พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง
วัดม่วงเป็นวัดเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันตก จังหวัดราชบุรี ประวัติของวัดปรากฏในคัมภีร์ใบลานที่เขียนด้วยอักษรมอญ ระบุว่าวัดแห่งนี้มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย มีอายุไม่น้อยกว่า 300 ปี พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วงจัดตั้งขึ้นเนื่องในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2535 โดยได้รับพระราชทานคำแนะนำจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พิพิธภัณฑ์เกิดจากความร่วมมือของวัดม่วง ชาวบ้านในชุมชน และมหาวิทยาลัยศิลปากร ในการรวบรวมโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ เพื่อจัดแสดงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของชุมชน เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2536 โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิด นับแต่นั้นมาพิพิธภัณฑ์ได้เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมมอญของชุมชนบ้านม่วงและพื้นที่ลุ่มน้ำแม่กลอง รวมถึงนักท่องเที่ยวและผู้สนใจทั่วไป หลังจากนั้น ชาวบ้านยังได้ร่วมกันพัฒนาพิพิธภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง ทั้งการปรับปรุงอาคาร การเพิ่มเนื้อหาการจัดแสดง และการบริจาควัตถุเก่าแก่จากครัวเรือนต่าง ๆ จนต่อมาพิพิธภัณฑ์ได้พัฒนาเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้าน “มอญศึกษา” โดยได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิเล็ก–ประไพ วิริยะพันธุ์ และบริษัทมติชน ต่อมาทางวัดได้ก่อสร้างอาคารสองชั้นเพิ่มเติมเชื่อมต่อกับอาคารพิพิธภัณฑ์เดิม เพื่อพัฒนาการจัดแสดงให้เชื่อมโยงประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมของชาวมอญอย่างเป็นระบบ ชั้นบนเป็นพื้นที่จัดแสดงหลักเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของชนชาติมอญและอารยธรรมมอญ ส่วนชั้นล่างจัดเป็นห้องประชุมสัมมนาและห้องสมุดสำหรับรวบรวมเอกสารและองค์ความรู้เกี่ยวกับมอญ เนื้อหาการจัดแสดงแบ่งออกเป็น 6 ประเด็นสำคัญ ได้แก่ มอญในตำนาน (The Mon in the Myths) มอญในประวัติศาสตร์ (The Mon in the History) ภาษามอญและจารึกมอญ (Mon Language and Inscription) ประเพณีและวัฒนธรรมมอญ (Mon Tradition and Culture) มอญอพยพ (The Mon Migration) และ มอญในไทยและผู้นำทางวัฒนธรรม (The Mon in Thailand and Culture Hero) นอกจากการจัดแสดงนิทรรศการแล้ว พิพิธภัณฑ์ยังจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมเพื่อสร้างการเรียนรู้และกระตุ้นการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ เช่น งาน “สืบสานประเพณีคนอยู่บ้านมอญในลุ่มน้ำแม่กลอง” ที่จัดขึ้นในช่วงเทศกาลสงกรานต์ ณ วัดม่วง ซึ่งมีกิจกรรมการแสดง การละเล่น และประเพณีพื้นบ้านของชุมชนมอญ เพื่อส่งเสริมความเข้าใจในวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชาวมอญในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่กลอง (พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง https://virtual.sac.or.th/localmuseum/watmuang)
