จารึกวัดสมุหนิมิต

จารึก

จารึกวัดสมุหนิมิต

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดสมุหนิมิต

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

สฏ. ๑๖ จารึกวัดสมุหนิมิต, ศิลาจารึก อักษรขอม ภาษาไทย สมัยกรุงธนบุรี

อักษรที่มีในจารึก

ขอมธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช ๒๓๑๙

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๔๒ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๒๔ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๑๘ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทรายสีแดง

ลักษณะวัตถุ

แผ่นหินรูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๓๖ ซม. สูง ๗๙ ซม. หนา ๑๑ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สฏ. ๑๖ จารึกวัดสมุหนิมิต”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๑ (พฤษภาคม ๒๕๑๔) กำหนดเป็น “ศิลาจารึก อักษรขอม ภาษาไทย สมัยกรุงธนบุรี”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดจำปา ตำบลทุ่ง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

วัดสมุหนิมิต ตำบลพุมเรียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

พิมพ์เผยแพร่

วารสารศิลปากร ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๑ (พฤษภาคม ๒๕๑๔) : ๘๖-๙๒.

ประวัติ

ศิลาจารึกหลักนี้ เดิมอยู่ที่วัดจำปา ตำบลทุ่ง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี นายเอื้อน สุรทิน ปลัดอำเภอไชยา ได้นำศิลาจารึกนี้ไปเก็บรักษาไว้ที่วัดสมุหนิมิต นายวิคเตอร์ เคเนดี้ ได้ถ่ายภาพและทำสำเนาจารึกมอบให้แก่กองโบราณคดี กรมศิลปากร เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๒ ต่อมา ผู้อำนวยการหอสมุดแห่งชาติ พระนคร พร้อมทั้งคณะได้เดินทางไปราชการที่ภาคใต้จึงส่งเจ้าหน้าที่ไปทำสำเนาจารึกอีกครั้ง จึงมีการอ่านและตีพิมพ์ลงใน วารสารศิลปากร ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๑ (พฤษภาคม ๒๕๑๔) โดยเรียกว่า “ศิลาจารึกอักษรขอม ภาษาไทย สมัยกรุงธนบุรี” และ “ศิลาจารึกวัดจำปา” (ในที่นี้ใช้ชื่อตามกองหอสมุดแห่งชาติ คือ “จารึกวัดสมุหนิมิต” ซึ่งเรียกตามที่อยู่ปัจจุบันของจารึก และหลีกเลี่ยงการซ้ำกับ จารึกวัดจำปา สมัยอยุธยา) การกำหนดอายุ กำหนดอายุจากศักราชที่ปรากฏในจารึก ว่า “พระพุทธศักราชได้ ๒๓๑๙ พระวัสสา“

เนื้อหาโดยสังเขป

ด้านที่ ๑ : พ.ศ. ๒๓๑๙ อาจารย์วัดจำปา ภิกษุ สามเณร และสีกาบุญรอด ซึ่งเป็นผู้อุปการะ ไปนำหินจากเขาโพมาสร้างพระพุทธรูปปางสมาธิ ๒๑ องค์ พระอรหันต์ ๙ องค์ มีการบอกรายนามผู้สร้างและปิดทอง จากนั้นกล่าวถึงการอัญเชิญพระพุทธรูปปางสมาธิ ๙ องค์ และพระอรหันต์ ๘ องค์ ไปประดิษฐาน ณ ถ้ำศิลาเตียบ ต่อมาเจ้าพระยาไชยาและทายกทั้งปวงแห่พระพุทธรูปไปประดิษฐาน ณ ถ้ำวิหารพระโค ๒๓ องค์ ตอนท้ายกล่าวว่าหากผู้ใดนมัสการให้ทำการกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลแก่สัตว์ทั้งหลายด้วย ด้านที่ ๒ : (ข้อความต่อเนื่องจากด้านที่ ๑) เนื้อหาส่วนใหญ่กล่าวถึงการถวายที่นาให้แก่วัด โดยระบุชื่อและจำนวนที่ถวาย มีการสาปแช่งผู้ที่จะเบียดบังที่นาและจังหันของพระสงฆ์ให้พบกับอันตราย ๑๖ ประการ ตอนท้ายระบุศักราชตรงกับ พ.ศ. ๒๓๑๙ โดยเทียบไว้ทั้งพุทธศักราช, จุลศักราชและมหาศักราช

ผู้สร้าง

เจ้าพระยาไชยา

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากศักราชที่ปรากฏในจารึก ว่า “พระพุทธศักราชได้ ๒๓๑๙ พระวัสสา”

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
ประสาร บุญประคอง, “คำอ่านศิลาจารึก อักษรขอม ภาษาไทย สมัยกรุงธนบุรี,” ศิลปากร ๑๕, ๑ (พฤษภาคม ๒๕๑๔), ๘๖-๙๒.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170