จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

จารึกชะลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์

จารึก

จารึกชะลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกชะลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

อท. ๑ จารึกชลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์, ศิลาจารึกอักษรและภาษาไทย ได้มาจากผนังด้านหน้า ในพระอุโบสถวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง

อักษรที่มีในจารึก

ไทยอยุธยา

ศักราช

พุทธศักราช ๒๒๗๑

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒๗ บรรทัด

วัตถุจารึก

อิฐถือปูน

ลักษณะวัตถุ

ฝาผนัง

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๖๙ ซม. สูง ๑๒๔ ซม. หนา ๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “อท. ๑ จารึกชลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๑ ฉบับที่ ๔ (พฤศจิกายน ๒๕๑๐) กำหนดเป็น “ศิลาจารึกอักษรและภาษาไทย ได้มาจากผนังด้านหน้า ในพระอุโบสถวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

ผนังด้านหน้า ในพระอุโบสถวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ผนังด้านหน้า ในพระอุโบสถวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสารศิลปากร ปีที่ ๑๑ ฉบับที่ ๔ (พฤศจิกายน ๒๕๑๐) : ๙๒-๙๖ .
๒) วารสารแถลงงานประวัติศาสตร์เอกสารโบราณคดี ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๓ (กันยายน ๒๕๑๐).
๓) ประชุมจดหมายเหตุ สมัยอยุธยา ภาค ๑ (พระนคร : โรงพิมพ์สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๐), ๕๖.

ประวัติ

จารึกหลักนี้อยู่ที่ผนังด้านหน้าในพระอุโบสถวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “อท. ๑” ได้รับการพิมพ์เผยแพร่คำอ่านใน แถลงงานประวัติศาสตร์ฯ ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ ๑๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๑๐ และในวารสารศิลปากร ปีที่ ๑๑ ฉบับที่ ๔ (พฤศจิกายน ๒๕๑๐) ชื่อบทความ “ศิลาจารึกอักษรและภาษาไทย ได้มาจากผนังด้านข้างในพระอุโบสถวัดป่าโมกข์อำเภอป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง” รวมทั้งประชุมจดหมายเหตุสมัยอยุธยา ภาค ๑ ในปีเดียวกัน

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงการชะลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์ (วัดตลาด) ให้ห่างจากที่ตั้งเดิม ๔ เส้น ๔ วา เนื่องจากถูกแม่น้ำเซาะ ในพุทธศักราช ๒๒๗๑ และการรื้อพระวิหารเก่าแล้วสร้างวิหาร, อุโบสถขึ้นใหม่โดยพระเจ้าท้ายสระเสด็จมาสถาปนา และโปรดให้สร้างจารึกนี้ไว้ในพระอุโบสถ อนึ่ง การชะลอพระพุทธไสยาสน์วัดป่าโมกข์นั้น นอกจากจะปรากฏในจารึกหลักนี้ ก็ยังมีหลักฐานด้านเอกสาร เช่น พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับ พันจันทนุมาศ (เจิม ) ซึ่งให้รายละเอียดต่างๆ มากกว่าที่ปรากฏในจารึก เช่น ขั้นตอนและวิธีการชะลอ เป็นต้น

ผู้สร้าง

พระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากวันเดือนปีที่ปรากฏในบรรทัดแรกของจารึกว่า “ศุภมัสดุ ๒๒๗๑ ศก อชสังวัจฉร วิศาขมาส ศุกลปักษ์ อัฐมีดิถี จันทวาร ….” คือ พุทธศักราช ๒๒๗๑ วันจันทร์ ขึ้น ๘ ค่ำ เดือนหก ปีมะแม ซึ่งตรงกับรัชกาลพระเจ้าท้ายสระ (ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. ๒๒๕๑-๒๒๗๕)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, “ชลอพระพุทธไสยาศน์และสร้างพระวิหาร,” ใน ประชุมจดหมายเหตุ สมัยอยุธยา ภาค ๑ (พระนคร : โรงพิมพ์สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๐), ๕๖-๕๘.
๒) ประสาร บุญประคอง, “คำอ่านศิลาจารึก อักษรและภาษาไทย ได้มาจากผนังด้านหน้าข้างในพระอุโบสถวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ อำเภอป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง,” ศิลปากร ๑๑, ๔ (พฤศจิกายน ๒๕๑๐) : ๙๒-๙๖.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170