จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

ชุดคำค้น 16 คำ

อายุ-จารึก พ.ศ. 1970, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 20, ยุคสมัย-จารึกสมัยสุโขทัย, วัตถุ-จารึกบนวัตถุสัมฤทธิ์, ลักษณะ-จารึกที่ฐานพระพุทธรูปสัมฤทธิ์, ลักษณะ-จารึกที่ฐานพระพุทธรูป, ลักษณะ-จารึกที่ฐานพระพุทธรูปปางประทานอภัย, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกวัดพระธาตุช้างค้ำ น่าน, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, เรื่อง-พิธีกรรมทางศาสนา, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-สร้างพระพุทธรูป, เรื่อง-ความเชื่อทางศาสนา-พระศรีอาริยเมตไตรย, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองเมืองน่าน, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองเมืองน่าน-สมเด็จเจ้าพระยาสารผาสุม, บุคคล-สมเด็จเจ้าพระยาสารผาสุม,

จารึกฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานอภัย วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร

จารึก

จารึกฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานอภัย วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานอภัย วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกฐานพระพุทธรูป องค์ที่ ๓ วัดช้างค้ำ, จารึกฐานพระพุทธรูปวัดช้างค้ำ องค์ที่ ๓ พุทธศักราช ๑๙๗๐, นน. ๑๕ จารึกฐานพระพุทธรูป วัดช้างค้ำ องค์ที่ ๓ พ.ศ. ๑๙๖๙

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๖๙, ๑๙๗๐

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๔ บรรทัด

วัตถุจารึก

สัมฤทธิ์

ลักษณะวัตถุ

ฐานพระพุทธรูปปางประทานอภัย

ขนาดวัตถุ

ฐานยาว ๓๖ ซม. กว้าง ๓๗ ซม. สูง ๗.๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นน. ๑๕”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๐ ฉบับที่ ๓ (กรกฎาคม ๒๕๒๙) กำหนดเป็น “จารึกฐานพระพุทธรูป องค์ที่ ๓ วัดช้างค้ำ”
๓) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “จารึกฐานพระพุทธรูปวัดช้างค้ำ องค์ที่ ๓ พุทธศักราช ๑๙๗๐”
๔) ในหนังสือ เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ กำหนดเป็น “จารึกฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานอภัย วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร”
๕) ในหนังสือ จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ กำหนดเป็น “นน. ๑๕ จารึกฐานพระพุทธรูป วัดช้างค้ำ องค์ที่ ๓ พ.ศ. ๑๙๖๙”

ปีที่พบจารึก

วันที่ ๒๗ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๓

สถานที่พบ

ในวิหารวัดพระธาตุช้างค้ำ ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน

ผู้พบ

นายสุรศักดิ์ ศรีสำอาง

ปัจจุบันอยู่ที่

ในวิหารวัดพระธาตุช้างค้ำ ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน

พิมพ์เผยแพร่

๑) งานเกี่ยวกับจารึก (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๕), ๕๔-๕๖.
๒) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๑๕๑-๑๕๒.
๓) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๐ ฉบับที่ ๓ (กรกฎาคม ๒๕๒๙) : ๒๒-๒๙.
๔) เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๐), ๒๕๔-๒๕๕.
๕) จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเจมส์ เอช ดับเบิ้ลยู ทอมป์สัน, ๒๕๓๔), ๘๙.

ประวัติ

นายสุรศักดิ์ ศรีสำอาง ภัณฑารักษ์ ๕ กองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ และนายเทิม มีเต็ม นักภาษาโบราณ ๓ กองหอสมุดแห่งชาติ ร่วมกันทำการสำรวจศิลปโบราณวัตถุในเขตจังหวัดน่าน เพื่อรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับศิลปโบราณวัตถุในพิธีเปิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน นายสุรศักดิ์ ได้สำรวจพบพระพุทธรูปจำนวน ๕ องค์ สร้างด้วยโลหะสำริด ศิลปสมัยสุโขทัย พระพุทธรูปจำนวนดังกล่าวประดิษฐานอยู่ ณ สถานที่ต่างๆ กันดังนี้ ๑) ณ วิหารวัดพญาภู จำนวน ๒ องค์ พุทธลักษณะประทับยืน ปางลีลา ฐานพระพุทธรูปทั้ง ๒ มีจารึกอักษรไทย สมัยสุโขทัย ภาษาไทย ฐานละ ๕ บรรทัด ๑ องค์ และฐานละ ๔ บรรทัด ๑ องค์ ๒) ณ พระวิหารวัดช้างค้ำวรวิหาร จำนวน ๒ องค์ พุทธลักษณะประทับยืน ปางยกพระหัตถ์ทั้งสอง ๑ องค์ ฐานมีจารึกอักษรไทย สมัยสุโขทัย ภาษาไทย จำนวน ๔ บรรทัด ส่วนอีก ๑ องค์ พุทธลักษณะประทับยืน ปางลีลา ฐานไม่ปรากฏอักษรจารึก ๓) ณ กุฏิเจ้าอาวาส วัดช้างค้ำวรวิหาร จำนวน ๑ องค์ พุทธลักษณะประทับยืน ปางลีลา ฐานไม่ปรากฏอักษรจารึก

