อายุ-จารึก พ.ศ. 2430, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 25, ยุคสมัย-จารึกสมัยรัตนโกสินทร์, ยุคสมัย-จารึกสมัยรัตนโกสินทร์-รัชกาลที่ 5, วัตถุ-จารึกบนทองคำ, ลักษณะ-จารึกบนฐานพระพุทธรูป, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกในวัดนิเวศธรรมประวัติ พระนครศรีอยุธยา, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-สร้างพระพุทธรูป, บุคคล-พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าอยู่หัว, บุคคล-สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าวิจิตรจิรประภา,
โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 27 เม.ย. 2567 22:03:33 )
ชื่อจารึก |
จารึกบนผ้าทิพย์พระพุทธรูปกาไหล่ทอง วัดนิเวศธรรมประวัติ |
ชื่อจารึกแบบอื่นๆ |
อย. 71, หลักที่ 182 จารึกบนผ้าทิพย์พระพุทธรูปปางสมาธิ กาไหล่ทอง |
อักษรที่มีในจารึก |
ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์ |
ศักราช |
พุทธศักราช 2430 |
ภาษา |
ไทย |
ด้าน/บรรทัด |
จำนวนด้าน 1 ด้าน มี 11 บรรทัด |
วัตถุจารึก |
ทองคำ |
ลักษณะวัตถุ |
ฐานพระพุทธรูปปางสมาธิ (บนผ้าทิพย์ = ผ้าห้อยหน้าตักพระพุทธรูป) |
ขนาดวัตถุ |
กว้าง 12 ซม. สูง 10 ซม. |
บัญชี/ทะเบียนวัตถุ |
1) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “อย. 71” |
ปีที่พบจารึก |
ไม่ปรากฏหลักฐาน |
สถานที่พบ |
วัดนิเวศธรรมประวัติ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา |
ผู้พบ |
ไม่ปรากฏหลักฐาน |
ปัจจุบันอยู่ที่ |
พิพิธภัณฑ์วัดนิเวศธรรมประวัติ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (สำรวจ 22-24 กุมภาพันธ์ 2565) |
พิมพ์เผยแพร่ |
ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ 6 ตอนที่ 1 (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, 2517), 97. |
ประวัติ |
จารึกหลักนี้ นายประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่าน โดยมีการตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ 6 ตอนที่ 1 ในพ.ศ. 2517 โดยเรียกว่า “หลักที่ 182 จารึกบนผ้าทิพย์พระพุทธรูปปางสมาธิ กาไหล่ทอง” ปัจจุบันอยู่ในพระอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา วัดนิเวศธรรมประวัติ ตั้งอยู่ตรงข้ามกับพระราชวังบางปะอิน ร. 5 โปรดให้สร้างพระอุโบสถตามแบบโบสถ์คริสต์ ในศิลปะโกธิค (Gothic) ยุคกลางของยุโรป ประตู,หน้าต่างประดับด้วยกระจกสี เหนือประตูพระอุโบสถมีพระบรมรูป ร. 5 ทรงเครื่องต้นทำจากกระจกสีเช่นเดียวกัน ส่วนพระประธานเป็นฝีพระหัตถ์ของพระองค์เจ้าประดิษฐ์วรการ ได้รับพระราชทานนามว่า “พระพุทธนฤมลธรรโมภาส” วัดแห่งนี้สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2421 ร.5 โปรดให้เป็นวัดฝ่ายธรรมยุติกนิกาย การสถาปนาพระพุทธรูปเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่พระราชโอรส - ธิดาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ วัดแห่งนี้ เคยมีมาก่อนนี้แล้ว คือ ใน พ.ศ. 2422 สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอิศริยาลงกรณ์ ได้สวรรคตลงเมื่อพระชนมายุเพียง 21 วัน ร. 5 และพระราชเทวีจึงโปรดให้สถาปนาพระพุทธรูปขึ้น (ดูเพิ่มเติมได้จาก “จารึกที่ฐานพระพุทธรูป วัดนิเวศธรรมประวัติ”) |
เนื้อหาโดยสังเขป |
พ.ศ. 2430 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. 5) และพระราชเทวี ทรงสถาปนาพระพุทธรูปองค์หนึ่งขึ้นเพื่ออุทิศส่วนกุศลแด่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าวิจิตรจิรประภา พระราชธิดา |
ผู้สร้าง |
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. 5) แห่งราชวงศ์จักรี |
การกำหนดอายุ |
กำหนดจากศักราชที่ปรากฏในบรรทัดแรกของจารึกว่า “ศุภมัสดุ พระพุทธสาสนกาล ล่วงแล้ว 2430 พรรษา?” คือ พ.ศ. 2430 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. 5) แห่งราชวงศ์จักรี (ครองราชย์ พ.ศ. 2411-2453) |
ข้อมูลอ้างอิง |
เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., 2548, จาก : |
ภาพประกอบ |
ภาพถ่ายจารึกจาก : โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), สำรวจเมื่อ 26-28 มิถุนายน 2550 |