หนังสือออกพระวิสุทธสุนธรถึงเมอร์สิเออร์ มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล

จารึก

หนังสือออกพระวิสุทธสุนธรถึงเมอร์สิเออร์ มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

หนังสือออกพระวิสุทธสุนธรถึงเมอร์สิเออร์ มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล

อักษรที่มีในจารึก

ไทยอยุธยา

ศักราช

พุทธศักราช ๒๒๓๐

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๓๐ บรรทัด

วัตถุจารึก

กระดาษแข็งสีขาว

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒๔ ซม. ยาว ๓๔ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) ประชุมจดหมายเหตุสมัยอยุธยา ภาค ๑ กำหนดเป็น "หนังสืออกพระวิสูตรสุนทร"
๒) คู่มือนิทรรศการความสัมพันธ์ไทยกับฝรั่งเศส ๓๐๐ ปี "สมเด็จพระนารายณ์ และ พระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔" กำหนดเป็น "หนังสือจากออกพระวิสุทธสุนทรถึง มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล (Monsieur le marquis de seignelay)"
๓) หอจดหมายเหตุแห่งชาติ ปารีส กำหนดเป็น "C1 23, f.75" (C ย่อมาจาก Carton หมายถึง กล่อง ส่วน f ย่อมาจาก folio หมายถึง หน้า)

ปีที่พบจารึก

๒๔๒๗

สถานที่พบ

หอสมุดทหารเรือ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

ผู้พบ

พลตรี พระยาสิงหเสนี (สะอาด สิงหเสนี)

ปัจจุบันอยู่ที่

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ ปารีส ประเทศฝรั่งเศส

พิมพ์เผยแพร่

๑) JOURNAL OF THE SIAM SOCIETY XIV-2(1921), (7)-(39).
๒) ประชุมจดหมายเหตุสมัยอยุธยา ภาค ๑ : ๑๗.
๓) คู่มือนิทรรศการความสัมพันธ์ไทยกับฝรั่งเศส ๓๐๐ ปี "สมเด็จพระนารายณ์และพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔" (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๐) : ๔๙.

ประวัติ

สมเด็จพระนารายณ์ทรงแต่งตั้งออกพระวิสุทธสุนธรเป็นราชทูตเพื่อเจริญสัมพันธไมตรีกับพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ โดยเดินทางไปพร้อมกับเรือของคณะทูตฝรั่งเศสซึ่งมาเข้าเฝ้าสมเด็จพระนารายณ์และเดินทางกลับเมื่อเดือน ธันวาคม พ.ศ. ๒๒๒๘ ถึงเมืองเบรสท์ (Brest) ในเดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๒๒๙ เมื่อเสร็จสิ้นภารกิจแล้วคณะทูตไทยได้ออกจากฝรั่งเศสเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๒๓๐ และกลับถึงเมืองไทยในเดือนกันยายนของปีเดียวกัน ในขณะที่เรือหยุดพัก ณ แหลมกู๊ดโฮปเป็นเวลา ๒ สัปดาห์ระหว่างเดินทางกลับ ออกพระวิสุทธสุนธรได้เขียนจดหมาย ๓ ฉบับเป็นการขอบคุณเมอร์สิเออร์ มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล (Monsieur le marquis de seignelay) อัครมหาเสนาบดีของพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔, เมอร์สิเออร์ เดอ ลายี (Monsieur de Lagny) ผู้อำนวยการบริษัทอีสต์อินเดียฝรั่งเศส และ บาทหลวง ฟรองซัว เดอ ลา แชส (François de la Chaise)บาทหลวงประจำพระองค์ของพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ ตามลำดับ โดยเขียนด้วยอักษรและภาษาไทยและมีล่ามไทยพร้อมด้วยบาทหลวงตาชาร์ด (Tachard) ช่วยกันแปลเป็นภาษาฝรั่งเศส ใน พ.ศ. ๒๔๒๗ พลตรีพระยาสิงหเสนี (สะอาด สิงหเสนี) ขณะเป็นร้อยโทผู้ช่วยราชการทูตไทยประจำกรุงปารีสได้ทำสำเนาเอกสารไทยสมัยอยุธยาจำนวน ๓ ฉบับจากหอสมุดทหารเรือ กรุงปารีส ได้แก่ "หนังสือจากออกพระวิสุทธสุนธรถึง เมอร์สิเออร์ มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล " (จดหมายฉบับที่ ๑) "หนังสือออกพระวิสุทธสุนธร ถึง เมอร์สิเออร์ เดอ ลายี" (จดหมายฉบับที่ ๒) และ "หนังสือสัญญาค้าขายระหว่างไทยกับฝรั่งเศส" โดยมีการตีพิมพ์ในวารสารสยามสมาคม เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๔ (JOURNAL OF THE SIAM SOCIETY) XIV-2(1921). ชื่อบทความ "SIAMESE DOCUMENTS OF THE SEVENTEENTH CENTURY" โดย ศาสตราจารย์ G. CŒDÈS ซึ่งในขณะนั้นดำรงตำแหน่งเป็นเป็นผู้อำนวยการหอสมุดวชิรญาณ ต่อมามีการตีพิมพ์ในประชุมจดหมายเหตุสมัยอยุธยา ภาค ๑ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐ และพิมพ์อีกครั้งในคู่มือนิทรรศการความสัมพันธ์ไทยกับฝรั่งเศส ๓๐๐ ปี "สมเด็จพระนารายณ์ และ พระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔" ซึ่งจัดขึ้นโดยกรมศิลปากรของไทยและกระทรวงการต่างประเทศของฝรั่งเศสโดยจัดแสดงที่กรุงปารีส ระหว่างวันที่ ๑๓ มิถุนายน ถึง ๑๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๙ และที่เมืองเบรสท์ ประเทศฝรั่งเศส จนถึงวันที่ ๒๗ ตุลาคม ในปีเดียวกัน จากนั้นจึงจัดแสดงที่ประเทศไทย ณ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร กรุงเทพ ฯ ระหว่างวันที่ ๑๗ ธันวาคม ถึง ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๐ จากนั้นย้ายไปที่พิพิธภัณฑสภานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์ ลพบุรี อนึ่ง จตุพร ศิริสัมพันธ์ ได้วิเคราะห์ถึงลายมือที่ปรากฏในหนังสือจากออกพระวิสุทธสุนทรถึงเมอร์สิเออร์ มาร์กีส์ เดอ เซนเญอเล นี้ไว้ในวิทยานิพนธ์เรื่อง "สรรพนามในบันทึกและจดหมายของโกษาปาน : การศึกษาตามแนวภาษาศาสตร์เชิงสังคม" ว่าหนังสือหรือจดหมายฉบับนี้เขียนด้วยอักษรไทยสมัยอยุธยาที่เป็นอักษรประดิษฐ์ซึ่งเรียกว่า "อักษรไทยย่อ" ลายมือบรรจง ตัวอักษรมีลักษณะเหลี่ยม ปลายเส้นพยัญชนะหยักตวัดคล้ายอักษรขอม

