จารึกที่ฐานมณฑปพระคันธารราษฎร์ ๒

จารึก

จารึกที่ฐานมณฑปพระคันธารราษฎร์ ๒

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกที่ฐานมณฑปพระคันธารราษฎร์ ๒

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๒๕๘ จารึกบนหินอ่อน

อักษรที่มีในจารึก

ขอมธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

ไม่ปรากฏศักราช

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๑๔ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อน สีขาว

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๘๐ ซม. สูง ๔๕ ซม. หนา ๓ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “อย. ๕๐”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ กำหนดเป็น “หลักที่ ๒๕๘ จารึกบนหินอ่อน”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดนิเวศธรรมประวัติ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ฐานมณฑปพระคันธารราษฎร์ หน้าพระอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๑๖๗-๑๖๙.

ประวัติ

จารึกนี้ นายประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่าน โดยมีการตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ ใน พ.ศ. ๒๕๒๑ โดยเรียกว่า “หลักที่ ๒๕๘ จารึกบนหินอ่อน” วัดนิเวศธรรมประวัติ ตั้งอยู่ตรงข้ามกับพระราชวังบางปะอิน ร. ๕ โปรดให้สร้างพระอุโบสถตามแบบโบสถ์คริสต์ ในศิลปะโกธิค (Gothic) ยุคกลางของยุโรป วัดแห่งนี้สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๑ เป็นวัดฝ่ายธรรมยุติกนิกาย รัชกาลที่ ๕ โปรดให้สร้างพระคันธารราษฎร์ (ปางขอฝน) ขึ้นเพื่อเป็นขวัญแก่ประชาชนในบางปะอิน ซึ่งส่วนใหญ่มีอาชีพทำนา วันทำบุญพระสงฆ์จะนั่งสวดเจริญพระพุทธมนต์รอบองค์พระเป็นวงกลม แล้วชาวบ้านนั่งล้อมรอบอีกชั้นหนึ่ง ใช้เวลาราว ๑ ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม ได้มีการทำบุญขอฝนเพียงไม่กี่ครั้งเท่านั้น พระพุทธรูปดังกล่าวแสดงปางขอฝน ประทับยืน พระหัตถ์ขวายกขึ้น พระหัตถ์ซ้ายยกเสมอเอว ตามตำนานกล่าวว่า ในสมัยพุทธกาลเมื่อพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่พระเชตวันวิหาร ในเมืองสาวัตถี ครั้งหนึ่งได้เกิดฝนแล้งอย่างมาก ผู้คนเดือดร้อน พระองค์จึงตรัสเรียกพระอานนท์ให้นำผ้าชุบสรงมาถวาย ทรงนำชายผ้าข้างหนึ่งตวัดพาดพระอังสะ (บ่า) ยกพระหัตถ์ขวาเรียกน้ำฝน ส่วนพระหัตถ์ซ้ายยกขึ้นรองรับ ทันใดนั้นฝนก็ตั้งเค้าและตกลงมา

เนื้อหาโดยสังเขป

คำนมัสการพระคันธารราษฎร์และคำกล่าวเวลาจุดธูปเทียนบูชา

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. ๕) แห่งราชวงศ์จักรี

การกำหนดอายุ

น่าจะสร้างขึ้นในคราวเดียวกับการสร้างพระคันธารราษฎร์ คือ ในสมัยรัชกาลที่ ๕

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก :
ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๒๕๘ จารึกบนหินอ่อน,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๑๖๗-๑๖๙.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170