จารึกเสาแปดเหลี่ยม (ลพบุรี)

จารึก

จารึกเสาแปดเหลี่ยม (ลพบุรี)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเสาแปดเหลี่ยม (ลพบุรี)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๑๘ จารึกบนเสาแปดเหลี่ยมศาลสูงเมืองลพบุรี, Lŏp’bύri (Sαn Sung) (K. 409), จารึกที่ ๑๘ จารึกบนเสาแปดเหลี่ยมที่ศาลสูง เมืองลพบุรี

อักษรที่มีในจารึก

หลังปัลลวะ

ศักราช

พุทธศักราช ๑๓๑๔

ภาษา

มอญโบราณ

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๘ ด้าน มี ๒๔ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินทรายหยาบ

ลักษณะวัตถุ

เสาแปดเหลี่ยม หัวเสาทำเป็นรูปสี่เหลี่ยมจำหลักลวดลาย

ขนาดวัตถุ

กว้างด้านละ ๙ ซม. สูง ๑๔๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลบ. ๑”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๘ จารึกบนเสาแปดเหลี่ยมศาลสูงเมืองลพบุรี”
๓) ในหนังสือ Inscriptions du Cambodge vol. VIII กำหนดเป็น “Lŏp’bύri (Sαn Sung) (K. 409)”
๔) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ กำหนดเป็น “จารึกที่ ๑๘ จารึกบนเสาแปดเหลี่ยมที่ศาลสูง เมืองลพบุรี”
๕) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๑ กำหนดเป็น “จารึกเสาแปดเหลี่ยม”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

ศาลสูงเมืองลพบุรี อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ (กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, ๒๔๗๒), ๒๑-๒๔.
๒) Bulletin de l’École Française d’Éxtrême-Orient XXX (1930) : 82-85.
๓) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๐๔), ๘-๑๑.
๔) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๒ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๕๗-๖๖.

ประวัติ

จารึกหลักนี้เดิมอยู่ที่ศาลสูงเมืองลพบุรี ต่อมาพระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์) ได้ไปพบเข้า จึงย้ายมาเก็บรักษาไว้ที่อยุธยาพิพิธภัณฑถาน (ปัจจุบันคือ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา) ต่อมาเมื่อสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงทราบจึงตรัสสั่งให้ย้ายมาเก็บรักษาไว้ที่หอพระสมุดวชิรญาณ อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่าในขณะนั้นจะรู้กันว่าจารึกหลักนี้จารึกด้วยอักษรโบราณรุ่นก่อนอักษรขอมก็ตาม แต่เนื่องจากภาษาบนจารึกหลักนี้ ไม่ใช่ทั้งภาษาสันสกฤต บาลี หรือ เขมร ดังนั้นจึงยังมีผู้ใดในขณะนั้น สามารถอ่านได้ ต่อมาเมื่อ ศ. ยอร์ช เซเดส์ ได้เข้ามารับราชการในตำแหน่งบรรณารักษ์ในหอพระสมุดวชิรญาณ ท่านจึงได้พยายามอ่านจารึกหลักนี้ แล้วพบว่ามีคำที่ส่อให้เห็นว่าเป็นภาษามอญ เช่น “เวาอฺ” กับ “กฺยาก” ท่านจึงคัดลอกคำจารึกทั้งหมด ส่งไปให้นักปราชญ์ที่ชำนาญในการอ่านศิลาจารึกภาษามอญ เช่น ศ. บลักเดน ที่กรุงลอนดอน นายดูรัวแซลล์ หัวหน้าการรักษาของโบราณในประเทศพม่า และ นายเรเวแรนต์ ฮัลลิเดย์ ผู้สอนศาสนาคริสตัง ที่เมืองเมาะลำเลิง ซึ่งท่านทั้ง ๓ เห็นด้วยว่าคำจารึกนี้เป็นภาษามอญจริง แต่แปลยากมากเพราะเป็นภาษามอญโบราณ ดังนั้น ในการอ่านครั้งแรกโดย ศ. ยอร์ช เซเดส์ นั้น จึงแปลจารึกออกเป็นคำๆ บางคำเท่านั้น และได้นำไปตีพิมพ์ใน ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๒ ในปีถัดมา คือ พ.ศ. ๒๔๗๓ นายฮัลลิเดย์กับนายบลักเดน ได้ร่วมกันอ่านและแปลจารึกหลักนี้และนำไปตีพิมพ์ในวารสารสำนักฝรั่งเศสปลายบูรพาทิศ (BEFEO) เล่มที่ ๓๐ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๐๔ ได้มีการปรุงเนื้อหาของหนังสือประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ ใหม่อีกครั้ง และตีพิมพ์ใหม่โดยใช้ชื่อว่า ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ ซึ่งในครั้งนี้ ศ. ยอร์ช เซเดส์ ได้นำคำแปลที่นายฮัลลิเดย์ได้แปลไว้มาตีพิมพ์รวมไว้ด้วย และเมื่อหอสมุดแห่งชาติได้เข้ามาศึกษาจารึกหลักนี้ใหม่จึงได้มีการศึกษาอ่าน-แปลกันอีกครั้ง โดยนายเทิม มีเต็ม และนายจำปา เยื้องเจริญ และนำคำอ่านและแปลใหม่นี้ตีพิมพ์ในหนังสือจารึกในประเทศไทย เล่ม ๒ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๙

เนื้อหาโดยสังเขป

เนื้อหาในจารึกนี้ แบ่งเป็น ๔ เรื่อง กล่าวถึงการทำบุญของบุคคลและคณะบุคคลต่างๆ กัน โดยการถวายสัตว์, สิ่งของ และข้าพระแก่พระพุทธรูป

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

รูปแบบของตัวอักษรเป็นอักษรหลังปัลลวะ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๔-๑๕

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) R. Halliday and C. O. Blagden, “Les Inscriptions Môn du Siam,” Bulletin de l’École Française d’Éxtrême-Orient XXX (1930) : 82-85.
๒) เทิม มีเต็ม และจำปา เยื้องเจริญ, “จารึกเสาแปดเหลี่ยม,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๒ : อักษรปัลลวะ อักษรมอญ พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๒๑ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๕๗-๖๖.
๓) ยอร์ช เซเดส์, “จารึกที่ ๑๘ จารึกบนเสาแปดเหลี่ยมที่ศาลสูง เมืองลพบุรี,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๒ : จารึกทวารวดี ศรีวิชัย ละโว้ = Recueil des inscriptions du Siam deuxieme partie : inscriptions de Dvaravati, de Crivijaya et de Lavo ([กรุงเทพฯ] : กรมศิลปากร, ๒๕๐๔), ๘-๑๑.
๔) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ ๑๘ จารึกบนเสาแปดเหลี่ยมศาลสูงเมืองลพบุรี,” ใน ประชุมศิลาจารึกสยาม ภาคที่ ๒ : จารึกกรุงทวารวดี เมืองละโว้ และประเทศราชขึ้นแก่กรุงศรีวิชัย ([กรุงเทพฯ] : โรงพิมพ์พิพรรฒนากร, ๒๔๗๒), ๒๑-๒๔.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170