จารึกหีบพระธรรม วัดบุญยืน

จารึก

จารึกหีบพระธรรม วัดบุญยืน

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกหีบพระธรรม วัดบุญยืน

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

นน. ๕๕ จารึกหีบพระธรรมวัดบุญยืน, จารึกหีบพระธรรมวัดบุญยืน

อักษรที่มีในจารึก

ธรรมล้านนา

ศักราช

พุทธศักราช ๒๓๓๘

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๖ บรรทัด

วัตถุจารึก

ไม้

ลักษณะวัตถุ

ขอบฝาหีบพระธรรม

ขนาดวัตถุ

ขอบฝากว้าง ๗๗ ซม. สูง ๑๔ ซม.(ความสูงรวมตัวหีบคือ ๑๒๒.๕ ซม.)

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นน. ๕๕ จารึกหีบพระธรรมวัดบุญยืน”
๒) พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน กำหนดเป็น “ย. ๖”
๓) ในหนังสือ เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ กำหนดเป็น “จารึกหีบพระธรรมวัดบุญยืน”

ปีที่พบจารึก

กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๙

สถานที่พบ

วัดบุญยืน ตำบลกลางเวียง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน

ผู้พบ

กรมศิลปากร

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน จังหวัดน่าน

พิมพ์เผยแพร่

๑) เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๐), ๒๖๕-๒๖๘.
๒) เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๗), ๒๖๔-๒๖๗.

ประวัติ

นายสุรศักดิ์ ศรีสำอาง ภัณฑารักษ์งานวิชาการ กองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ และนายเทิม มีเต็ม นักภาษาโบราณ งานบริการหนังสือภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติ ร่วมกันสำรวจโบราณวัตถุในจังหวัดน่าน ๒ ครั้ง ครั้งแรกระหว่างวันที่ ๒๕ ตุลาคม ถึง ๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๓ ครั้งที่ ๒ ระหว่างวันที่ ๒-๑๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๙ ได้พบจารึกฐานพระพุทธรูปจำนวน ๔๓ องค์ จารึกบนหีบพระธรรม ๓ ใบ และจารึกบนบานประตูวิหาร ๒ บาน จารึกดังกล่าวมีทั้งที่จารด้วยอักษรไทย สมัยสุโขทัย อักษรฝักขาม และอักษรธรรมล้านนา สำหรับจารึกหีบพระธรรม วัดบุญยืนนี้ ถูกพบในการสำรวจครั้งที่ ๒ โดยมีการตีพิมพ์คำอ่านในหนังสือ “เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ” ซึ่งกรมศิลปากรจัดพิมพ์เนื่องในโอกาสสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน เมื่อวันที่ ๑๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๐ และพิมพ์ซ้ำใน พ.ศ. ๒๕๓๗ ทั้ง ๒ ครั้ง อ่านโดย เทิม มีเต็ม

เนื้อหาโดยสังเขป

จุลศักราช ๑๑๕๗ พระสงฆ์นามว่าทิพพาลังการเป็นประธานแก่ศิษย์ทุกคน โดยมีมหาราชหลวงเป็นองค์อุปถัมภ์ พร้อมด้วยขุนนาง นางโนชาและชาวบ้านน้ำลัดร่วมกันสร้างหีบพระธรรม โดยขอให้ได้พบสุข ๓ ประการซึ่งมีนิพพานเป็นยอด

ผู้สร้าง

พระสงฆ์นามว่าทิพพาลังการ มหาราชหลวง ขุนนาง นางโนชา ลูกศิษย์วัดและชาวบ้านน้ำลัด

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากศักราชที่ปรากฏในจารึกคือ จุลศักราช ๑๑๕๗ ตรงกับ พ.ศ. ๒๓๓๘ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เมืองน่านขึ้นกับกรุงรัตนโกสินทร์ ในสมัยเจ้าอัตถวรปัญโญ แห่งราชวงศ์หลวงติ๋นมหาวงศ์ (ครองเมืองน่านระหว่าง พ.ศ. ๒๓๒๙-๒๓๕๓) ตรงกับสมัยรัชกาลที่ ๑

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก :
เทิม มีเต็ม, “ฐานพระพุทธรูป ฝาหีบพระธรรมและบานประตูที่พบในเมืองน่าน,” ใน เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๐), ๒๔๕-๓๓๓.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170