จารึกเจดีย์น้อย

จารึก

จารึกเจดีย์น้อย

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเจดีย์น้อย

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๔๐ ศิลาจารึกเจดีย์น้อยวัดพระมหาธาตุ, หลักที่ ๔๐ พิเศษ, ศิลาจารึกเจดีย์น้อย พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๒๐-๒๑

ภาษา

ไทย, สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๕๗ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๒๙ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๒๘ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินแปร

ลักษณะวัตถุ

แผ่นสี่เหลี่ยม (ชำรุด)

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๕๒ ซม. สูง ๖๖ ซม. หนา ๙ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๑๔”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ กำหนดเป็น “หลักที่ ๔๐ ศิลาจารึกเจดีย์น้อยวัดพระมหาธาตุ”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ กำหนดเป็น “หลักที่ ๔๐ พิเศษ”
๔) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกเจดีย์น้อย พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๙๙

สถานที่พบ

เจดีย์น้อย ด้านหน้าเจดีย์ ๕ ยอด วัดพระมหาธาตุ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย

ผู้พบ

หน่วยขุดแต่งและบูรณะเมืองสุโขทัย กองโบราณคดี กรมศิลปากร

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๖ (พฤศจิกายน ๒๔๙๗) : ๖๗-๗๐.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๔๒-๔๖.
๓) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๑-๕.
๔) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๓๕-๓๔๔.

ประวัติ

ศิลาจารึกเจดีย์น้อย มีจารึกอักษรสุโขทัย ภาษาไทย ๕๔ บรรทัด คือ จารึกด้านที่ ๑ บรรทัด ๑ ถึง ๒๙ และจารึกด้านที่ ๒ บรรทัด ๑ ถึง ๒๕ ส่วนด้านที่ ๒ ตั้งแต่บรรทัดที่ ๒๖ ถึง ๒๘ เป็นจารึกอักษรขอมสุโขทัย ภาษาสันสกฤต จารึกเมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑ (พ.ศ. ๑๙๐๑-๒๐๙๙) ศิลาจารึกหลักนี้ชำรุดแตกหักเป็นหลายชิ้น ปัจจุบันคงเหลืออยู่เพียง ๓ ชิ้นเท่านั้น คือ ด้านที่ ๑ มี ๑ ชิ้น ด้านที่ ๒ มี ๒ ชิ้น หน่วยขุดแต่งและบูรณะเมืองสุโขทัย กองโบราณคดี กรมศิลปากร ขุดพบที่เจดีย์น้อยด้านหน้าเจดีย์ ๕ ยอด ทางด้านทิศใต้ของวัดมหาธาตุ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย จำนวน ๒ ชิ้น เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๗ ส่วนอีก ๑ ชิ้น นายบุญธรรม พูนสวัสดิ์ ได้มอบให้กรมศิลปากร เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๗ ศาสตราจารย์ ฉ่ำ ทองคำวรรณ ได้อ่านและอธิบายคำจารึกด้านที่ ๑ ซึ่งได้นำลงตีพิมพ์ใน วารสารศิลปากร ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๖ เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๙๗ เป็นครั้งแรก ต่อมาได้นำลงตีพิมพ์ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ ฉบับพิมพ์ พ.ศ. ๒๕๐๐, ๒๕๑๕ และ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ ฉบับพิมพ์ พ.ศ. ๒๕๐๘ ต่อมาในเดือนสิงหาคม ๒๕๑๐ นายประสาร บุญประคอง เจ้าหน้าที่ผู้อ่านจารึก พบว่าแผ่นศิลาจารึกเจดีย์น้อย ด้านที่ ๒ มีจารึกอักษรอยู่อีกหลายบรรทัดแต่มีคราบปูนเกาะอยู่แน่น จึงใช้กรรมวิธีตามหลักวิทยาศาสตร์ ล้างคราบปูนที่เกาะอยู่ออกได้หมด แล้วถ่ายถอด อ่าน แปล และอธิบายเพิ่มเติมขึ้น นำลงตีพิมพ์ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ ฉบับพิมพ์ พ.ศ. ๒๕๑๓ ให้ชื่อว่า “หลักที่ ๔๐ พิเศษ”

เนื้อหาโดยสังเขป

ถวายคำสัตย์ต่อสมเด็จเจ้าพระยา

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กองหอสมุดแห่งชาติกำหนดเป็น จารึกอักษรขอมสุโขทัยและไทยสุโขทัย อายุพุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “คำอ่านจารึกภาษาไทยสมัยสุโขทัย : ชิ้นที่ ๑-๒ พบที่เจดีย์น้อย หน้าเจดีย์ ๕ ยอด ด้านใต้ของวัดมหาธาตุ ตำบลเมืองเก่า จังหวัดสุโขทัย ชิ้นที่ ๓ ปลัดบุญธรรมให้,” ศิลปากร ๘, ๖ (พฤศจิกายน ๒๔๗๙) : ๖๗-๗๐.
๒) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “หลักที่ ๑๔ ศิลาจารึกเจดีย์น้อยวัดพระมหาธาตุ,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๔๐-๔๖.
๓) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, ประสาร บุญประคอง และแสง มนวิทูร, “ศิลาจารึกเจดีย์น้อย พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๓๕-๓๔๔.
๔) ประสาร บุญประคอง, ประเสริฐ ณ นคร, และแสง มนวิทูร, “หลักที่ ๔๐ พิเศษ,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๔ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกและภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม, มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๓), ๑-๕.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170