จารึกลานทอง วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ สุพรรณบุรี

จารึก

จารึกลานทอง วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ สุพรรณบุรี

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกลานทอง วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ สุพรรณบุรี

อักษรที่มีในจารึก

ขอมธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๒๔

ภาษา

บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๕ บรรทัด

วัตถุจารึก

ทองคำ

ลักษณะวัตถุ

แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้าลักษณะเดียวกับใบลาน

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๑.๕ ซม. ยาว ๕๘ ซม. หนัก ๑๒๘.๕ กรัม (มีการจารเป็นลวดลายกนกเครือเถาบริเวณขอบทั้ง ๔ ด้าน)

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สพ. ๕”
๒) กองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำหนดเป็น “จารึกเลขที่ ๑/๖”
๓) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ กำหนดเป็น “หลักที่ ๔๗ จารึกลานทองวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ”
๔) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ กำหนดเป็น “จารึกวัดพระศรีรัตนมหาธาตุสุพรรณบุรี“

ปีที่พบจารึก

สมัยรัชกาลที่ ๖

สถานที่พบ

วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ตำบลรั้วใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี

ผู้พบ

พระยาสุนทรบุรี (อี้ กรรณสูต) ผู้ว่าราชการจังหวัดสุพรรณบุรีในขณะนั้น

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๗๕-๗๖.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๖๐-๑๖๔.

ประวัติ

ใน พ.ศ. ๒๔๕๖ (สมัยรัชกาลที่ ๖) มีการลักลอบนำโบราณวัตถุขึ้นมาจากกรุพระปรางค์วัดพระศรีรัตนมหาธาตุสุพรรณบุรี พระยาสุนทรบุรี (อี้ กรรณสูต) ผู้ว่าราชการจังหวัดสุพรรณบุรีในขณะนั้นจึงแต่งตั้งคณะกรรมการไปควบคุมการขุดกรุ ได้แก่ ขุนบวรเวชกิจ แพทย์จังหวัด นายเสถียร (ไม่ทราบนามสกุล) แพ่ง ขุนวิมล ธุระประมาณ สุขาภิบาล และ นายเปล่ง สุพรรณโรจน์ ได้พบลานทองจารึกจำนวน ๔ แผ่น พร้อมทั้งพระอีกจำนวนมาก ต่อมา มีการถวายแด่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อครั้งทรงดำรงตำแหน่งนายกราชบัณฑิตยสภา และเมื่อวันที่ ๓๐ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๖ เจ้าหน้าที่งานบริการหนังสือภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติ ได้สำรวจและคัดจำลองอักษรจากจารึกดังกล่าว

เนื้อหาโดยสังเขป

พระราชาองค์หนึ่งโปรดให้สร้างสถูปและบรรจุพระบรมธาตุ ต่อมาพระโอรสของกษัตริย์พระองค์นั้นได้ทำการปฏิสังขรณ์และบรรจุพระบรมธาตุรวมทั้งบูชาด้วยเครื่องบูชาต่างๆ เช่น ทองคำ โดยตั้งความปรารถนาขอให้ได้เป็นพระพุทธเจ้าในอนาคต

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ ๒) ?

การกำหนดอายุ

หอสมุดแห่งชาติสันนิษฐานว่าน่าจะจารึกขึ้นในระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๒๔ โดยพิจารณาจากลักษณะรูปอักษร นายคงเดช ประพัฒน์ทอง ผู้แปลคำจารึกได้อธิบายไว้ว่า จารึกนี้ สร้างขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ ๒) กล่าวถึงพระเจดีย์ที่ทรงสร้าง ซ่อมเจดีย์องค์เดิมที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ ๑) ทรงสร้างไว้ อย่างไรก็ตามได้มีผู้คัดค้านความคิดนี้โดยแสดงความเห็นว่า เจดีย์องค์นี้น่า จะถูกสร้างขึ้นก่อนการสร้างกรุงศรีอยุธยา โดยใช้หลักฐานทางด้านประวัติศาสตร์และประวัติศาสตร์ศิลปะอ้างอิง แต่ผู้สร้างจารึกน่าจะเป็นบุคคลที่ ๓ ซึ่งไม่ใช่กษัตริย์และพระโอรสที่ถูกอ้างถึงในจารึก เนื่องจากเห็นว่าไม่ใช่วิสัยของกษัตริย์ที่จะยกย่องตนเองดังที่ปรากฏในจารึก ข้อคิดเห็นดังกล่าวตีพิมพ์ในบทความชื่อ “ลานทองจารึกวัดพระศรีรัตนมหาธาตุสุพรรณบุรี” โดย มนัส โอภากุล ใน วารสารศิลปวัฒนธรรม เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๓ ต่อมา ศ. ดร. สันติ เล็กสุขุม ได้กำหนดอายุของเจดีย์องค์ดังกล่าวไว้ในหนังสือ ศิลปะอยุธยา ซึ่งตีพิมพ์ใน พ.ศ. ๒๕๔๒ ว่าเป็นเจดีย์ทรงปรางค์ที่มีอายุราวครึ่งหลังของพุทธศตวรรษที่ ๒๐ อนึ่ง ใน พ.ศ. ๒๔๕๖ (สมัยรัชกาลที่ ๖) มีการจารึกคำแปลของจารึกลานทองนี้ลงในแผ่นหินชนวน (ดูรายละเอียดได้ใน “จารึกบนแผ่นหินชนวน วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ สุพรรณบุรี”) ในคำแปลดังกล่าวปรากฏคำว่า “กรุงโยชราช” ซึ่ง ประสาร บุญประคอง ได้แสดงความเห็นว่าน่าจะหมายถึง กรุงศรีอยุธยา นอกจากนี้ ในคำอ่าน-แปลครั้งแรกของจารึกลานทองนี้ ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ ได้แปลว่า “อโยธยา” อย่างไรก็ตาม ในฐานข้อมูลนี้ ได้กำหนดอายุโดยยึดตามข้อมูลที่มีการตีพิมพ์ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ ซึ่งเป็นการกำหนดอายุจากรูปอักษร หอสมุดแห่งชาติกำหนดอายุโดยสันนิษฐานจากรูปอักษรว่าน่าจะสร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ ๒๔

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก :
๑) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “หลักที่ ๔๗ จารึกลานทองวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดสุพรรณบุรี,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม, มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๗๕-๗๖.
๒) ก่องแก้ว วีระประจักษ์, คงเดช ประพัฒน์ทอง และบุญเลิศ เสนานนท์, “จารึกวัดพระศรีรัตนมหาธาตุสุพรรณบุรี,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๔ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๗ – ๑๘ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๖๐-๑๖๔.
๓) มนัส โอภากุล, “ลานทองจารึกวัดพระศรีรัตนมหาธาตุสุพรรณบุรี,” ศิลปวัฒนธรรม ๑๐, ๑๑ (สิงหาคม ๒๕๓๓), ๒๔-๓๒.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170