จารึกซับจำปา ๔

จารึก

จารึกซับจำปา ๔

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกซับจำปา ๔

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกเมืองซับจำปา ๔

อักษรที่มีในจารึก

หลังปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๓-๑๔

ภาษา

บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน ด้าน ๑ มี ๔ บรรทัด ด้าน ๒ มี ๒ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

เสาแปดเหลี่ยม (ชำรุด)

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๒๘ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลบ. ๒๒”
๒) ในหนังสือ จารึกโบราณรุ่นแรกพบที่ลพบุรีและใกล้เคียง กำหนดเป็น “จารึกเมืองซับจำปา ๔”
๓) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ กำหนดเป็น “จารึกซับจำปา ๔”

ปีที่พบจารึก

วันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๓

สถานที่พบ

เมืองโบราณซับจำปา ตำบลซับจำปา อำเภอท่าหลวง จังหวัดลพบุรี

ผู้พบ

นายผ่าย บุญรอด

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี (สำรวจเมื่อ ๑๗-๒๐ มีนาคม ๒๕๖๐)

พิมพ์เผยแพร่

๑) จารึกโบราณรุ่นแรกพบที่ลพบุรีและใกล้เคียง (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๔), ๒๘-๒๙.
๒) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๔๑-๒๔๓.

ประวัติ

ภัณฑารักษ์พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้สำรวจพบว่า จารึกชิ้นนี้ ค้นพบโดยนายผ่าย บุญรอด ขณะที่กำลังไถพรวนดินเพื่อทำไร่ เมื่อวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๓ ในเขตเมืองโบราณซับจำปา

เนื้อหาโดยสังเขป

ถึงแม้ว่าเนื้อความจะชำรุดขาดหายไปเกือบหมด แต่จากเนื้อความที่เหลืออยู่ ๔ บรรทัด ซึ่งก็ไม่สมบูรณ์ทั้งบรรทัดเช่นกัน ก็พอทำให้ทราบว่า บรรทัดแรกเป็นเนื้อความของ “คาถาเยธมฺมาฯ” บรรทัดที่ ๒ เป็นเนื้อความของ “คำพรรณนาถึงพระอริยสัจ ๔” ส่วนบรรทัดที่ ๓ และ ๔ นั้น เป็นเนื้อความของ “พุทธอุทาน” จากรูปแบบของหลักธรรมเหล่านี้ทำให้นึกถึง “จารึกเสาแปดเหลี่ยม ๑ (ซับจำปา)” (ลบ. ๑๗) จารึกด้วยอักษรปัลลวะ ซึ่งประกอบด้วยหลักธรรม ๔ บท คือ คาถาเยธมฺมาฯ คำพรรณนาถึงพระอริยสัจ ๔ พุทธอุทาน และ คาถาธรรรมบท ดังนั้นเนื้อความที่สมบูรณ์แต่เดิมนั้นคงเป็นไปในทำนองเดียวกันกับจารึกเสาแปดเหลี่ยม ๑ (ซับจำปา) (โปรดดูเนื้อหาของหลักธรรมแต่ละข้อใน “จารึกเสาแปดเหลี่ยม ๑ (ซับจำปา)” (ลบ. ๑๗))

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

รูปแบบของตัวอักษรเป็นอักษรหลังปัลลวะ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๔

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) G. Cœdès, “Une Roue de la Loi avec inscription en Pāli provenant du site de P’ra Pathom,” Artibus Asiae XIX, 3/4, (1956), 221.
๒) “ธัมมจักกัปปวัตนสูตร : ญาณทัสสนะมีรอบ ๓ มีอาการ ๑๒,” ใน พระวินัยปิฎก เล่ม ๔ มหาวรรค ภาค ๑ และ อรรถกถา, แปลโดย มหามกุฎราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์, พิมพ์ครั้งที่ ๓ (กรุงเทพฯ : มหามกุฎราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์, ๒๕๓๖), ๔๗-๔๘.
๓) ยอร์ช เซเดส์, “ภาคผนวก : พระธรรมจักรศิลา จารึกภาษาบาลี ได้มาจากจังหวัดนครปฐม,” แปลโดย ม.จ. สุภัทรดิศ ดิศกุล และฉ่ำ ทองคำวรรณ, จาก Note sur les Inscriptions de Brah Pathamacetiya ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ : จารึกทวารวดี ศรีวิชัย ละโว้, พิมพ์ครั้งที่ ๒ [แก้ไขใหม่], (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๔๖-๕๒.
๔) สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, ปฐมสมโพธิกถา (กรุงเทพฯ : กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, ๒๕๔๐), ๑๒๒-๑๒๓.
๕) อัญชนา จิตสุทธิญาณ, “จารึกซับจำปา ๔,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ : อักษรปัลลวะ หลังปัลลวะ พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๔ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๒๔๑-๒๔๓.
๖) อัญชนา จิตสุทธิญาณ, “จารึกเมืองซับจำปา ๔,” ใน จารึกโบราณรุ่นแรกพบที่ลพบุรีและใกล้เคียง (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๔), ๒๘-๒๙.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170