จารึกวัดธาตุอุปสมาราม (บ้านโก่ม)

จารึก

จารึกวัดธาตุอุปสมาราม (บ้านโก่ม)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดธาตุอุปสมาราม (บ้านโก่ม)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกศรีพุมเวียงจันทน์

อักษรที่มีในจารึก

ไทยน้อย

ศักราช

พุทธศักราช ๒๑๓๔

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๖ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทราย สีเทา

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๔ ซม. สูง ๖๒ ซม. หนา ๑๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “อด. ๕”
๒) ในหนังสือ ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว กำหนดเป็น “จารึกวัดธาตุอุปสมาราม (บ้านโก่ม)”
๓) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๕ ฉบับที่ ๔ (๒๕๓๕) กำหนดเป็น “จารึกศรีพุมเวียงจันทน์”

ปีที่พบจารึก

๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๕

สถานที่พบ

ในอุโบสถ วัดธาตุอุปสมาราม หมู่ที่ ๓ บ้านโก่ม ตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี

ผู้พบ

เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริการหนังสือตัวเขียนและจารึก กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร

ปัจจุบันอยู่ที่

ในอุโบสถ วัดธาตุอุปสมาราม หมู่ที่ ๓ บ้านโก่ม ตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัด อุดรธานี

พิมพ์เผยแพร่

๑) ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, ๒๕๓๐), ๒๗๙-๒๘๐.
๒) วารสารศิลปากร ปีที่ ๓๕ ฉบับที่ ๔ (๒๕๓๕) : ๕๖-๖๐.

ประวัติ

จารึกหลักนี้ นางสาวก่องแก้ว วีระประจักษ์ นายเทิม มีเต็ม และนางสาวพิมพ์พรรณ ไพบูลย์หวังเจริญ เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริการหนังสือตัวเขียนและจารึก กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร สำรวจพบเมื่อวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๕ ระหว่างเดินทางไปปฎิบัติราชการจังหวัดขอนแก่น อุดรธานี และหนองคาย ร่วมกับคณะเจ้าหน้าที่ของหน่วยศิลปากรที่ ๗ จังหวัดขอนแก่น วันที่ ๕-๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๕ เพื่อสำรวจและหาข้อสมมุติฐานเกี่ยวกับแหล่งโบราณสถาน บริเวณอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี โดยการวิเคราะห์ร่องรอยที่หลงเหลืออยู่ในแหล่งโบราณสถานอุทยานประวัติศาสตร์ ภูพระบาทและหาข้อมูลอื่นๆ ในบริเวณใกล้เคียงมาประกอบการพิจารณา การสำรวจจารึกส่วนใหญ่ จะได้ข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ของหน่วยศิลปากรที่ ๗ แล้วจึงเดินทางไปอ่านและทำสำเนาจารึก แต่จารึกหลักนี้พบโดยการบอกเล่าของชาวบ้านและเจ้าอาวาสวัดโนนศิลาอาสน์วนา ราม (วัดหนอง) ตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี ว่ามีจารึกอยู่ในโบสถ์วัดธาตุอุปสมาราม หมู่ ๓ บ้านโก่ม ตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี เจ้าหน้าที่ฯ จึงเดินทางไปขอดูและทำสำเนาจารึก สอบถามประวัติความเป็นมาของจารึกหลักนี้ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ ๓ เล่าว่าเห็นจารึกหลักนี้อยู่ในโบสถ์มานานหลายสิบปีแล้ว ภายหลังพบหลักฐานว่าจารึกหลักนี้เคยตีพิมพ์แล้วในหนังสือศิลาจารึกอีสานสมัย ไทย-ลาว ของ รศ. ธวัช ปุณโณทก เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๐ โดยได้รับทุนสนับสนุนโครงการวิจัยจากมูลนิธิโตโยต้า แห่งประเทศญี่ปุ่น พ.ศ. ๒๕๒๗-๒๕๒๙

เนื้อหาโดยสังเขป

ได้กล่าวถึงนาม ศรีภูมิเมืองเวียงจันทน์ (ศรีพุมเวียงจันทน์) คล้ายกับว่าจะเป็นผู้ถวายข้าโอกาส ตอนท้ายมีคำสาปแช่งผู้ที่มาทำลายทรัพย์สินที่บริจาค พร้อมกับบอกเขตเนื้อที่ด้วย (คงหมายถึงที่วัด)

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

ข้อความจารึกบรรทัดที่ ๑ ระบุ จ.ศ. ๙๕๓ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๒๑๓๔ อันเป็นสมัยที่พระหน่อเมืองปกครองราชอาณาจักรล้านช้าง (พ.ศ. ๒๑๓๔-๒๑๔๑)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๙, จาก :
๑) ธวัช ปุณโณทก, “จารึกวัดธาตุอุปสมาราม (บ้านโก่ม),” ใน ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว : ศึกษาทางด้านอักขรวิทยาและประวัติศาสตร์อีสาน (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, ๒๕๓๐), ๒๗๙-๒๘๐.
๒) พิมพ์พรรณ ไพบูลย์หวังเจริญ, “จารึกศรีพุมเวียงจันทน์,” ศิลปากร ๓๕, ๔ (๒๕๓๕) : ๕๖-๖๐.
๓) สิลา วีระวงส์, เรียบเรียง ; สมหมาย เปรมจิตต์, แปล, ประวัติศาสตร์ลาว, พิมพ์ครั้งที่ ๓ (กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๔๐), ๑๑๐-๑๑๑.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170