จารึกตำราฉันท์มาตราพฤติ แผ่นที่ 7 (มัตตาสมกะชาติฉันท์)

จารึก

จารึกตำราฉันท์มาตราพฤติ แผ่นที่ 7 (มัตตาสมกะชาติฉันท์)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 16 มี.ค. 2558 15:06:08 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกตำราฉันท์มาตราพฤติ แผ่นที่ 7 (มัตตาสมกะชาติฉันท์)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์, ขอมธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

ไม่ปรากฏศักราช

ภาษา

บาลี, ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวน 1 ด้าน จำนวน 23 บรรทัด

วัตถุจารึก

หิน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

1) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2544), 489-490.
2) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2554), 469-470.

ประวัติ

ฉันท์มาตราพฤติ เป็นประเภทบังคับมาตรา เรียกว่า “มาตราพฤติ” พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) ทรงอาราธนากรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส ตั้งแต่ครั้งยังเป็นกรมหมื่นนุชิตชิโนรสให้ทรงนิพนธ์ เมื่อ ปีขาล จุลศักราช 1204 (พ.ศ. 2385) พร้อมกับตำราฉันท์วรรณพฤติ เพื่อจารึกไว้ที่วัดพระเชตุพนฯ
ปัจจุบันจารึกนึ้ยังอยู่ที่เสาพะเนกประตูทางเข้าพระระเบียงชั้นนอกทั้ง 4 ทิศ

เนื้อหาโดยสังเขป

แสดงลักษณะบังคับของ “มัตตาสมกะชาติฉันท์” กล่าวคือ มีบทบังคับว่ามีมาตรา 16 เสมอกันทั้ง 4 บาท แต่จำเพาะให้มีลหุตัว 1 อยู่ที่คำรบ 9 มาตรา และมีครุอยู่ท้ายสุดทุกบาท

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากประวัติการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) ซึ่งมีหลักฐานว่ามีการติดจารึกฉันท์มาตราพฤติบนเสาพะเนกประตูทางเข้าพระระเบียงชั้นนอกทั้ง 8  ดังปรากฏในจดหมายเหตุเรื่องการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน (ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., 2558, จาก :
1) “การปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน : ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2554), 75-91.
2) “ตำราฉันท์มาตราพฤติ,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน,2544), 475-493.
3) “ตำราฉันท์มาตราพฤติ,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน,2554), 455-473.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), สำรวจเมื่อ 21-22 กรกฏาคม 2550

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170