จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images

จารึกคำปู่สบถ

จารึก

จารึกคำปู่สบถ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกคำปู่สบถ

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

แผ่นศิลาจารึกตัวอักษรไทยแบบสุโขทัย จารึกภาษาไทย, หลักที่ ๖๔ ศิลาจารึกอักษร แบบสุโขทัย ลักษณะตัวอักษรแบบ พ.ศ. ๒๐๐๐ พบที่วัดช้างค้ำ จังหวัดน่าน, ศิลาจารึกคำปู่สบถ พุทธศตวรรษที่ ๒๐, นน. ๑ จารึกคำปู่สบถ สันนิษฐานว่า พ.ศ. ๑๙๓๕

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๒๐

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๓๖ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๒๖ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๑๐ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทราย

ลักษณะวัตถุ

แผ่นสี่เหลี่ยม (ชำรุด) สันนิษฐานว่า เดิมคงเป็นแผ่นรูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๕๖.๕ ซม. ยาว ๓๙ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นน. ๑”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๓ (กันยายน ๒๕๐๒) กำหนดเป็น “แผ่นศิลาจารึกตัวอักษรไทยแบบสุโขทัย จารึกภาษาไทย”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ กำหนดเป็น “หลักที่ ๖๔ ศิลาจารึกอักษร แบบสุโขทัย ลักษณะตัวอักษรแบบ พ.ศ. ๒๐๐๐ พบที่วัดช้างค้ำ จังหวัดน่าน”
๔) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกคำปู่สบถ พุทธศตวรรษที่ ๒๐”
๕) ในหนังสือ จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ กำหนดเป็น “นน. ๑ จารึกคำปู่สบถ สันนิษฐานว่า พ.ศ. ๑๙๓๕”

ปีที่พบจารึก

วันที่ ๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๐๐

สถานที่พบ

วัดพระธาตุช้างค้ำ (เดิมคือ วัดช้างค้ำวรวิหาร) ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน

ผู้พบ

นายธนิต อยู่โพธิ์

ปัจจุบันอยู่ที่

วัดพระธาตุช้างค้ำ (เดิมคือ วัดช้างค้ำวรวิหาร) ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๓ (กันยายน ๒๕๐๒) : ๕๒-๕๘.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๑๔๘-๑๕๑.
๓) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๑๗๕-๑๘๑.
๔) จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเจมส์ เอช ดับเบิ้ลยู ทอมป์สัน, ๒๕๓๔), ๕๒-๕๔.

ประวัติ

ศิลาจารึกคำปู่สบถ นายธนิต อยู่โพธิ์ อดีตอธิบดีกรมศิลปากร ครั้งยังรับราชการพร้อมด้วยคณะเดินทางขึ้นไปตรวจงานโบราณวัตถุสถานภาคเหนือ เมื่อวันที่ ๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๐๐ ได้พบแผ่นศิลาจารึก ๓ แผ่น วางอยู่ที่ข้างวิหารวัดช้างค้ำที่กำลังสร้างใหม่ ตรงชายคาน้ำตก เห็นเป็นของสำคัญจึงกราบเรียนเจ้าอาวาสวัดช้างค้ำทราบ และขอให้ท่านช่วยเก็บรักษาไว้ ได้สืบทราบว่าแผ่นศิลาจารึกทั้ง ๓ แผ่น นำมาจากบ่อว้าในจังหวัดน่าน ครั้นถึงวันที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๐๒ นายธนิต อยู่โพธิ์ พร้อมด้วยคณะได้เดินทางขึ้นไปตรวจงานโบราณวัตถุสถานภาคเหนืออีกครั้งหนึ่ง เดินทางถึง จังหวัดน่าน เมื่อวันที่ ๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๐๒ ได้สั่งให้เจ้าหน้าที่ทำการถ่ายภาพ และทำสำเนาศิลาจารึกคำปู่สบถ เมื่อวันที่ ๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๐๒ เมื่อกลับมาถึงกรุงเทพฯ แล้ว ได้มอบสำเนาจารึกดังกล่าวให้ศาสตราจารย์ ฉ่ำ ทองคำวรรณ เจ้าหน้าที่อ่านจารึก ดำเนินการอ่าน-ถ่ายถอด

เนื้อหาโดยสังเขป

เรื่องราวที่จารึก ได้กล่าวถึงการกระทำสัตย์สาบานระหว่างพระยาลิไทยกับปู่พระยาเป็นเจ้า และได้กล่าวถึงความสามัคคีระหว่างเมืองแพร่ เมืองงาว เมืองน่าน และเมืองพลั่ว ว่าถ้าเมืองหนึ่งเมืองใดมีอันตรายเกิดขึ้น เมืองนอกนั้นจะต้องให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

ผู้สร้าง

พระยาลิไทย

การกำหนดอายุ

ศาสตราจารย์ ฉ่ำ ทองคำวรรณ อธิบายว่า ลักษณะตัวอักษรเป็นแบบที่ใช้อยู่ใน พ.ศ. ๒๐๐๐ ศาสตราจารย์ ดร. ประเสริฐ ณ นคร สันนิษฐานว่า น่าจะจารึกขึ้นใน พ.ศ. ๑๙๓๕ พร้อมกับจารึกหลักที่ ๔๕ (จารึกปู่ขุนจิดขุนจอด)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “แผ่นศิลาจารึกตัวอักษรไทยแบบสุโขทัย จารึกภาษาไทย,” ศิลปากร ๓, ๓ (กันยายน, ๒๕๐๒), ๕๒-๕๘.
๒) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “ศิลาจารึกคำปู่สบถ พุทธศตวรรษที่ ๒๐,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๑๗๕-๑๘๑.
๓) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “หลักที่ ๖๔ ศิลาจารึกคำปู่สบถ,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม, มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๑๔๘-๑๕๑.
๔) ประเสริฐ ณ นคร, “นน. ๑ จารึกคำปู่สบถ สันนิษฐานว่า พ.ศ. ๑๙๓๕,” ใน จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ : จารึกจังหวัดเชียงราย น่าน พะเยา แพร่ (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเจมส์ เอช ดับเบิ้ลยู ทอมป์สัน, ๒๕๓๔), ๕๒-๕๔.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170