เนื้อหาโดยสังเขป

สมเด็จเจ้าพระยาสารผาสุม ผู้เสวยราชย์ในนันทปุร ได้สถาบกพระพุทธรูปจำนวน ๕ องค์ เพื่อผดุงพระพุทธศาสนา

ผู้สร้าง

สมเด็จเจ้าพระยาสารผาสุม

การกำหนดอายุ

ในจารึกนี้ปรากฏศักราช ๒ แบบคือ เกณฑ์ปี “จุลศักราช ๗๘๘” และเกณฑ์ปี “มหาศักราช ๑๙๗๐” สำหรับเกณฑ์ปีมหาศักราช ๑๙๗๐ ศ. ดร. ประเสริฐ ณ นคร และนายคงเดช ประพัฒน์ทอง นักโบราณคดี กองโบราณคดี กรมศิลปากร ได้ทำการตรวจสอบหาข้อมูล ด้วยวิธีการคำนวณหาเกณฑ์ปีพุทธศักราช ตามแบบอย่างการนับเกณฑ์ปีพุทธศักราชของลังกา ด้วยวิธีเอาเกณฑ์เลขจำนวน ๑๑๘๒ บวกด้วย ๗๘๘ (จุลศักราช) ได้ผลลัพธ์เท่ากับ ๑๙๗๐ จากวิธีดังกล่าวนี้ จึงมีความเห็นเป็นที่พ้องต้องกันว่า เกณฑ์ปีมหาศักราช ๑๙๗๐ ในจารึกนั้น คือเกณฑ์ปีพุทธศักราชที่ใช้ตามแบบอย่างคติลังกา อาจกล่าวได้ว่าจารึกฐานพระพุทธรูปทั้ง ๓ องค์ นับเป็นจารึก ๓ ชิ้นแรกเท่าที่พบ ได้ใช้ชื่อปีมหาศักราชแทนชื่อปีพุทธศักราช มีการกำหนดอายุเป็น ๒ แบบ คือ (๑) นายเทิม มีเต็ม กำหนดเป็น จ.ศ. ๗๘๘ ตรงกับ พ.ศ. ๑๙๗๐ (เป็นการนับแบบลังกา ซึ่งมากกว่าแบบรัตนโกสินทร์อยู่ ๑ ปี) (๒) ศ. ดร. ประเสริฐ ณ นคร กำหนดเป็น จ.ศ. ๗๘๘ ตรงกับ พ.ศ. ๑๙๖๙ (วันที่ ๒๙ มกราคม หรือ ๕ หรือ ๑๒ หรือ ๑๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๑๙๖๙ ตรงกับวันพุธ เดือน ๔ ภาคกลาง

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) เทิม มีเต็ม, “จารึกฐานพระพุทธรูป วัดช้างค้ำ องค์ที่ ๓ พุทธศักราช ๑๙๗๐,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๑๕๑-๑๕๒.
๒) เทิม มีเต็ม, “จารึกฐานพระพุทธรูป วัดพญาภู และวัดช้างค้ำวรวิหาร อำเภอเมือง จังหวัดน่าน,” ศิลปากร ๓๐, ๓ (กรกฎาคม ๒๕๒๙) : ๒๒-๒๙.
๓) เทิม มีเต็ม, “ฐานพระพุทธรูป ฝาหีบพระธรรมและบานประตูที่พบในเมืองน่าน,” ใน เมืองน่าน : โบราณคดี ประวัติศาสตร์ และศิลปะ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๐), ๒๔๕-๓๓๓.
๔) โครงการวิจัยการปริวรรตและชำระจารึกล้านนา, “นน. ๑๕ จารึกฐานพระพุทธรูป วัดช้างค้ำ องค์ที่ ๓ พ.ศ. ๑๙๖๙,” ใน จารึกล้านนา ภาค ๑ เล่ม ๑ : จารึกจังหวัดเชียงราย น่าน พะเยา แพร่ (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเจมส์ เอช ดับเบิ้ลยู ทอมป์สัน, ๒๕๓๔), ๘๙.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170