เนื้อหาโดยสังเขป

ออกพระวิสุทธสุนธรและคณะทูตกล่าวแสดงความซาบซึ้งใจที่ได้รับความสะดวกสบายระหว่างการพำนักอยู่ที่ประเทศฝรั่งเศสและพรรณาถึงบุญญาธิการของพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ ตอนท้ายขอให้กรุงศรีอยุธยาและฝรั่งเศสมีสัมพันธไมตรีอันดีต่อกันสืบไป

ผู้สร้าง

ออกพระวิสุทธสุนธร (พระยาโกษาธิบดี (ปาน))และคณะทูต

การกำหนดอายุ

แม้ว่าพุทธศักราชที่ปรากฏในจดหมายคือ "ศักราช ๒๒๓๑" แต่ ข้อความข้างเคียงระบุว่า "นพศก" ซึ่งหมายถึงจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข ๙ ในที่นี้คือ จ.ศ. ๑๐๔๙ ซึ่งจะตรงกับ พ.ศ. ๒๒๓๐ ประกอบกับหลักฐานการกลับกรุงศรีอยุธยาของออกพระวิสุทธสุนทรและคณะซึ่งเดินทางมาถึงตั้งแต่ พ.ศ. ๒๒๓๐ สอดคล้องกับเอกสารของทางฝรั่งเศสที่ระบุคริสต์ศักราช ๑๖๘๗ ตรงกับ พ.ศ. ๒๒๓๐ เช่นกัน ดังนั้น จึงมีการสันนิษฐานว่า ศักราช ๒๒๓๑ ที่ปรากฏในเอกสารเป็นการใช้เกณฑ์แบบลังกาและพม่าซึ่งบวกด้วย ๑๑๘๒ เมื่อเทียบกับปัจจุบันจะเกินไป ๑ ปี

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก:
๑) G. CŒDÈS, SIAMESE DOCUMENTS OF THE SEVENTEENTH CENTURY, JOURNAL OF THE SIAM SOCIETY XIV-2(1921), (7)-(39).
๒) คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์วัฒนธรรมและโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, "หนังสือออกพระวิสูตรสุนทร" ใน ประชุมจดหมายเหตุ สมัยอยุธยา ภาค ๑, (พระนคร : โรงพิมพ์สำนักทำเนียบนายรัฐมนตรี,๒๕๑๐), ๑๗.
๓) กรมศิลปากร, คู่มือนิทรรศการ ความสัมพันธ์ไทยฝรั่งเศส ๓๐๐ ปี "สมเด็จพระนารายณ์และพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔" (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๐).
๔) "--------" , สมเด็จพระนารายณ์ และ พระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ : บทวิเคราะห์ทางวิชาการเกี่ยวกับสัมพันธภาพไทย-ฝรั่งเศสรัชสมัยสมเด้จพระนารายณ์ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๐).
๕) จตุพร ศิริสัมพันธ์, สรรพนามในบันทึกและจดหมายของโกษาปาน : การศึกษาตามแนวภาษาศาสตร์เชิงสังคม, (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาจารึกภาษาไทย ภาควิชาภาษาตะวันออก บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๒๙).

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170