ศูนย์เรียนรู้โนรา องค์การบริหารส่วนตำบลท่าข้าม อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2568 จากความตระหนักถึงคุณค่าของ “โนรา” ซึ่งเป็นมากกว่าการแสดงพื้นบ้าน แต่เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่สะท้อนโลกทัศน์ วิถีชีวิต และระบบความเชื่อของคนในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ด้วยแนวคิดการพัฒนาชุมชนเชิงสินทรัพย์ (Asset-Based Community Development) ศูนย์แห่งนี้จึงมุ่งเน้นการค้นหาและใช้ประโยชน์จากทุนภายใน ทั้งปราชญ์ชาวบ้าน ครูโนรา ความรู้ และพิธีกรรมต่าง ๆ โดยมีเป้าหมายให้เป็น “พิพิธภัณฑ์มีชีวิต” ที่ไม่เพียงจัดแสดงวัตถุเท่านั้น แต่ยังมุ่งบันทึก ส่งเสริม และถ่ายทอดศาสตร์และศิลป์แห่งโนราให้เป็นรูปธรรมอย่างยั่งยืน โดยได้รับทุนสนับสนุนจากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้ถูกออกแบบมาบนสามเสาหลักที่เชื่อมโยงกันอย่างแยกไม่ออก ได้แก่ (1) ศูนย์ข้อมูลโนราท่าข้าม ทำหน้าที่เป็น “สมอง” ที่เก็บความทรงจำทางวัฒนธรรมและจัดแสดงนิทรรศการถาวรเกี่ยวกับเครื่องทรง ดนตรี พิธีกรรม และหัตถศิลป์ลูกปัดโนรา (2) โรงเรียนสอนเด็กและเยาวชนรำโนรา เป็น “มือและเท้า” ที่สืบสานผ่านการปฏิบัติจริง เน้นการฝึกฝนทักษะที่หลากหลายเพื่อสร้างเยาวชนนักสืบสานรุ่นใหม่ให้รู้รากเหง้า รู้ปฏิบัติ และช่วยสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคม และ (3) ศูนย์ลูกปัดโนราท่าข้าม เป็น “หัวใจ” ที่สร้างชีวิตและเศรษฐกิจ โดยการต่อยอดการอนุรักษ์ลายลูกปัดดั้งเดิมไปสู่การสร้างมูลค่าเศรษฐกิจสร้างสรรค์และสินค้าชุมชน ศูนย์เรียนรู้โนรา อบต.ท่าข้าม จึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่จัดแสดงสิ่งของโบราณ แต่เป็นเสมือน "หัวใจที่ยังเต้นอยู่" ของวัฒนธรรมโนราในชุมชน ที่นี่ ผู้เข้าร่วมจะได้เรียนรู้เชิงบริบทผ่านวัตถุจริง การฝึกฝนเชิงปฏิบัติ และการสร้างคุณค่าจากภูมิปัญญา ผลผลิตที่สำคัญที่สุดของศูนย์แห่งนี้จึงไม่ใช่เพียงความรู้หรือทักษะ แต่คือการสร้าง “มนุษย์ที่สมบูรณ์” และสร้าง ความภูมิใจในอัตลักษณ์ รวมถึงเครือข่ายของคนรุ่นใหม่ที่พร้อมจะสืบสานและต่อยอดมรดกทางวัฒนธรรมโนราให้คงอยู่คู่ชุมชนสืบไปอย่างแท้จริง (นิทรรศการเสมือนจริง https://virtual.sac.or.th/localmuseum/tahkam/)