จารึกปราสาทหินพนมรุ้ง ๘

จารึก

จารึกปราสาทหินพนมรุ้ง ๘

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกปราสาทหินพนมรุ้ง ๘

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกปราสาทพนมรุ้ง ๘

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๗

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๓๑ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๗ ซม. สูง ๙๘ ซม. หนา ๑๕.๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “บร. ๑๔”
๒) ในวารสาร ศิลปากรปีที่ ๓๑ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม-มิถุนายน ๒๕๓๐) กำหนดเป็น “จารึกปราสาทพนมรุ้ง ๘”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

บริเวณระเบียงคดทิศเหนือด้านตะวันตก ปราสาทหินพนมรุ้ง ตำบลตาเป๊ก อำเภอเฉลิมพระเกียรติ (ข้อมูลเดิมว่า อำเภอนางรอง) จังหวัดบุรีรัมย์

ผู้พบ

นายระพีศักดิ์ ชัชวาลย์ หัวหน้าโครงการอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์

ปัจจุบันอยู่ที่

อาคารหอวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

วารสารศิลปากร ปีที่ ๓๑ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม-มิถุนายน ๒๕๓๐) : ๓๒-๔๑.

ประวัติ

เนื่องจากหลักศิลาจารึกได้ชำรุดแตกหักหายไปเป็นบางส่วน โดยเฉพาะส่วนบนและส่วนทางซ้ายมือของหลัก จึงเหลืออักษรข้อความเพียงครึ่งหนึ่งที่เป็นส่วนทางขวามือเท่านั้น โดยสังเกตได้จากคำจารึกที่เป็นโศลกภาษาสันสกฤต ซึ่งปรากฏอยู่ในหลักจารึกเพียงสองบาทคาถา แสดงว่าชำรุดหายไปครึ่งหนึ่ง คือสองบาทคาถา บางส่วนของบาทคาถาที่สอง มีปรากฏอยู่ในบางบรรทัด ที่สุดของแต่ละบรรทัดจะมีเครื่องหมายจบโศลก ฉะนั้น จึงเป็นที่แน่นอนว่า อักษรข้อความในจารึกหนึ่งบรรทัดจะมีคำจารึกหนึ่งโศลกหรือสี่บาทคาถา แต่ส่วนที่เหลือในหลักจารึกนี้มีเพียงครึ่งโศลกหรือสองบาทคาถาเท่านั้น ฉะนั้น ส่วนที่หายไปคือ บาทที่ ๑ และบาทที่ ๒ ส่วนที่คงเหลืออยู่คือบาทที่ ๓ และบาทที่ ๔

เนื้อหาโดยสังเขป

พระเจ้าสุริยวรมันที่ ๒ ทรงสร้างสระศรีสูรยะ พร้อมทั้งเทวรูปศิวนาฏราช พระนารายณ์ พระลักษมีฤตะ พระมธุสูทนะ และพระเทวี

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กำหนดตามรูปแบบอักษรขอมโบราณ อายุพุทธศตวรรษที่ ๑๗ โดยพิจารณาจากข้อความในจารึก บรรทัดที่ ๒๒ ที่กล่าวถึงสระน้ำชื่อศรีสูรยะ ซึ่งเป็นพระนามของพระเจ้าศรีสูรยวรมัน แสดงว่าตั้งชื่อสระน้ำตามชื่อผู้สร้าง แต่พระเจ้าศรีสูรยวรมันมีสองพระองค์คือ ศรีสูรยวรมันที่ ๑ (พ.ศ. ๑๕๔๕-๑๕๙๓) และศรีสูรยวรมันที่ ๒ (พ.ศ. ๑๖๕๖-๑๖๘๘) ดังนี้ จึงต้องพิจารณาเปรียบเทียบข้อความในจารึกและรูปอักษรกับจารึกหลักอื่นๆ ของแต่ละรัชกาล ซึ่งพบว่า จารึกปราสาทหินพนมรุ้ง ๘ นี้ ได้กล่าวถึงการสร้างพระศิวลึงค์และเทวรูปต่างๆ เหมือนกับข้อความในจารึกของพระเจ้าศรีสูรยวรมันที่ ๒ ได้แก่ จารึกสร้างเทวรูป จารึกปราสาททัพเสียม ๒ และจารึกปราสาทหินพระวิหาร ๒ ซึ่งกล่าวถึงการสร้างเทวสถานและเทวรูปเช่นเดียวกัน อีกทั้งรูปอักษรในจารึกปราสาทหินพนมรุ้ง ๘ นี้ ยังมีรูปแบบเหมือนกับรูปอักษรในจารึกปราสาทหินพระวิหาร ๒ ทุกประการ ดังนั้น จึงกำหนดได้ว่าจารึกหลักนี้เป็นจารึกอักษรขอมโบราณ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึกปราสาทหินพนมรุ้งที่พบใหม่ จารึกปราสาทพนมรุ้ง ๘,” ศิลปากร ๓๑, ๒ (พฤษภาคม-มิถุนายน, ๒๕๓๐), ๓๒-๔๑.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170