จารึกเกษตรสมบูรณ์

จารึก

จารึกเกษตรสมบูรณ์

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเกษตรสมบูรณ์

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศักราช ๑๕๓๔

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๗ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทราย

ลักษณะวัตถุ

ใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๘๗ ซม. สูง ๑๙๓ ซม. หนา ๕๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ชย. ๕”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๗ ฉบับที่ ๓ (พฤษภาคม-มิถุนายน ๒๕๓๗) กำหนดเป็น “จารึกเกษตรสมบูรณ์”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

หน้าที่ว่าการอำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ

ผู้พบ

หน่วยศิลปากรที่ ๖

ปัจจุบันอยู่ที่

หน่วยศิลปากรที่ ๖ อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

พิมพ์เผยแพร่

วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๗ ฉบับที่ ๓ (พฤษภาคม-มิถุนายน ๒๕๓๗) : ๕๙-๖๕.

ประวัติ

ในทะเบียนประวัติจารึก มีหมายเหตุว่า “จารึกหลักนี้ นายแทน ธีรพิจิตร หัวหน้าหน่วยศิลปากรที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๑๒) ได้ทำสำเนาจารึกส่งมาให้กองหอสมุดแห่งชาติ โดยผ่านทางกองโบราณคดี เมื่อวันที่ ๓ พฤศจิกายน ๒๕๑๒ ตามบันทึกลงวันที่ ๑๕ ตุลาคม ๒๕๑๒ ที่ ๐๘๐๔/๑๒๕ หน่วยศิลปากรที่ ๖” จากข้อความในหมายเหตุนี้ แสดงให้เห็นว่า จารึกเกษตรสมบูรณ์นี้ ได้พบทีหลังจารึกบ้านหัวขัว เพราะทะเบียนประวัติจารึกบ้านหัวขัวบันทึกว่า “นายแทน ธีรพิจิตร หัวหน้าหน่วยศิลปากรที่ ๖ (ในขณะนั้น) ได้จัดทำสำเนาจารึกส่งมาให้กองหอสมุดแห่งชาติ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๑” อย่างไรก็ตาม จารึกทั้งสองหลักนี้ หัวหน้าหน่วยศิลปากรที่ ๖ คือนายแทน ธีรพิจิตร เป็นผู้จัดทำสำเนา ส่งมาให้กองหอสมุดแห่งชาติ

เนื้อหาโดยสังเขป

ข้อความของจารึก กล่าวถึงอมรสิงหภิกษุ ที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นประธาน พร้อมทั้งคณะของท่านก็มีความยินดี เข้าใจว่า คงเป็นหน้าที่ในการก่อสร้างอะไรสักอย่างหนึ่ง ซึ่งน่าจะเป็นพุทธวิหาร พร้อมทั้งกำแพงโดยรอบ เพราะบรรทัดต่อไปกล่าวว่า ผู้มีความปรารถนาอันแรงกล้าได้เข้าถึงสิ่งอันประเสริฐ ที่อยู่ในกำแพง น่าจะหมายถึงพระพุทธรูป ที่ประดิษฐานอยู่ภายในเขตพุทธาวาส นอกจากนั้นข้อความจารึกบอกถึงความปรารถนาว่า ขอให้ตั้งอยู่ชั่วกาลนาน ด้วยบุญกุศลต่างๆ ซึ่งก็เป็นการสอดคล้องกับข้อความเบื้องต้นที่เป็นการก่อสร้างศาสนสถานเพื่อการกุศล ส่วนในทิศปราจีน คงเป็นสถานที่แสดงธรรมให้ประชาชน ฉะนั้น การก่อสร้างศาสนสถานแห่งนี้ ได้สำเร็จลงเมื่อมหาศักราช ๙๑๓

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

เนื่องจากจารึกบรรทัดที่ ๗ บอกมหาศักราช ๙๑๓ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๑๕๓๔ จึงกำหนดได้ว่าจารึกหลักนี้เป็นจารึกอักษรขอมโบราณ อายุพุทธศตวรรษที่ ๑๖ (ในบทความเรื่อง “จารึกเกษตรสมบูรณ์” ที่เขียนโดยอาจารย์ชะเอม แก้วคล้าย ได้กำหนดไว้เป็น รูปแบบอักษรเทวนาครีโบราณ แต่ทางคณะทำงานพัฒนาฐานข้อมูลฯ พิจารณาแล้วเห็นว่า รูปแบบอักษรเป็นรูปแบบอักษรขอมโบราณค่อนข้างชัดเจน คือมีศกปรากฏบนอักษรบางตัว เช่น “ธ”, “ว” และ “ศ” คณะทำงานพัฒนาฐานข้อมูลฯ จึงได้เปลี่ยนแปลงจากที่กำหนดเป็นรูปแบบอักษรเทวนาครีโบราณ เป็นรูปแบบอักษรขอมโบราณ)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก :
ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึกเกษตรสมบูรณ์,” ศิลปากร ๓๗, ๓ (พฤษภาคม-มิถุนายน ๒๕๓๗) : ๕๙-๖๕.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170