จารึกมหาสามีญาณคัมภีระ

จารึก

จารึกมหาสามีญาณคัมภีระ

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 20 มี.ค. 2557 09:33:23 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกมหาสามีญาณคัมภีระ

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ชม. ๖ จารึกการสร้างอุโบสถ, ๑.๔.๑.๑ อุโบสถ บ้านพระเนตร พ.ศ. ๒๐๔๖, ชม. ๖ จารึกมหาสามีญาณคัมภีระ พ.ศ. ๒๑๔๖

อักษรที่มีในจารึก

ฝักขาม

ศักราช

พุทธศักราช ๒๐๔๖

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๑๑ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินทรายสีแดง

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๔๕ ซม. สูง ๑๒๖ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ชม. ๖ จารึกการสร้างอุโบสถ”
๒) ในหนังสือ ประชุมจารึกล้านนา เล่ม ๑ กำหนดเป็น “๑.๔.๑.๑ อุโบสถ บ้านพระเนตร พ.ศ. ๒๐๔๖”
๓) ในหนังสือ จารึกล้านนา ภาค ๒ เล่ม ๑ กำหนดเป็น “ชม. ๖ จารึกมหาสามีญาณคัมภีระ พ.ศ. ๒๑๔๖”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

พุทธสถานเชียงใหม่ ตำบลช้างคลาน อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมจารึกล้านนา เล่ม ๑ (เชียงใหม่ : คลังข้อมูลจารึกล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, ๒๕๔๐), ๙๑-๑๐๓.
๒) จารึกล้านนา ภาค ๒ เล่ม ๑ : จารึกจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๕๑), ๒๓-๒๔.

ประวัติ

ใน ประชุมจารึกล้านนา เล่ม ๑ ระบุไว้ว่า ชาวบ้านได้พบจารึกหลักนี้ในอุโบสถร้าง ตรงกันข้ามกับโรงเรียนปงพระเนตร บ้านพระเนตร ทางทิศเหนือของอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย ปัจจุบันเป็นที่ตั้งถังน้ำประปาประจำหมู่บ้าน ซึ่งครั้งนั้นชาวบ้านได้นำจารึกหลักนี้ไปไว้ที่โรงเรียนปงพระเนตร ต่อมาเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๔๙๘ นายศักดิ์ รัตนชัย ได้ขอจารึกหลักนี้จากโรงเรียนและนำไปมอบให้พุทธสถาน เชียงใหม่ และในปี พ.ศ. ๒๕๑๔ ทางพุทธสถานได้มอบให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ และได้จัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้จนถึงปัจจุบัน
ข้อมูลของจารึกหลักนี้ปรากฏและพิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกในหนังสือ ประชุมจารึกล้านนา เล่ม ๑ พ.ศ. ๒๕๔๐ และพิมพ์ครั้งต่อมาในหนังสือ จารึกล้านนา ภาค ๒ เล่ม ๑ พ.ศ. ๒๕๕๑

เนื้อหาโดยสังเขป

เมื่อ พ.ศ. ๒๐๔๖ มหาสามีญาณคัมภีร์ได้ชักชวนพระสงฆ์และฆราวาสสร้างอุโบสถหลังนี้ ปรารถนาให้ผลบุญบังเกิดแก่พระราชาและส่งผลให้ผู้ร่วมสร้างทุกคนได้ถึงซึ่งนิพพาน

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

โครงการวิจัย : การปริวรรตและชำระจารึกล้านนา กำหนดศักราชจากข้อความจารึกบรรทัดที่ ๑ ที่ระบุว่า “ศักราชได้ ๘๖๕ ตัว” ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๒๐๔๖ อันเป็นสมัยที่พระเมืองแก้วหรือพระเจ้าพิลกปนัดดาธิราชปกครองเมืองเชียงใหม่ (พ.ศ. ๒๐๓๘-๒๐๖๘)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๕๗, จาก :
๑) โครงการวิจัย : การปริวรรตและชำระจารึกล้านนา, “ชม. ๖ จารึกมหาสามีญาณคัมภีระ พ.ศ. ๒๑๔๖,” ใน จารึกล้านนา ภาค ๒ เล่ม ๑ : จารึกจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๕๑), ๒๓-๒๔.
๒) โครงการวิจัย : การปริวรรตและชำระจารึกล้านนา, “บัญชีจารึก จังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน,” ใน จารึกล้านนา ภาค ๒ เล่ม ๑ : จารึกจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๕๑), (๒๙)-(๕๙).
๓) ฮันส์ เพนธ์, “๑.๔.๑.๑ อุโบสถ บ้านพระเนตร พ.ศ. ๒๐๔๖,” ใน ประชุมจารึกล้านนา เล่ม ๑ : จารึกในพิพิธภัณฑ์ฯ เชียงแสน (เชียงใหม่ : คลังข้อมูลจารึกล้านนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, ๒๕๔๐), ๙๑-๑๐๓.

ภาพประกอบ

ภาพสำเนาจารึกจาก : จารึกล้านนา ภาค ๒ เล่ม ๒ : จารึกจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๕๑)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170