โดย:
วันที่: 10 กุมภาพันธ์ 2555
โดย:
วันที่: 10 กุมภาพันธ์ 2555
โดย:
วันที่: 10 กุมภาพันธ์ 2555
โดย:
วันที่: 10 กุมภาพันธ์ 2555
เจ้าอาวาสร้อง ม.ศิลปากรขอพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านคืน
ชื่อผู้แต่ง: | ปีที่พิมพ์: 5/30/2546
ที่มา: มติชนรายวัน
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วงมีประวัติศาสตร์มอญ
ชื่อผู้แต่ง: | ปีที่พิมพ์: 11/26/2547
ที่มา: ข่าวสด
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
มหาวิทยาลัยต้องลอยกระทงขอขมาน้ำแม่กลองและมอญ
ชื่อผู้แต่ง: | ปีที่พิมพ์: 11/25/2547
ที่มา: ข่าวสด
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
ศูนย์มอญศึกษา ที่พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง
ชื่อผู้แต่ง: กฤช เหลือลมัย | ปีที่พิมพ์: ปีที่ 30 ฉบับที่ 1 (ม.ค.-มี.ค.2547)
ที่มา: วารสารเมืองโบราณ
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
ประเพณีมอญที่สำคัญ
ชื่อผู้แต่ง: จวน เครือวิชฌยาจารย์ | ปีที่พิมพ์: พ.ศ. 2548
ที่มา: กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
ประวัติศาสตร์สังคมและวัฒนธรรม มอญ เตลง เมง รามัญ รามัญ เมง เตลง มอญ
ชื่อผู้แต่ง: พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง | ปีที่พิมพ์: พ.ศ. 2547
ที่มา: ราชบุรี: ศูนย์มอญศึกษา
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วงเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เจริญพระชนมพรรษา 5 รอบ
ชื่อผู้แต่ง: มหาวิทยาลัยศิลปากร | ปีที่พิมพ์: 2535
ที่มา: มหาวิทยาลัยศิลปากร
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
ศูนย์มอญศึกษาที่พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง
ชื่อผู้แต่ง: ศรีศักร วัลลิโภดม | ปีที่พิมพ์: ปีที่24ฉบับที่ 11 ก.ย. 2546
ที่มา: ศิลปวัฒนธรรม
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
มอญในเมืองไทย
ชื่อผู้แต่ง: ศรีศักร วัลลิโภดม | ปีที่พิมพ์: ปีที่ 10 ฉบับ 3 (ก.ค. - ก.ย. 2527)
ที่มา: เมืองโบราณ
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
ริมฝั่งแม่กลองวันนี้มีบ้านมอญและ(จะมี)พิพิธภัณฑ์วัดม่วง
ชื่อผู้แต่ง: เสถียร ดวงจันทร์ทิพย์ | ปีที่พิมพ์: ปีที่13ฉบับที่ 2 ธ.ค. 2534
ที่มา: ศิลปวัฒนธรรม
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง เพื่อการเรียนรู้แห่งชาติ
ชื่อผู้แต่ง: เอกรินทร์ พึ่งประชา | ปีที่พิมพ์: 24/11/2547 หน้า 33-34
ที่มา: มติชนรายวัน
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
อาหารมอญที่บ้านม่วง ราชบุรี
ชื่อผู้แต่ง: ปรานี วงษ์เทศ | ปีที่พิมพ์: ปีที่ 21 ฉบับที่ 12 (ต.ค. 2543)
ที่มา: ศิลปวัฒนธรรม
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง ภูมิปัญญาท้องถิ่นชาวมอญ
