จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

ชุดคำค้น 18 คำ

อายุ-จารึก พ.ศ. 2053, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 21, ยุคสมัย-จารึกสมัยสุโขทัย, วัตถุ-จารึกบนวัตถุสัมฤทธิ์, ลักษณะ-จารึกที่ฐานเทวรูปสัมฤทธิ์, ศาสนา-จารึกในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู, ศาสนา-จารึกในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ลัทธิไศวนิกาย, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร, เรื่อง-พิธีกรรมทางศาสนา, เรื่อง-ความเป็นอยู่และประเพณี, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบูรณะปฏิสังขรณ์ศาสนสถาน, บุคคล-เจ้าพระยาศรีธรรมาโศกราช, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองกรุงศรีอยุธยา, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองกรุงศรีอยุธยา-สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองกรุงศรีอยุธยา-สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3, บุคคล-สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2, บุคคล-สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 3,

จารึกฐานพระอิศวรเมืองกำแพงเพชร

จารึก

จารึกฐานพระอิศวรเมืองกำแพงเพชร

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกฐานพระอิศวรเมืองกำแพงเพชร

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ 13 จารึกบนฐานพระอิศวรจังหวัดกำแพงเพชร

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช 2053

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวน 1 ด้าน มี 3 บรรทัดรอบฐานพระอิศวร

วัตถุจารึก

โลหะ (สำริด)

ลักษณะวัตถุ

ฐานสี่เหลี่ยม

ขนาดวัตถุ

ฐานกว้าง 44.5 ซม. สูง. 44.5 ซม. หนา 2.5 ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

1) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “กพ. 2”
2) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ 1 กำหนดเป็น “หลักที่ 13 จารึกบนฐานพระอิศวรจังหวัดกำแพงเพชร”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช 2429

สถานที่พบ

ศาลพระอิศวร เมืองกำแพงเพชร อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร

ผู้พบ

ชาวต่างชาติชื่อ รัสต์มัน ได้ลักตัดพระเศียรและพระหัตถ์จะนำออกนอกประเทศ เจ้าหน้าที่ฯ จับได้ที่กรุงเทพฯ

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร

พิมพ์เผยแพร่

1) เสียมอองเซียง ฉบับบาดหลวงฉมิธ
2) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ 1 ([กรุงเทพฯ] : สำนักนายกรัฐมนตรี, 2521), 144-147.
3) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2526), 168-174.

ประวัติ

รัชกาลที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2429 มีชาวเยอรมันคนหนึ่งชื่อ รัสต์มัน ขึ้นไปลักตัดพระเศียรและพระหัตถ์รูปพระอิศวรนี้ จะเอาส่งไปประเทศเยอรมนี จับได้ที่ในกรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชดำริว่าของโบราณซึ่งทอดทิ้งอยู่ตามหัวเมือง ถ้าไม่ดูแลรักษาจะเป็นอันตรายหายเสีย แต่ที่จะรักษาไว้ตามหัวเมือง จะรักษาได้บ้าง ไม่ได้บ้าง จึงโปรดเกล้าฯ ให้สั่งไปยังเมืองกำแพงเพชรให้ส่งของโบราณ เช่นรูปพระอิศวรนี้ พร้อมทั้งศิลาจารึกนครชุม (กพ. 1, กพ./1, หลักที่ 3) ลงมาด้วย

เนื้อหาโดยสังเขป

คำจารึกฐานพระอิศวรนี้ บาดหลวงฉมิธได้เคยแปลและพิมพ์ในหนังสือเสียมอองเซียงมาครั้งหนึ่งแล้ว มีทั้งรูปถ่ายองค์พระอิศวร พร้อมทั้งแท่นที่ยืนและตัวอักษรที่จารึกนั้นด้วย จารึกที่ฐานรอบพระบาทพระอิศวรมี 3 บรรทัด (จารึกเรียงเป็นบรรทัดตามลำดับโดยรอบ) เป็นอักษรไทย ภาษาไทย เมื่อ ม.ศ. 1432 (พ.ศ. 2053) เป็นเรื่องเจ้าพระยาศรีธรรมาโศกราชประดิษฐานรูปพระอิศวรนั้น (คำว่าประดิษฐานจะหมายความว่า หล่อขึ้นใหม่หรือเชิญมาจากที่อื่น เอามาไว้ในเทวสถานนั้น ข้อนี้สงสัยอยู่) และว่าได้บำเพ็ญสาธารณกุศลต่างๆ มีซ่อมแปลงพระมหาธาตุ และบำรุงถนนหนทางต่างๆ แล้ว และขอถวายพระราชกุศลแด่พระเจ้าอยู่หัวทั้งสองพระองค์ คือสมเด็จพระบรมราชาพระเจ้าแผ่นดินกรุงศรีอยุธยาพระองค์หนึ่ง และสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 เมื่อยังปรากฏพระนามว่า พระเชษฐา เป็นอุปราชครองเมืองพิษณุโลกอีกพระองค์หนึ่ง

ผู้สร้าง

เจ้าพระยาศรีธรรมาโศกราช

การกำหนดอายุ

ปรากฏศักราช 1432 มะเมียนักษัตร อาทิตยพาร เดือน 6 ขึ้น 14 ค่ำ ในบรรทัดที่ 1 ซึ่งตรงกับ ปีพุทธศักราช 2053 ในรัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 แห่งราชวงศ์สุพรรณภูมิ

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., 2546, จาก :
1) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกฐานพระอิศวรเมืองกำแพงเพชร พุทธศักราชที่ 2053,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2526), 168-174.
2) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ 13 จารึกบนฐานรูปพระอิศวรในพิพิธภัณฑ์ จังหวัดกำแพงเพชร,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ 1 : เป็นจารึกกรุงสุโขทัยที่ได้พบก่อน พ.ศ. 2467 ([กรุงเทพฯ] : คณะกรรมการพิจารณาและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, 2521), 144-147.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2526)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170