จารึกเยธมฺมาฯ บนพระสถูปพิมพ์ดินดิบเมืองยะรัง (แบบมีรูปสถูป ๓ องค์) ชิ้นที่ ๓

จารึก

จารึกเยธมฺมาฯ บนพระสถูปพิมพ์ดินดิบเมืองยะรัง (แบบมีรูปสถูป ๓ องค์) ชิ้นที่ ๓

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเยธมฺมาฯ บนพระสถูปพิมพ์ดินดิบเมืองยะรัง (แบบมีรูปสถูป ๓ องค์) ชิ้นที่ ๓

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกเมืองยะรัง (พระสถูปพิมพ์ดินดิบแบบมีรูปสถูป ๓ องค์ ชิ้นที่ ๓), จารึก เย ธมฺมาฯ (พระสถูปพิมพ์ดินดิบแบบมีรูปสถูป ๓ องค์ ชิ้นที่ ๓)

อักษรที่มีในจารึก

ปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๒

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒ บรรทัด

วัตถุจารึก

ดิน

ลักษณะวัตถุ

พระสถูปพิมพ์ดินดิบ

ขนาดวัตถุ

สูง ๔.๒ ซม. กว้าง ๓.๓ ซม. หนา ๑.๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๓ ฉบับที่ ๖ (มกราคม-กุมภาพันธ์ ๒๕๓๓) เรียกว่า “จารึกเมืองยะรัง (พระสถูปพิมพ์ดินดิบแบบมีรูปสถูป ๓ องค์ ชิ้นที่ ๓)”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๖ ฉบับที่ ๕ (กันยายน-กุมภาพันธ์ ๒๕๓๖) เรียกว่า “จารึก เย ธมฺมาฯ (พระสถูปพิมพ์ดินดิบแบบมีรูปสถูป ๓ องค์ ชิ้นที่ ๓)”

ปีที่พบจารึก

๑๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๒

สถานที่พบ

โบราณสถานเมืองยะรัง อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี

ผู้พบ

หน่วยศิลปากรที่ ๙

ปัจจุบันอยู่ที่

ไม่ปรากฏหลักฐาน

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสารศิลปากร ปีที่ ๓๓ ฉบับที่ ๖ (มกราคม-กุมภาพันธ์ ๒๕๓๓) : ๓๕-๕๐.
๒) วารสารศิลปากร ปีที่ ๓๖ ฉบับที่ ๕ (กันยายน-ตุลาคม ๒๕๓๖) : ๖๕-๘๗.

ประวัติ

พระพิมพ์องค์นี้เป็นโบราณวัตถุหนึ่งในหลายๆ ชิ้นที่ได้จากการขุดแต่งโบราณสถานเมืองยะรัง อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี เมื่อราว พ.ศ. ๒๕๓๒ ก่องแก้ว วีระประจักษ์ ได้ทำการศึกษาโบราณวัตถุที่มีจารึกปรากฏอยู่ ซึ่งมีอยู่ด้วยกัน ๙ ชิ้น เป็นพระพิมพ์ดินดิบ ๓ ชิ้น เป็นพระสถูปพิมพ์ดินดิบ ๕ ชิ้น และ เป็นพระสถูปดินเผา ๑ ชิ้น โดยตีพิมพ์ในวารสารศิลปากร ปีที่ ๓๓ ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๓๓) ต่อมา ชะเอม แก้วคล้าย ได้เขียนบทความเรื่อง “จารึก เย ธมฺมาฯ” และได้กล่าวถึงจารึกกลุ่มที่พบที่เมืองยะรังนี้ด้วยเช่นกัน พระพิมพ์นี้ ทำด้วยดินดิบ ลักษณะเป็นรูปพระสถูปพิมพ์ที่พิมพ์จากแม่แบบเดียวกัน มีรูปสถูปเรียงแถวกัน ๓ องค์ ตั้งเรียงอยู่บนขอบเส้นแบ่งภาพ มีอักษรจารึกอยู่ตอนล่างจำนวน ๒ บรรทัด อักษรจารึกลบเลือนมาก อ่านไม่ได้ แต่เมื่อพิจารณารูปแบบของพระสถูปพิมพ์ดินดิบแล้ว เห็นได้ว่าคำจารึกน่าจะเหมือนกับ ๒ ชิ้นแรก พระพิมพ์ดินดิบนั้น นิยมสร้างขึ้นเพื่อบรรจุอัฐิธาตุของพระสงฆ์เถระผู้เป็นครูอาจารย์เมื่อมรณภาพ และเผาศพแล้วก็นำอัฐิธาตุมาโขลกเคล้ากับดินพิมพ์พระพุทธรูปหรือรูปสถูปไว้ การสร้างพระพิมพ์ดินดิบเช่นนี้ มีความประสงค์เพียงเพื่อปฏิบัติประโยชน์อันเป็นหนทางบุญให้แก่ผู้มรณภาพเท่านั้น มิได้สร้างขึ้นเพื่อการสืบอายุพระพุทธศาสนา

เนื้อหาโดยสังเขป

จารึกบนพระพิมพ์นี้ อักษรจารึกลบเลือนมาก อ่านไม่ได้ แต่เมื่อพิจารณารูปแบบของพระสถูปพิมพ์ดินดิบแล้ว เห็นได้ว่าคำจารึกน่าจะเหมือนกับ ๒ ชิ้นแรก ที่มีต้นประโยคชำรุดเล็กน้อย คำสมบูรณ์คงเป็น ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค นั่นคือ พระอริยสัจ ๔ นั่นเอง พระอริยสัจ ๔ นี้ ในภาคกลางของประเทศไทยช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๒ ซึ่งอยู่ภายใต้วัฒนธรรมทวารวดี ก็นิยมจารึกคำพรรณนาถึงพระอริยสัจ ๔ ไว้บนพระธรรมจักรด้วย

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

พุทธศตวรรษที่ ๑๒ โดยกำหนดอายุจากรูปแบบของอักษรปัลลวะ

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร และนวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ก่องแก้ว วีระประจักษ์, “วิเคราะห์จารึกเมืองยะรัง,” ศิลปากร ๓๓, ๖ (มกราคม-กุมภาพันธ์ ๒๕๓๓) : ๓๕-๕๐.
๒) ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึก เย ธมฺมาฯ,” ศิลปากร ๓๖, ๕ (กันยายน-ตุลาคม ๒๕๓๖) : ๖๕-๘๗.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170