จารึกศาลสูงภาษาเขมร (หลักที่ ๑)

จารึก

จารึกศาลสูงภาษาเขมร (หลักที่ ๑)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกศาลสูงภาษาเขมร (หลักที่ ๑)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

Lŏp’bŭri (San Sung) (K. 410), หลักที่ ๑๙ ศิลาจารึกศาลสูงภาษาเขมร (หลักที่ ๑), จารึกที่ ๑๙ ศิลาจารึกภาษาเขมรที่ศาลสูง

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศักราช ๑๕๖๘

ภาษา

เขมร

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒๙ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

หลักสี่เหลี่ยม

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๓๐ ซม. สูง ๑๓๐ ซม. หนา ๑๗ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลบ. ๒”
๒) ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge vol. VIII กำหนดเป็น “Lŏp’bŭri (San Sung) (K. 410)”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๙ ศิลาจารึกศาลสูงภาษาเขมร (หลักที่ ๑)”
๔) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ กำหนดเป็น “จารึกที่ ๑๙ ศิลาจารึกภาษาเขมรที่ศาลสูง”
๕) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ กำหนดเป็น “จารึกศาลสูงภาษาเขมร (หลักที่ ๑)

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๔๐-๒๔๕๐

สถานที่พบ

โบราณสถานศาลสูง อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี

ผู้พบ

พระครูสังฆภารวาหะ วัดเสาธงทอง อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ (กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, ๒๔๗๒), ๒๕-๒๗.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๐๔), ๑๒-๑๔.
๓) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๕๙-๑๖๓.

ประวัติ

พระครูสังฆภารวาหะ วัดเสาธงทองเมืองลพบุรี ได้พบศิลาจารึกหลักนี้อยู่ที่ศาลสูง แล้วยกเอาไปถวายพระมงคลทิพย์ เจ้าคณะพระพุทธบาท แต่พระมงคลทิพย์ไม่ได้เอาไว้รักษาเอง เอาไปถวายเจ้าพระสังวรปราสาทซึ่งในเวลานั้นอาศัยอยู่ที่วัดบวรนิเวศ แล้วเจ้าพระสังวรปราสาทก็เอาหลักศิลานั้นไปทูลถวายสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ตั้งแต่นั้นมาหลักศิลาได้อยู่บนฐานพระเจดีย์วัดบวรนิเวศเพิ่งได้ย้ายเอามาไว้ในหอพระสมุดฯ เมื่อปลายเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๔๖๖

เนื้อหาโดยสังเขป

มีใจความว่า ครั้งแผ่นดินพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๑ เมื่อมหาศักราช ๙๔๔ และ ๙๔๗ (พ.ศ. ๑๕๖๕ และ ๑๕๖๘) มี “พระนิยม” ตรัสให้บรรดาชีสงฆ์ ซึ่งอาศัยอยู่ในอาวาสต่างๆ ทั้งดาบส (คือพวกพราหมณ์) ทั้งพระภิกษุ ถือลัทธิมหายานก็ดี ถือสาวกยานก็ดี ให้ท่านทั้งหลายเอา “ตบะ” ของตน คือเดชะบุญกุศลที่สร้างเมื่อถือศีลสวดมนต์ภาวนา ไปถวายพระเจ้าแผ่นดินให้ทรงพระเจริญแลห้ามอย่าให้มีคนหรือสัตว์ใดๆ มารบกวนบรรดาชีสงฆ์ ในอาวาสที่เขาอยู่

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกบรรทัดที่ ๑ บอกมหาศักราช ๙๔๔ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๑๕๖๕ และในบรรทัดที่ ๑๘ บอกมหาศักราช ๙๔๗ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๑๕๖๘

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ ๒๐ ศิลาจารึกภาษาเขมรที่ศาลสูง (หลักที่ ๑),” ใน ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ : จารึกกรุงทวารวดี เมืองละโว้ และประเทศราชขึ้นแก่กรุงศรีวิชัย ([กรุงเทพฯ] : โรงพิมพ์พิพรรฒนากร, ๒๔๗๒), ๒๕-๒๗.
๒) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกที่ ๑๙ ศิลาจารึกภาษาเขมรที่ศาลสูง,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ, ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ : จารึกทวารวดี ศรีวิชัย ละโว้ = Recueil des inscriptions du Siam deuxieme partie : inscriptions de Dvaravati, de Crivijaya et de Lavo ([กรุงเทพฯ] : กรมศิลปากร, ๒๕๐๔), ๑๒-๑๔.
๓) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกศาลสูงภาษาเขมร (หลักที่ ๑),” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ, ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๕๙-๑๖๓.

ภาพประกอบ

ภาพสำเนาจารึกจาก : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๕ (เลขทะเบียน CD; INS-TH-19, ไฟล์; LB_010)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170