ชื่อผู้แต่ง: | ปีที่พิมพ์: 26/02/36 หน้า 26
ที่มา: มติชนรายวัน
แหล่งค้นคว้า: ศมส.
โดย: ศมส.
วันที่: 13 มีนาคม 2555
ไม่มีข้อมูล
แนะนำพิพิธภัณฑ์โดยทีมงานและสมาชิก
รีวิวของพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง
ด้วยความร่วมมือระหว่างวัดม่วง ชาวบ้านม่วง และมหาวิทยาลัยศิลปากร ในการรวบรวมและจัดแสดงโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ พิพิธภัณฑ์เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันศุกร์ที่ 26 กุมภาพันธ์ 2536 โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิด สิบกว่าปีที่ผ่านมา พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง ได้ให้บริการความรู้เรื่องมอญ ทั้งแก่ชุมชนบ้านม่วงและชุมชนโดยรอบในละแวกใกล้เคียงทั่วลุ่มน้ำแม่กลอง รวมถึงนักท่องเที่ยวที่สนใจ อย่างไรก็ดีหลังจากสร้างและเปิดพิพิธภัณฑ์แล้ว มีชาวบ้านเห็นคุณค่าและความสำคัญจึงนำเอาโบราณวัตถุทั้งทางโบราณคดีและชาติพันธุ์มาอุทิศให้กับทางวัด เพื่อให้เก็บไว้จัดแสดงอีกมากมาย จึงเกิดปัญหาที่จะต้องก่อสร้างและต่อเติมอาคาร รวมทั้งเพิ่มเติมเนื้อหาการจัดแสดงสอดคล้องกับสิ่งของที่ได้รับมา จึงมีการปรับปรุงการจัดแสดงเนื้อหาในพิพิธภัณฑ์ ควบคู่ไปกับขยายความสำคัญของพิพิธภัณฑ์ขึ้นเป็น "ศูนย์มอญศึกษา" ด้วยความช่วยเหลือของมูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธ์ และบริษัทมติชน
โดยทางวัดได้สร้างอาคารสองชั้นหลังใหม่ขึ้น เชื่อมกับอาคารพิพิธภัณฑ์เดิม การจัดแสดงที่ปรับปรุงใหม่จึงเป็นการเชื่อมโยงระหว่างประวัติศาสตร์สังคมและวัฒนธรรมและมอญศึกษา มีทั้งข้าวของต่าง ๆ แผนที่ ภาพเขียน งานกราฟฟิก โดยเนื้อหาหลักที่ปรับปรุง คือ อาคารชั้นบนเป็นเรื่องราวความเป็นมาของชนชาติมอญและอารยธรรมมอญที่มีมิติลึกและความกว้างทางประวัติศาสตร์เพิ่มเติมมากไปกว่าเรื่องของการศึกษาท้องถิ่น ขณะที่ชั้นล่างจัดเป็นห้องประชุมสัมมนาและห้องสมุด เพื่อรวบรวมเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับมอญ ซึ่งการจัดแสดงในชั้นบนอาจแบ่งออกเป็น 6 เรื่องใหญ่ ๆ ด้วยกันได้แก่
โดยเล่าถึงความเป็นมา และความสัมพันธ์ระหว่างการสร้างบ้านแปลงเมืองกับพระเกศธาตุ(ผม) จากตำนานหรือนิทานอันเป็นที่ยอมรับมาแต่โบราณกาล รวมไปถึงพุทธทำนายเรื่องหงส์คู่เล่นน้ำ มันเป็นที่มาของนครหงสาวดี เป็นต้น
แสดงเรื่องราวของมอญในยุคต่าง ๆ ตั้งแต่ มอญยุคสุวรรณภูมิ ซึ่งความเป็นมอญและคนมอญ ยังซ้อนทับอยู่กับการเป็นคนกลุ่มหนึ่งในรัฐใหญ่ ๆ โดยเฉพาะในประเทศพม่า มอญยุครามัญเทศ ซึ่งเป็นยุคที่มีรัฐมอญมั่นคงอยู่ท่ามกลางรัฐของกลุ่มชนชาติอื่น ๆ ไทยพม่า ไทยใหญ่ โดยมีเมืองหงสาวดีเป็นศูนย์กลาง และมีความรุ่งเรืองทางพุทธศาสนาและศิลปวัฒนธรรมยิ่งกว่าสมัยใด ๆ มอญยุคผู้ชนะสิบทิศ อยู่ในราวพุทธศตวรรษที่ 22 ซึ่งรุ่งเรืองที่สุดในสมัยพระเจ้าหงสาวดีบุเรงนอง ภาษามอญและจารึกมอญ (Mon Language and Inscription)
