จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

จารึกวัดหัวเวียงเมืองไชยา ๑

จารึก

จารึกวัดหัวเวียงเมืองไชยา ๑

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดหัวเวียงเมืองไชยา ๑

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๒๔ (ข.) ศิลาจารึกวัดหัวเวียง เมืองไชยา, จารึกที่ ๒๔ จารึกที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา

อักษรที่มีในจารึก

กวิ

ศักราช

พุทธศักราช ๑๗๗๔

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๑๖ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินชนวน

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๗ ซม. สูง ๑๘๑ ซม. หนา ๑๔ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สฏ. ๔”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ กำหนดเป็น “หลักที่ ๒๔ (ข.) ศิลาจารึกวัดหัวเวียง เมืองไชยา”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ กำหนดเป็น “จารึกที่ ๒๔ จารึกที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา”
๔) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ กำหนดเป็น “จารึกวัดหัวเวียงเมืองไชยา ๑”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๔๗

สถานที่พบ

วัดเวียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

ผู้พบ

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ (กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, ๒๔๗๒), ๔๑-๔๒.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๐๔), ๒๗-๓๑.
๓) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๔๔-๑๔๖.

ประวัติ

ศิลาจารึกนี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงได้มาจากวัดหัวเวียง (ปัจจุบันคือ วัดเวียง) อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฏร์ธานี พร้อมกับจารึก สฏ. ๓ (รายละเอียดอื่นๆ ดูเพิ่มเติมใน ประวัติจารึกวัดหัวเวียงเมืองไชยา ๒ สฏ. ๓) การพิมพ์ครั้งนี้ ได้นำคำอ่าน-แปลของศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ มาพิมพ์ไว้ ซึ่งอ่านได้เพียง ๘ บรรทัดเท่านั้น

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึง พระเจ้าจันทรภานุศรีธรรมราช ผู้ครองเมืองตามพรลิงค์ และสืบตระกูลจากปทุมวงศ์ ว่าทรงเป็นกษัตริย์ที่สนับสนุนพระพุทธศาสนา ทรงมีรูปงาม และทรงเชี่ยวชาญในนิติศาสตร์

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกบรรทัดที่ ๑ ได้ระบุชื่อเมืองคือ “ตามพรลิงค์” ซึ่งก็คือแคว้นที่เคยตั้งอยู่ที่เมืองนครศรีธรรมราชปัจจุบัน และในบรรทัดที่ ๓ ได้ระบุพระนามเจ้าผู้ครองแผ่นดินคือ “ศรีธรรมราช” อีกทั้งในบรรทัดที่ ๗-๘ ยังได้ระบุปีไว้ คือ กลียุคศักราช ๔๓๓๒ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๑๗๗๔ จึงกำหนดได้ว่า จารึกหลักนี้เป็นจารึกอักษรกวิ อายุพุทธศตวรรษที่ ๑๘

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., จาก :
๑) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ ๒๔ ศิลาจารึกวัดหัวเวียงเมืองไชยา,” ใน ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ : จารึกกรุงทวารวดี เมืองละโว้ และประเทศราชขึ้นแก่กรุงศรีวิชัย ([กรุงเทพฯ] : โรงพิมพ์พิพรรฒนากร, ๒๔๗๒), ๔๑-๔๒.
๒) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกที่ ๒๔ จารึกที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ, ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ : จารึกทวารวดี ศรีวิชัย ละโว้, พิมพ์ครั้งที่ ๒ [แก้ไขใหม่] (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๒๗-๓๑.
๓) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกวัดหัวเวียงเมืองไชยา,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ, ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๘ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๔๔-๑๔๖.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170