จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre

ชุดคำค้น 1 คำ

,

จารึกเรื่องฉันท์วรรณพฤติ แผ่นที่ ๓๓ (กมลฉันท์)

จารึก

จารึกเรื่องฉันท์วรรณพฤติ แผ่นที่ ๓๓ (กมลฉันท์)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 26 พ.ค. 2552 03:17:23 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเรื่องฉันท์วรรณพฤติ แผ่นที่ ๓๓ (กมลฉันท์)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช -

ภาษา

ไทย, บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๑ ด้าน มี ๒๕ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินชนวน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒๔ ซม. สูง ๖๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

เสาพระระเบียงพระอุโบสถชั้นใน วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

เสาพระระเบียงพระอุโบสถชั้นใน วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, ๒๕๔๔), ๔๔๘ - ๔๔๙.

ประวัติ

ฉันท์วรรณพฤติ เป็นตำราแต่งฉันท์ซึ่งพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) ทรงอาราธนากรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส ตั้งแต่ครั้งยังเป็นกรมหมื่นนุชิตชิโนรสให้ทรงนิพนธ์ เมื่อ ปีขาล จุลศักราช ๑๒๐๔ (พ.ศ. ๒๓๘๕) พร้อมกับตำราฉันท์มาตราพฤติ เพื่อจารึกไว้ที่วัดพระเชตุพนฯ คัมภีร์วุตโตทัยมีการแบ่งฉันท์ออกเป็น ๒ ประเภท ได้แก่ ฉันท์ประเภทบังคับพยางค์ เรียกว่า “วรรณพฤติ” และฉันท์ประเภทบังคับมาตรา เรียกว่า “มาตราพฤติ” แต่ละประเภทมีการแบ่งย่อยเป็นหลายชนิด ตามลักษณะบังคับของคณะฉันท์ สำหรับฉันท์วรรณพฤติในคัมภีร์วุตโตทัยมี ๘๑ ชนิด ตั้งแต่บาทละ ๖ พยางค์จนถึงบาทละ ๒๕ พยางค์ กวีได้มีการนำมาจัดวรรคและเพิ่มสัมผัสเป็นฉันท์ไทย

เนื้อหาโดยสังเขป

แสดงลักษณะบังคับของ “กมลฉันท์” (ฉันท์ ๑๒) กล่าวคือ บทหนึ่งมี ๒ บาท บาทละ ๑๒ พยางค์ แบ่งเป็น ๒ วรรค วรรคละ ๖ พยางค์ ประกอบด้วยคณะฉันท์ สะ ยะ สะ ยะ มีการส่งสัมผัสแบบกาพย์ สำหรับตัวอย่างฉันท์มีเนื้อหาว่าด้วยการ “แก้ตติยคาถามงคล ๔ ประการ”

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากประวัติการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) ซึ่งมีหลักฐานว่ามีการติดจารึกฉันท์วรรณพฤติจำนวน ๕๐ แผ่นบนเสาพระระเบียง ดังปรากฏในจดหมายเหตุเรื่องการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน (ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๕๑, จาก:
๑) กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, ชุมนุมตำรากลอนฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ, พิมพ์ครั้งที่ ๓ (กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา, ๒๕๓๓), ก - ข.
๒) คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน ; นิยะดา เหล่าสุนทร, บรรณาธิการ, ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, ๒๕๔๔), ๔๕๐ - ๔๕๑.
๓) วัฒนะ บุญจับ, ครรภครรลองร้อยกรองไทย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๔๔), ๒๗๔ - ๓๑๗.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170