จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images

จารึกมุจลินทอาราม ๒

จารึก

จารึกมุจลินทอาราม ๒

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกมุจลินทอาราม ๒

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ศิลาจารึก ขก./๑๑ อักษรไทยเหนือ ภาษาไทย ได้มาจากบ้านเสมา อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์, จารึกวัดมุจลินทอาราม ๒

อักษรที่มีในจารึก

ไทยน้อย

ศักราช

พุทธศักราช ๒๑๓๙

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๒๙ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๑๔ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๑๕ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๘ ซม. สูง ๕๐ ซม. หนา ๘ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ขก. ๑๐”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๒๐ ฉบับที่ ๓ (กันยายน ๒๕๑๙) กำหนดเป็น “ศิลาจารึก ขก./๑๑ อักษรไทยเหนือ ภาษาไทย ได้มาจากบ้านเสมา อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์”
๓) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ กำหนดเป็น “จารึกมุจลินทอาราม ๒”
๔) ในหนังสือ ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว กำหนดเป็น “จารึกวัดมุจลินทอาราม ๒”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

บ้านเสมา อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสารศิลปากร ปีที่ ๒๐ ฉบับที่ ๓ (กันยายน ๒๕๑๙) : ๓๕-๓๗.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๓๕๓-๓๕๗.
๓) ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, ๒๕๓๐), ๒๙๐-๒๙๔.

ประวัติ

จารึกมุจลินทอาราม ๒ นี้ ได้มาจากบ้านเสมา อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ เจ้าหน้าที่งานบริการหนังสือภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ได้พบที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ขณะทำการสำรวจเอกสารโบราณในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘ จารึกหลักนี้ เมื่อพิมพ์เผยแพร่ในวารสารศิลปากร ใช้ชื่อเรื่องว่า คำอ่านศิลาจารึก ขก. ๑๑ อักษรไทยเหนือ ภาษาไทย ได้มาจากบ้านเสมา อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ การนำจารึกมารวมพิมพ์ในครั้งนี้ได้เปลี่ยนเลขทะเบียนวัตถุ และชื่อจารึกใหม่เป็นเลขที่ ขก. ๑๐ จารึกมุจลินทอาราม ๒ ธวัช ปุณโณทก ได้สันนิษฐานว่า คงมีการเคลื่อนย้ายจารึกหลักนี้มาจาก อ. โพนพิสัย มาอยู่ที่วัดศรีบุญเรือง อ. เมืองหนองคาย ระยะหนึ่ง และได้นำมาเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์ฯ ขอนแก่น คราวเดียวกับศิลาจารึกมุจลินทอาราม ๑ (ขก. ๗) เพราะข้อความในศิลาจารึกหลักนี้ระบุถึงเขตแดนวัดมุจลินทอาราม ติดฝั่งแม่น้ำห้วยหลวง อ. โพนพิสัย ซึ่งสอดคล้องกับจารึกมุจลินทอาราม ๑ (ขก. ๗)

เนื้อหาโดยสังเขป

ข้อความจารึกระบุเขตที่ดินและข้าโอกาสที่ถวายไว้แด่วัดมุจลินทอาราม เมืองห้วยหลวง ตอนท้ายได้มีการประกาศเขตปลอดอาญาแผ่นดินไว้เช่นเดียวกันกับศิลาจารึกมุจลินทอาราม ๑ (ขก. ๗)

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

ข้อความจารึกด้านที่ ๒ บรรทัดที่ ๑๕ ระบุ จ.ศ. ๙๕๘ ตรงกับ พ.ศ. ๒๑๓๙ อันเป็นสมัยที่พระหน่อเมืองปกครองราชอาณาจักรล้านช้าง (พ.ศ. ๒๑๓๔-๒๑๔๑)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๙, จาก :
๑) เทิม มีเต็ม, “คำอ่านศิลาจารึก ขก./๑๑ อักษรไทยเหนือ ภาษาไทย ได้มาจากบ้านเสมา อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์,” ศิลปากร ๒๐, ๓ (กันยายน ๒๕๑๙) : ๓๕-๓๗.
๒) เทิม มีเต็ม, “จารึกมุจลินทอาราม ๒,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ : อักษรธรรมและอักษรไทย พุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๔ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๓๕๓-๓๕๗.
๓) ธวัช ปุณโณทก, “ศิลาจารึกวัดมุจลินทอาราม ๒,” ใน ศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว : ศึกษาทางด้านอักขรวิทยาและประวัติศาสตร์อีสาน (กรุงเทพฯ : คุณพินอักษรกิจ, ๒๕๓๐), ๒๙๐-๒๙๔.
๔) สิลา วีระวงส์, เรียบเรียง ; สมหมาย เปรมจิตต์, แปล, ประวัติศาสตร์ลาว, พิมพ์ครั้งที่ ๓ (กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๔๐), ๑๑๐-๑๑๑.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170