จารึกลานทองสมเด็จพระมหาเถรจุฑามุณิ

จารึก

จารึกลานทองสมเด็จพระมหาเถรจุฑามุณิ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกลานทองสมเด็จพระมหาเถรจุฑามุณิ

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๑๙

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๔ บรรทัด

วัตถุจารึก

ทองคำ

ลักษณะวัตถุ

แผ่นลาน

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒.๐๒ ซม. ยาว ๒๔.๐๕ ซม. หนา ๐.๑ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๕๒”
๒) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “จารึกลานทองสมเด็จพระมหาเถรจุฑามุณิ”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๘๔

สถานที่พบ

บริเวณฐานพระประธาน ในพระอุโบสถ วัดมหาธาตุ อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๘๕-๓๘๘.

ประวัติ

จารึกลานทองนี้ อยู่ในความดูแลของกองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติตลอดมา เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ศาสตราจารย์ ดร. ประเสริฐ ณ นคร พยายามค้นหาจารึกลานทองนี้ และสอบถามไปยังกองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จนกระทั่งพบเมื่อวันที่ ๑๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๕ เมื่อได้ศึกษาวิเคราะห์ลักษณะ ลายเส้นอักษรที่ปรากฏอยู่ในจารึกลานทองนี้แล้ว ทำให้ทราบว่า รูปอักษรที่ใช้จารึกภาษาไทยนั้น คือรูปอักษรสุโขทัยและรูปอักษรจารึกภาษาบาลีนั้น คือรูปอักษรธรรมล้านนา ฉะนั้นนอกจากจะได้หลักฐานที่แสดงถึง ความสัมพันธ์ของอาณาจักรสุโขทัยและอาณาจักรล้านนาแล้ว ยังทำให้ทราบว่า ในตอนต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๐ นั้น รูปอักษรธรรมล้านนามีใช้อยู่แล้วในอาณาจักรล้านนา และได้มีการนำมาใช้กับภาษาบาลีแทนอักษรขอมในอาณาจักรสุโขทัยด้วย ทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะ อักขรวิธีของอักษรธรรมล้านนา มีรูปแบบที่เหมาะสมสำหรับใช้กับภาษาบาลี มากกว่าอักษรไทย และเพื่อหลีกเลี่ยงการใช้อักษรขอม จึงได้นำอักษรธรรมล้านนามาใช้แทนนั่นเอง

เนื้อหาโดยสังเขป

พระมหาเถรจุฑามุณิ สร้างวิหาร ประดิษฐานพระธาตุ พระพุทธประติมา และพระอถารส

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

การได้พบรูปอักษรธรรมล้านนาในจารึกลานทอง พ.ศ. ๑๙๑๙ ทำให้ต้องยืดกาลกำเนิดแห่งรูปแบบอักษรธรรมล้านนาขึ้นไปอีกถึง ๘๙ ปี เพราะหลักฐานเดิมที่พบอยู่แล้วนั้นเก่าที่สุดเพียงแค่ พ.ศ. ๒๐๐๘ ซึ่งจารึกอยู่ที่แท่นฐานพระพุทธรูปสัมฤทธิ์ วัดเชียงมั่น อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อนำรูปลักษณะแห่งเส้นสัณฐานของอักษรธรรมล้านนาที่จารึกขึ้นในปี พ.ศ. ๑๙๑๙ มาเปรียบเทียบกับรูปอักษรที่จารึกขึ้นใน พ.ศ.๒๐๐๘ และ พ.ศ.ใกล้เคียง แล้วจะเห็นได้ว่า รูปอักษรแม้จะต่างเวลากันถึงเกือบ ๑๐๐ ปีก็ตาม แต่ลักษณะเส้นสัณฐานยังคงอยู่ในรูปแบบอันเดียวกัน เมื่อเป็นเช่นนี้ก็ทำให้ทราบได้แน่ชัดว่า ในยุคต้นแห่งการกำเนิดของรูปอักษรธรรมล้านนานั้น การเปลี่ยนแปลงในรูปลักษณะแห่งลายเส้นอักษรมีน้อยมาก จนอาจกล่าวได้ว่า ไม่มีการเปลี่ยนแปลงเลย

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “จารึกลานทองสมเด็จพระมหาเถรจุฑามุณิ พุทธศักราช ๑๙๑๙,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๘๕-๓๘๘.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170