จารึกพระธาตุเจ้าเสด็จฯ

จารึก

จารึกพระธาตุเจ้าเสด็จฯ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกพระธาตุเจ้าเสด็จฯ

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ลพ./17, พช. 17, 336, ศิลาจารึก ลพ. 17 อักษรไทย ภาษาไทย จ.ศ. 973, จารึกพระธาตุเจ้าเสด็จฯ

อักษรที่มีในจารึก

ฝักขาม

ศักราช

พุทธศักราช 2154

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน 1 ด้าน มี 16 บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทราย สีเทา

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง 48 ซม. สูง 65 ซม. หนา 5 ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

1) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลพ. 17”
2) พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย จังหวัดลำพูน กำหนดเป็น “ลพ./17, พช. 17, 336”
3) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ 22 ฉบับที่ 3 (กันยายน 2521) กำหนดเป็น “ศิลาจารึก ลพ. 17 อักษรไทย ภาษาไทย จ.ศ. 973”
4) ในหนังสือ วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย กำหนดเป็น “จารึกพระธาตุเจ้าเสด็จฯ”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

จังหวัดเชียงราย

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย จังหวัดลำพูน

พิมพ์เผยแพร่

1) วารสารศิลปากร ปีที่ 22 ฉบับที่ 3 (กันยายน 2521) : 68-71.
2) วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2533), 49-50.

ประวัติ

ศิลาจารึกหลักนี้เดิมได้มาจากจังหวัดเชียงรายแต่ไม่ปรากฏสถานที่ เจ้าหน้าที่แผนกหนังสือตัวเขียนและจารึก (ปัจจุบันเป็นงานบริการหนังสือภาษาโบราณ) กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงศึกษาธิการ เดินทางไปสำรวจที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญชัย จังหวัดลำพูน เมื่อวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2515

เนื้อหาโดยสังเขป

เป็นการบันทึกเหตุการณ์ที่น่าอัศจรรย์ โดยถือว่าพระบรมสารีริกธาตุเสด็จปาฎิหาริย์ ว่า “ธาตุพระเจ้าได้เสด็จออกมาปรากฏดุจดังพระจันทร์ เมื่อวันเพ็ญ เดือน 6 ปีจอ จุลศักราช 973” ได้กล่าวถึง (คล้ายเรื่องที่มีอยู่ในตำนาน) ว่า “พระพุทธเจ้าโคตมะ ได้มาโปรดบริษัททั้งหลาย ถึงม่อนดอย…” เรื่องที่ได้มาจากจารึกหลักนี้ แสดงว่าหมดสมัยราชวงศ์กษัตริย์มังรายแล้ว และดินแดนทางภาคเหนือของประเทศไทยในขณะนั้นบางครั้งก็ตกอยู่ในอำนาจของประเทศพม่า และในบางครั้งก็ขึ้นอยู่กับพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2154 เป็นรัชกาลของสมเด็จพระเอกาทศรถครองนครศรีอยุธยา เข้าใจว่าเมืองเชียงใหม่ตลอดจนล้านนา ตกอยู่ในอำนาจของพระองค์ด้วย เรื่องพระธาตุเสด็จในจารึกนี้ น่าเสียดายที่จารึกขาดหายไป จึงไม่รู้ว่า เป็นม่อนดอยอะไร หากจะให้สันนิษฐานแล้ว มั่นใจเหลือเกินว่าเรื่องนี้จะเป็นเรื่องตำนานพระธาตุจอมกิตติที่เมืองเชียงแสน เพราะองค์พระธาตุนั้นยังตั้งอยู่บนม่อนดอยขนาดย่อมอยู่ตราบเท่าทุกวันนี้

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

ข้อความจารึกบรรทัดที่ 1 ระบุ จ.ศ. 973 ซึ่งตรงกับ พ.ศ. 2154 อันเป็นปลายรัชสมัยของพระชัยทิพ (มองกอยต่อ) (พงศาวดารโยนก; พ.ศ. 2152-2154, ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่และโคลงมังทรารบเชียงใหม่; พ.ศ. 2151-2156)-ต้นรัชสมัยของพระช้อย (ช่วงครองราชย์ครั้งที่ 2) (พงศาวดารโยนก; พ.ศ. 2154-2157, ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่; พ.ศ. 2156-2158, โคลงมังทรารบเชียงใหม่; พ.ศ. 2156-2157)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., 2549, จาก :
1) จำปา เยื้องเจริญ, เทิม มีเต็ม และคงเดช ประพัฒน์ทอง, “จารึกพระธาตุเจ้าเสด็จฯ,” ใน วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย, พิมพ์ครั้งที่ 2 (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2533), 49-50.
2) เทิม มีเต็ม และประสาร บุญประคอง, “คำอ่านศิลาจารึก ลพ. 17 อักษรไทย ภาษาไทย จ.ศ. 973,” ศิลปากร 22, 3 (กันยายน 2521) : 68-71.
3) สรัสวดี อ๋องสกุล, ประวัติศาสตร์ล้านนา (กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้ง, 2544), 254.

ภาพประกอบ

ภาพสำเนาจารึกจาก : วารสารศิลปากร ปีที่ 22 ฉบับที่ 3 (กันยายน 2521)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170