จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

จารึกที่เสาวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ๒๗ (นาค ๔ ตระกูล)

จารึก

จารึกที่เสาวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ๒๗ (นาค ๔ ตระกูล)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกที่เสาวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ๒๗ (นาค ๔ ตระกูล)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช -

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๕ บรรทัด

วัตถุจารึก

หิน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๒ ซม. ยาว ๓๗.๑ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร : กรณีตัวอย่างความช่วยเหลือทางวัฒนธรรมจากเยอรมันนี (กรุงเทพฯ : สถานเอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน, กรมศิลปากร และกระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๒๘).
๒) ศิลาจารึกในพระวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ (กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๓).

ประวัติ

จารึกนี้เป็นหนึ่งในจารึกจำนวน ๓๒ แผ่นที่อยู่บนเสา ๘ ต้น ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ซึ่งมีข้อความบรรยายภาพจิตรกรรมเล่าเรื่อง ไตรภูมิ ชาดก และธรรมนิทานอันปรากฏอยู่ทุกด้านของเสา โดยแผ่นที่ ๑ เริ่มจากเสาต้นที่ ๑ ด้านขวามือของพระประธาน เวียนเข้าหาพระประธานแบบทักษิณาวัตรแล้วจบในแผ่นที่ ๓๒ บนเสาต้นที่ ๘ ด้านซ้ายมือของพระประธาน เนื้อหาในจารึกแต่ละแผ่นมีที่มาต่างกันไป ได้แก่ ไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา (ไตรภูมิฉบับหลวง) นิบาตชาดก พระสูตรและอรรถกถา ปัญญาสชาดก รามเกียรติ์ สมุดภาพไตรภูมิ ฉบับกรุงศรีอยุธยา - ฉบับกรุงธนบุรี นิทานปกรณัม และมหาวงศ์ นอกจากนี้มีบางส่วนที่ไม่ทราบถึงที่มา อนึ่ง นอกจากจารึก ๓๒ แผ่นบนเสาแล้ว ภายในวิหารยังมีจารึกบนฝาผนังอีก ๒๘ แผ่น ซึ่งเป็นการบรรยายจิตรกรรมฝาผนังเกี่ยวกับอดีตพุทธ ๒๗ องค์ (ดู "จารึกที่ผนังวิหาร วัดสุทัศน์เทพวราราม ๑ - ๒๘")

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงเรื่องแม่น้ำ ๕ สายและเมืองโสฬส ๔ เมือง, เรื่องนาค ๔ ตระกูลและเรื่องเขายุคันธร (เนื้อหาของจารึกนี้มีที่มาจากคัมภีร์ไตรภูมิโลกวินิจฉัย ยกเว้นเรื่องนาค ๔ ตระกูลซึ่งมาจาก อรรถกถานาคสูตร ในพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค)

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกบนเสาทั้ง ๓๒ แผ่นไม่ปรากฏศักราชและไม่มีหลักฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยใด อย่างไรก็ตาม มีข้อสันนิษฐานว่าน่าจะถูกสร้างขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเช่นเดียวกับจารึกที่ฝาผนังวิหาร เนื่องจากรัชกาลที่ ๓ ทรงมีพระราชนิยมในการสร้างจารึกบรรยายเรื่องชาดกและไตรภูมิ ดังจะเห็นได้จากกรณีของวัดพระเชตุพนซึ่งมีจารึกเรื่องชาดกที่ผนังด้านหน้าของศาลาคู่หน้าพระมหาเจดีย์ และจารึกเรื่องนิรยกถาและเปตกถาที่เสาของศาลาการเปรียญ

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก:
๑) วรรณิภา ณ สงขลา, การอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนัง พระวิหารหลวงวัดสุทัศนเทพวราราม (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๑).
๒) สัจจรัตน์ สุขในมณี, ศิลาจารึกในพระวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ (กรุงเทพฯ : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๓).

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170