จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

จารึกวัดป่าแดง (แผ่นที่ ๓)

จารึก

จารึกวัดป่าแดง (แผ่นที่ ๓)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดป่าแดง (แผ่นที่ ๓)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๙ ศิลาจารึกวัดป่าแดง (แผ่นที่ ๓) จังหวัดสุโขทัย, ศิลาจารึกวัดป่าแดง แผ่นที่ ๓ พุทธศักราช ๑๙๔๙

อักษรที่มีในจารึก

ขอมสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๔๙

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๓๘ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทราย

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๕๔ ซม. สูง ๑๐๐ ซม. หนา ๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๘”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ กำหนดเป็น “หลักที่ ๙ ศิลาจารึกวัดป่าแดง (แผ่นที่ ๓) จังหวัดสุโขทัย”
๓) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกวัดป่าแดง แผ่นที่ ๓ พุทธศักราช ๑๙๔๙“

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๖๖ พร้อมกับศิลาจารึกวัดป่าแดง แผ่นที่ ๑

สถานที่พบ

บนฐานพระเจดีย์วัดบวรนิเวศวิหาร แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

เจ้าหน้าที่หอพระสมุดฯ

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) บาทหลวงสมิธ ได้แปลและตีพิมพ์ในหนังสือ เสียมอองเซียง (แผ่นที่ ๑ และแผ่นที่ ๓)
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ ([กรุงเทพฯ] : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๑๑๙-๑๒๗.
๓) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๒๖๐-๒๖๔.

ประวัติ

ดูรายละเอียดใน จารึกวัดป่าแดง (แผ่นที่ ๑)

เนื้อหาโดยสังเขป

พระมหาธรรมราชาที่ ๓ กษัตริย์ผู้ครองเมืองสุโขทัย ทรงมีพระบรมราชโองการในที่ประชุมฯ ให้สถาปนาพระบรมครูติโลกดิลกฯ สังฆราชา มหาสามีเจ้า ขึ้นเป็น “สังฆปรินายกสิทธิ” มีอำนาจสิทธิ์ขาดในคณะอรัญวาสี และได้กล่าวถึงการแต่งตั้งพระมงคลวิลาสมหาเถร เป็นเจ้าอาวาสในวัดกัลยาณวนาราม จึงได้มีวิวาทาธิกรณ์เกิดขึ้น ด้วยเหตุนี้ พระมหาธรรมราชาที่ ๓ เจ้าเมืองสุโขทัย จึงมีพระราชโองการในที่ประชุมพร้อมด้วยพระราชมารดา หมู่เสนาอำมาตย์ราชบัณฑิตและภิกษุสงฆ์ทั้งหลายทรงตั้งพระบรมครูสังฆราช คือตัวท่านให้เป็นสังฆปรินายกทั้งพระราชทานอำนาจสิทธิ์ขาด ที่จะระงับอธิกรณ์ต่างๆ ได้เองในคณะอรัญวาสี ด้วยได้รับราชอำนาจดังกล่าวมา พระบรมครูจึงได้ตั้งพระมงคลวิลาสมหาเถรเป็นเจ้าอาวาสในวัดกัลยาณวนาราม อีกครั้งหนึ่งได้โดยเรียบร้อย

ผู้สร้าง

พระบรมครูติโลกดิลกติรัตนศีลคนธวันวาสีธรรมกิตติสังฆราชมหาสามีเจ้า พระสังฆปรินายก

การกำหนดอายุ

บรรทัดที่ ๒๔ บอกศักราช ๗๖๘ (จุลศักราช) ตรงกับ พ.ศ. ๑๙๔๙

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร ชัชชัยอังกูร และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) ยอร์ช เซเดส์, “ศิลาจารึกวัดป่าแดง พุทธศักราช ๑๙๔๙,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๒๖๐-๒๖๔.
๒) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ ๙ ศิลาจารึกวัดป่าแดง จังหวัดสุโขทัย,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ : เป็นจารึกกรุงสุโชทัยที่ได้พบก่อน พ.ศ. ๒๔๖๗ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการพิจารณาและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์, สำนักนายกรัฐมนตรี, [๒๕๒๑]), ๑๑๙-๑๒๗.

ภาพประกอบ

ภาพสำเนาจารึกจาก : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๕ (เลขทะเบียน CD; INS-TH-17, ไฟล์; St_0800_c)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170