จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

ชุดคำค้น 15 คำ

อายุ-จารึก พ.ศ. 2408, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 25, ยุคสมัย-จารึกสมัยรัตนโกสินทร์-รัชกาลที่ 4, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินอ่อน, วัตถุ-จารึกบนหินอ่อนสีดำ, ลักษณะ-จารึกบนแผ่นรูปสี่เหลี่ยม, ลักษณะ-จารึกบนแผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกวัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหาร นครปฐม, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, เรื่อง-เวทมนตร์คาถาในพระพุทธศาสนา, เรื่อง-เวทมนตร์คาถาในพระพุทธศาสนา-เย ธมฺมาฯ, เรื่อง-เวทมนตร์คาถาในพระพุทธศาสนา-ปฏิจจสมุปบาท, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองกรุงรัตนโกสินทร์, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองกรุงรัตนโกสินทร์-รัชกาลที่ 4,

จารึกที่ศาลเจ้าข้างองค์พระปฐมเจดีย์

จารึก

จารึกที่ศาลเจ้าข้างองค์พระปฐมเจดีย์

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกที่ศาลเจ้าข้างองค์พระปฐมเจดีย์

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกบนแผ่นศิลาที่ศาลา ในบริเวณพระปฐมเจดีย์, หลักที่ ๑๙๒ จารึกบนหินอ่อน

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช ๒๔๐๘

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒๕ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อน สีดำ

ลักษณะวัตถุ

แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๗๕ ซม. สูง ๕๕ ซม. หนา ๓ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นฐ. ๑๑”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ กำหนดเป็น “จารึกบนแผ่นศิลาที่ศาลา ในบริเวณพระปฐมเจดีย์”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๙๒ จารึกบนหินอ่อน”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

บริเวณพระปฐมเจดีย์ ตำบลพระปฐมเจดีย์ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ศาลเจ้าข้างองค์พระปฐมเจดีย์ ตำบลพระปฐมเจดีย์ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๐๔), ๔๓-๔๕.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๔-๘.
๓) จารึกที่องค์พระปฐมเจดีย์ (กรุงเทพฯ : จุฑารัตน์การพิมพ์, ๒๕๒๘), ๒๔๑-๒๕๗.

ประวัติ

จารึกหลักนี้ได้รับการตีพิมพ์ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๔ เรียกว่า “จารึกบนแผ่นศิลาที่ศาลาในบริเวณพระปฐมเจดีย์” ต่อมาตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ ใน พ.ศ. ๒๕๒๑ อ่านโดย นายประสาร บุญประคอง ชื่อว่า “หลักที่ ๑๙๒ จารึกบนหินอ่อน” และมีการตีพิมพ์อีกครั้งเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๘ ในหนังสือ จารึกที่องค์พระปฐมเจดีย์ ซึ่งเป็นการรวบรวมและวิเคราะห์โดย นายเจษฏ์ ปรีชานนท์ เรียกว่า “จารึกพระบรมราชาธิบาย ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว” เพราะเข้าใจว่าเป็นจารึกของพระองค์ โดยอ้างอิงมาจาก ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ แต่ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ เล่มที่เป็นการตีพิมพ์ครั้งที่ ๒ (แก้ไขใหม่) ได้ระบุไว้อย่างชัดเจนว่า เป็นพระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ไม่ใช่รัชกาลที่ ๕ แต่อย่างใด อนึ่ง จารึกหลักนี้เป็นพระราชนิพนธ์ของรัชกาลที่ ๔ ซึ่งทรงเข้าพระทัยว่า พระปฐมเจดีย์เป็นสถูปที่พระเจ้าอโศกมหาราช โปรดให้สร้างไว้เมื่อ พ.ศ. ๒๑๘ เมื่อครั้งที่พระโสณะและพระอุตระ เดินทางมาเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่สุวรรณภูมิ

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงความเป็นมา คุณค่า และความหมายของจารึกคาถาเยธมฺมา ตอนท้ายเป็นข้อความว่าด้วยเรื่องปฏิจจสมุปบาท

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากศักราชล่าสุดที่ปรากฏในจารึกความว่า “..ประกาศให้ไว้เมื่อพุทธศักราช ๒๔๐๘..” ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก :
๑) เจษฎ์ ปรีชานนท์, “จารึกที่วิหารพระพุทธไสยาสน์ในเก๋งจีนระหว่างพระอุโบสถและพระวิหาร,” ใน จารึกที่องค์พระปฐมเจดีย์ (กรุงเทพฯ : จุฑารัตน์การพิมพ์, ๒๕๒๘), ๒๔๑-๒๕๗.
๒) ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๑๙๒ จารึกบนหินอ่อน,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๔-๘.
๓) ยอร์ช เซเดส์ “จารึกบนแผ่นศิลาที่ศาลา ในบริเวณพระปฐมเจดีย์,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ : จารึกทวารวดี ศรีวิชัย ละโว้ = Recueil des inscriptions du Siam deuxieme partie : inscriptions de Dvaravati, de Crivijaya et de Lavo ([กรุงเทพฯ] : กรมศิลปากร, ๒๕๐๔), ๔๓-๔๕.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), สำรวจเมื่อ ๑๘ กันยายน ๒๕๕๖

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170