จารึกสถูปดินเผาเมืองทัพชุมพล ๒

จารึก

จารึกสถูปดินเผาเมืองทัพชุมพล ๒

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกสถูปดินเผาเมืองทัพชุมพล ๒

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกเมืองทัพชุมพล ๒

อักษรที่มีในจารึก

หลังปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๓-๑๔

ภาษา

มอญโบราณ, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒ บรรทัด

วัตถุจารึก

ดินเผา

ลักษณะวัตถุ

รูปสถูป

ขนาดวัตถุ

สูง ๒๖ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลบ. ๒๖”
๒) ในหนังสือ จารึกโบราณรุ่นแรกพบที่ลพบุรีและใกล้เคียง กำหนดเป็น “จารึกเมืองทัพชุมพล ๒”
๓) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ กำหนดเป็น “จารึกสถูปดินเผาเมืองทัพชุมพล ๒”

ปีที่พบจารึก

มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๔

สถานที่พบ

เมืองทัพชุมพล บ้านทัพชุมพล ตำบลหนองกรด อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์

ผู้พบ

นายแพทย์สำนวน ปาลวัฒน์วิไชย

ปัจจุบันอยู่ที่

นายแพทย์สำนวน ปาลวัฒน์วิไชย โรงพยาบาลชัยนาท อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท

พิมพ์เผยแพร่

๑) จารึกโบราณรุ่นแรกพบที่ลพบุรีและใกล้เคียง (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๔), ๓๘-๔๐.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๔๔-๒๔๖.

ประวัติ

เมืองทัพชุมพล เป็นเมืองโบราณที่อยู่ในวัฒนธรรมทวารวดี ราวปี พ.ศ. ๒๕๐๔ ได้มีการขุดพบพระพิมพ์และสถูปจำลองเป็นจำนวนมาก พระพิมพ์ที่พบโดยมากทำเป็นรูปพระพุทธเจ้าประทับตรงกลาง และมีพระโพธิสัตว์ประทับยืนด้านข้าง ซึ่งเป็นรูปแบบของศิลปะทวารวดี ส่วนสถูปดินเผานั้น พบมากกว่า ๑๐๐ องค์ ต่อมาราว พ.ศ. ๒๕๒๔ ภัณฑารักษ์พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้สำรวจพื้นที่จึงทราบว่ามีสถูปดินเผา ๒ ชิ้น ซึ่งแต่ละองค์มีจารึกปรากฏอยู่ ได้ตกมาเป็นสมบัติของนายแพทย์สำนวน ปาลวัฒน์วิไชย จึงขอทำสำเนาจารึกเพื่อส่งไปให้นักภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติอ่าน-แปล และเรียกจารึกทั้ง ๒ หลักนี้ว่า “จารึกเมืองทัพชุมพล ๑ (นว. ๗)” และ “จารึกเมืองทัพชุมพล ๒ (ลบ. ๒๖)” จากนั้น จึงนำคำอ่าน-แปลไปตีพิมพ์ในหนังสือ จารึกโบราณรุ่นแรกพบที่ลพบุรีและใกล้เคียง ในปีเดียวกันนั้น ต่อมา ปี พ.ศ. ๒๕๒๙ หอสมุดแห่งชาติได้ตีพิมพ์ “จารึกเมืองทัพชุมพล ๑ (นว. ๗)” ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๒ ส่วน “จารึกเมืองทัพชุมพล ๒ (ลบ. ๒๖)” ก็นำไปตีพิมพ์ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ โดยเปลี่ยนชื่อใหม่ว่า จารึกสถูปดินเผาเมืองทัพชุมพล ๑ และ ๒ ตามลำดับ

เนื้อหาโดยสังเขป

จารึกชิ้นนี้ เป็นจารึกบนสถูป อาจถูกสร้างขึ้นเพื่อถวายวัด โดยมีการจารึกคาถาเยธมฺมาฯ และ คำอุทิศการทำบุญครั้งนี้ด้วยภาษามอญโบราณ ลงบนตัวสถูปดินเผาเพื่อให้ได้บุญ (โปรดดูเนื้อหาของคาถาเยธมฺมาฯ ใน “จารึกเยธมฺมาฯ ๑ (นครปฐม)” หรือ “จารึกเสาแปดเหลี่ยม ๑ (ซับจำปา)”) ส่วนคำจารึกภาษามอญโบราณนั้น ไม่ชัดเจนลบเลือนไปมาก อ่านได้เพียงคำว่า “ปุณ” และ “วิหาร” เท่านั้น แต่เนื่องจากมีสถูปดินเผาอีกองค์ คือจารึกสถูปดินเผาเมืองทัพชุมพล ๑ (นว. ๑) ซึ่งพบที่เดียวกัน มีข้อความสมบูรณ์ จึงทราบได้ว่า สถูปดินเผาทั้ง ๒ องค์นี้ มีข้อความเหมือนกันทุกประการ

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

รูปแบบของตัวอักษรเป็นอักษรหลังปัลลวะ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๔

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) เทิม มีเต็ม และแย้ม ประพัฒน์ทอง, “จารึกเมืองทัพชุมพล ๒,” ใน จารึกโบราณรุ่นแรกพบที่ลพบุรีและใกล้เคียง (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๔), ๓๘-๔๐.
๒) เทิม มีเต็ม และแย้ม ประพัฒน์ทอง, “จารึกสถูปดินเผาเมืองทัพชุมพล ๒,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ : อักษรปัลลวะ หลังปัลลวะ พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๔ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๔๔-๒๔๖.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170