พิมพ์ครั้งที่ ๓ (กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๔๐), ๑๑๑-๑๑๔.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170