จารึกหลังพระพิมพ์ดินเผากู่สันถรัตน์

จารึก

จารึกหลังพระพิมพ์ดินเผากู่สันถรัตน์

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกหลังพระพิมพ์ดินเผากู่สันถรัตน์

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

อักษรตัวเขียนด้านหลังพระพิมพ์ดินเผากู่สันถรัตน์ กิ่งอำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

อักษรที่มีในจารึก

หลังปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๔-๑๕

ภาษา

มอญโบราณ

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๓ บรรทัด

วัตถุจารึก

ดินเผาสีแดง

ลักษณะวัตถุ

พระพิมพ์ดินเผาแบบรูปทรงสี่เหลี่ยม (ชำรุด)

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๘.๓๐ ซม. สูง ๑๔.๐๐ ซม. หนา ๐.๕๐ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “มค. ๔”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๒๓ ฉบับที่ ๖ (มกราคม ๒๕๒๓) กำหนดเป็น “อักษรตัวเขียนด้านหลังพระพิมพ์ดินเผากู่สันถรัตน์ กิ่งอำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม”

ปีที่พบจารึก

๑๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๒

สถานที่พบ

กู่สันถรัตน์ ตำบลนาดูน อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

วัดมหาชัย ตำบลตลาด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม (คณะสำรวจฯ ขอเข้าพบ พระครูอรุณทยานุวัฒน์ ผู้ดูแลพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ท่านเล่าให้คณะฯ ฟังว่า พระอริยานุวัตร์ เจ้าอาวาสวัดมหาชัย ได้ยืมมาจากคหบดีผู้หนึ่งในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม นำมาจัดแสดงไว้ที่พิพิธภัณฑ์ แต่พิพิธภัณฑ์ก็มีการปรับปรุงหลายครั้ง กอปรกับเจ้าอาวาสได้มรณภาพ จึงไม่ทราบว่าจารึกหลักที่ตามหาอยู่ที่ใด ซึ่งสันนิษฐานไว้สองกรณี ๑.ผู้เป็นเจ้าของได้นำกลับไปแล้ว ๒.จารึกมีขนาดเล็ก จึงยังหาไม่พบ สำรวจเมื่อ ๒๔-๒๗ สิงหาคม ๒๕๕๕๙)

พิมพ์เผยแพร่

วารสารศิลปากร ปีที่ ๒๓ ฉบับที่ ๖ (มกราคม ๒๕๒๓) : ๖๓-๖๖.

ประวัติ

เมื่อวันที่ ๔ กรกฎาคม ๒๕๒๒ พระอริยานุวัตร์ (อารี เขมจารี) เจ้าอาวาสวัดมหาชัย อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ได้นำพระพุทธรูปแบบพระพิมพ์ดินเผาจำนวน ๑ องค์ ด้านหลังปรากฏอักษรตัวเขียนด้วยเส้นสีแดงมาที่หอพระสมุดวชิรญาณ หอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี เพื่อให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายจารึก งานบริการหนังสือภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงศึกษาธิการ พิจารณาว่าเป็นอักษรและภาษาใด ในการนี้ เจ้าหน้าที่ได้ร่วมพิจารณากันแล้วเห็นว่า ภาษาจารึกที่ปรากฏอยู่ ณ ด้านหลังพระพิมพ์ดินเผานั้น วรรคต้นบรรทัดที่ ๑ มีรูปเค้าน่าจะเป็นภาษามอญได้ กล่าวคือ พบคำซึ่งอ่านได้ว่า “กยากจ์” จึงได้ขอให้นายจำปา เยื้องเจริญ ผู้เชี่ยวชาญอักษรและภาษามอญ งานบริการหนังสือภาษาโบราณ เป็นผู้พิจารณาอีกครั้งหนึ่ง และผลของการพิจารณาได้เป็นที่ยุติว่า รูปอักษรที่เขียนด้านหลังพระพิมพ์ดินเผาดังกล่าวเป็นภาษา “มอญ” งานบริการหนังสือภาษาโบราณจึงได้มอบหมายให้นายจำปา เยื้องเจริญ ทำการอ่านถ่ายถอดอักษร และแปลข้อความจากรูปอักษรที่เขียนด้านหลังพระพิมพ์ดินเผาเป็นอักษรและภาษามอญ-ไทยปัจจุบัน เพื่อประโยชน์และหลักฐานในด้านอักษรและภาษาตลอดจนประวัติศาสตร์และโบราณคดีสืบต่อไป

เนื้อหาโดยสังเขป

เนื่องจากจารึกชำรุดบางส่วน ข้อความที่จารึกจึงไม่สมบูรณ์ พบเพียงข้อความกล่าวถึงพระพิมพ์องค์นี้โดยไม่ปรากฏรายละเอียดอื่นใด

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กำหนดเป็นรูปแบบอักษรหลังปัลลวะ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๔-๑๕

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก :
จำปา เยื้องเจริญ, “คำอ่านและคำแปล อักษรตัวเขียนด้านหลังพระพิมพ์ดินเผากู่สันถรัตน์ กิ่งอำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม,” ศิลปากร ๒๓, ๖ (มกราคม ๒๕๒๓) : ๖๓-๖๖.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : วารสารศิลปากร ปีที่ ๒๓ ฉบับที่ ๖ (มกราคม ๒๕๒๓) : ๖๓-๖๖.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170