ในบรรดาจารึกต่าง ๆ ในไทยและพม่า ภาษามอญถือเป็นภาษาสำคัญเก่าแก่ของผู้คนในสังคมที่เป็นเมืองและรัฐ เพราะเป็นทั้งภาษาศักดิ์สิทธิ์ ภาษาทางราชการ และภาษากลาง ที่ใช้พูดจาสื่อสารในกลุ่มชนทุกระดับ ของที่จัดแสดงอาทิ แผ่นคัมภีร์ ฝีมือช่างมอญสมัยรัตนโกสินทร์ ได้รับอิทธิพลจากจีนและมุสลิม แผนคัมภีร์และไม้ประกับคัมภีร์ รูปลายทองสัตว์หิมพานต์ สมัยอยุธยาตอนปลาย คัมภีร์ใบลาน เป็นต้น
จัดแสดงเรื่องราว ประเพณี 12 เดือน ของคนมอญในประเทศไทย ซึ่งอยู่บนหลักความเชื่อทางพุทธศาสนาและการนับถือผี และและจัดแสดงข้าวของ เครื่องมือเครื่องใช้อันเกี่ยวเนื่องกับประเพณีและวัฒนธรรมมอญ อาทิ เครื่องปั้นดินเผา เครื่องเคลือบ เครื่องทองเหลือง ผ้าฝ้ายพิมพ์ลายห่อคัมภีร์ ผ้าฝ้ายทอพื้นบ้านห่อคัมภีร์ของชาวบ้านม่วง พระบฎ เครื่องแต่งกาย เป็นต้น
จัดแสดงแผนที่และเรื่องราวการอพยพมาสู่ไทยของคนมอญ 9 ระลอก ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงกรุงรัตนโกสินทร์ จนทำให้มอญกลายเป็นประชากรส่วนสำคัญของประเทศไทยมาจนทุกวันนี้ โดยคนมอญมักตั้งถิ่นฐานอยู่ริมน้ำ โดยเฉพาะจะหนาแน่นบริเวณสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา
จัดแสดงประวัติความเป็นมา วิถีชีวิตและประเพณีของมอญในไทย อาทิ มอญสามโคก มอญสมุทรสาคร มอญบ้านโป่ง-โพธาราม มอญพระประแดง ในส่วนผู้นำทางวัฒนธรรม จัดแสดงภาพวาดและเรื่องราวของผู้นำทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็นกลุ่มกษัตริย์หรือผู้นำในอดีต อาทิ พระเจ้าอโนรธา พระเจ้าจันสิทธา มะกะโท พระเจ้าราชาธิราช บุเรงนอง หลวงพ่ออุตตมะ พระครูวรธรรมพิทักษ์(อาจารย์ลม อดีตเจ้าอาวาสวัดม่วง)
นอกจากนี้ทางพิพิธภัณฑ์ยังจัดกิจกรรมเพื่อให้เกิดความเคลื่อนไหวทั้งจากภายในและภายนอกขึ้น เป็นการกระตุ้นให้เกิดการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่น ที่จะเป็นประโยชน์แก่คนทั่วไป อาทิงาน "สืบสานประเพณีกินอยู่อย่างมอญในลุ่มน้ำแม่กลอง" ที่จัดขึ้น ณ วัดม่วง ในช่วงวันลอยกระทงเมื่อปี 2547 ที่ผ่านมา ด้วยการนำเสนอกิจกรรม การละเล่น และประเพณีในรอบปีของกลุ่มคนมอญในลุ่มน้ำแม่กลอง ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความเข้าใจในวิถีชีวิตคนมอญมากยิ่งขึ้น หลังจากที่ได้ชมและศึกษาผ่านจากงานนิทรรศการภายในพิพิธภัณฑ์
ข้อมูลจาก:
แนะนำพิพิธภัณฑ์โดยสื่อออนไลน์
แนะนำพิพิธภัณฑ์โดยบล็อก
“พิพิธภัณฑ์วัดม่วง” ชวนท่องแม่กลอง เที่ยวบ้านมอญย้อนอดีต
วันนี้ "ศุภศรุต" จะขออนุญาตนำเที่ยวเองขอรับ หลังจากปล่อยให้ถูกใครก็ไม่รู้สมอ้างชื่อมานานแล้ว อดรนทนไม่ไหว เลยขอเชิญชวน ชาว Blog OKnation ที่ยังไม่ตัดสินใจจะไปเที่ยวที่ไหน ลองแวะมาเที่ยวที่ "บ้าน" ของศุภศรุต ที่ "บ้านม่วง" อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี อันเป็นบ้านของชุมชนชาว "มอญ เตลง เมง รามัญ" ที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยแนะนำพิพิธภัณฑ์โดยสารานุกรมไทย
วิถีชีวิตท้องถิ่นและภูมิปัญญา คัมภีร์ มอญ ชาติพันธุ์วิทยา วัดม่วง รามัญ
ภโวทัยพิพิธภัณฑ์
จ. ราชบุรี
ศูนย์วัฒนธรรมไทยทรงดำ บ้านหัวเขาจีน
จ. ราชบุรี
ศูนย์วัฒนธรรมไทย-กะเหรี่ยง บ้านหินสี
จ. ราชบุรี