จารึกตำราฉันท์มาตราพฤติ แผ่นที่ ๑ (อริยชาติฉันท์)

จารึก

จารึกตำราฉันท์มาตราพฤติ แผ่นที่ ๑ (อริยชาติฉันท์)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 9 มี.ค. 2558 16:00:57 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกตำราฉันท์มาตราพฤติ แผ่นที่ ๑ (อริยชาติฉันท์)

อักษรที่มีในจารึก

ขอมธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

ไม่ปรากฏศักราช

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๑ ด้าน จำนวน ๒๖ บรรทัด

วัตถุจารึก

หิน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

เสาพะเนกประตูทางเข้าพระระเบียงชั้นนอก วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๔๗๕-๔๗๗.
๒) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๔๕๕-๔๕๗.

ประวัติ

ฉันท์มาตราพฤติ เป็นประเภทบังคับมาตรา เรียกว่า “มาตราพฤติ” พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) ทรงอาราธนากรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส ตั้งแต่ครั้งยังเป็นกรมหมื่นนุชิตชิโนรสให้ทรงนิพนธ์ เมื่อ ปีขาล จุลศักราช ๑๒๐๔ (พ.ศ. ๒๓๘๕) พร้อมกับตำราฉันท์วรรณพฤติ เพื่อจารึกไว้ที่วัดพระเชตุพนฯ
ปัจจุบันจารึกนึ้ยังอยู่ที่เสาพะเนกประตูทางเข้าพระระเบียงชั้นนอกทั้ง ๔ ทิศ

เนื้อหาโดยสังเขป

แสดงลักษณะบังคับของ “อริยชาติฉันท์” กล่าวคือ นับคณะละ ๔ มาตรา บาทหนึ่งมี ๑๒ มาตรา บาทสองมี ๑๘ มาตรา บาทสามมี ๑๒ มาตรา บาทสี่มี ๑๕ มาตรามี นะ คณะ หรือ ชะ คณะ อยู่ที่คณะหกในบาทสอง และ ชะ คณะ จะมีเฉพาะที่คณะคู่ ในบาทสี่มีลหุตัวหนึ่งอยู่ที่อักษรคำรบหก

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากประวัติการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) ซึ่งมีหลักฐานว่ามีการติดจารึกฉันท์มาตราพฤติบนเสาพะเนกประตูทางเข้าพระระเบียงชั้นนอกทั้ง ๘ ดังปรากฏในจดหมายเหตุเรื่องการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน (ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๕๘, จาก :
๑) “การปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน : ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๗๕-๙๑.
๒) “ตำราฉันท์มาตราพฤติ,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๔๗๕-๔๙๓.
๓) “ตำราฉันท์มาตราพฤติ,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๔๕๕-๔๗๓.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170