จารึกเหรียญเงินทวารวดี (คอกช้างดิน ๒)

จารึก

จารึกเหรียญเงินทวารวดี (คอกช้างดิน ๒)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเหรียญเงินทวารวดี (คอกช้างดิน ๒)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

KCD97-0009

อักษรที่มีในจารึก

ปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๒

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒ บรรทัด

วัตถุจารึก

เงิน

ลักษณะวัตถุ

เหรียญทรงกลมแบน ด้านหนึ่งมีจารึก อีกด้านหนึ่งมีรูปแม่วัวกับลูกวัว

ขนาดวัตถุ

เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๗๗ ซม. หนา ๑.๓๐ ซม. หนัก ๒.๑๕ กรัม

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๒ สุพรรณบุรี กำหนดเป็น “KCD97-0009”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๔๔๐

สถานที่พบ

ในภาชนะดินเผาทรงคนโทขนาดเล็ก ขุดพบบริเวณโบราณสถานหมายเลข คชด. ๗ ตำบลจระเข้สามพัน อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี

ผู้พบ

สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๒ สุพรรณบุรี

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี

พิมพ์เผยแพร่

เอกสารประกอบการสัมมนาโครงการสัมมนาประวัติศาสตร์ โบราณคดีเมืองสุพรรณบุรี “จากทวารวดีถึงสุพรรณบุรี : หลักฐานและข้อมูลใหม่ทางโบราณคดี” (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๔๒), ๑๐๔-๑๕๕.

ประวัติ

ในเอกสารประกอบการสัมมนา โครงการสัมมนาประวัติศาสตร์ โบราณคดีเมืองสุพรรณบุรี “จากทวารวดีถึงสุพรรณบุรีฯ” อ. ก่องแก้ว วีระประจักษ์ ผู้เชี่ยวชาญพิเศษด้านภาษาโบราณ กรมศิลปากร ได้เขียนบรรยายไว้ว่า เมื่อวันที่ ๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๐ ขณะที่เจ้าหน้าที่สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๒ สุพรรณบุรี โดยการนำของนายเขมชาติ เทพไชย ผู้อำนวยการสำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๒ สุพรรณบุรี และนายสายันต์ ไพรชาญจิตร์ นักโบราณคดี ๗ ว. กำลังดำเนินการขุดค้นศึกษาโบราณสถานหมายเลข คชด. ๗ ในบริเวณพื้นที่โบราณสถานคอกช้างดิน ตำบลจระเข้สามพัน อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมื่อเปิดหน้าดินไปได้ลึกประมาณ ๕๐ - ๑๐๐ ซม. เจ้าหน้าที่ได้พบภาชนะดินเผาทรงคล้ายคนโท ภายในภาชนะมีเหรียญเงิน ๙ เหรียญ แผ่นเงินเสี้ยว ๒ แผ่น ก้อนเงิน และเงินแท่งตัดเป็นแว่นๆ ขนาดต่างๆ อีก ๓๘ ชิ้น กับเหรียญสัมฤทธิ์ดำอยู่ที่ปากภาชนะอีก ๑ เหรียญ เหรียญและแท่งเงินเหล่านั้น มีหลายขนาดอีกทั้งรูปลักษณะยังแตกต่างกันอีกด้วย บรรดาเหรียญเหล่านี้มีพิเศษอยู่ ๓ เหรียญ เป็นเหรียญแบบเรียบ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๒ ซม. เท่ากันทั้ง ๓ เหรียญ แต่มีที่สำคัญคือลายนูนต่ำที่อยู่บนเหรียญทั้ง ๒ ด้าน ด้านหนึ่งมีอักษรจารึก ๒ บรรทัด อีกด้านหนึ่งเป็นรูปโคแม่ลูกยืนหันกลับทิศทางกับด้านที่มีอักษรจารึก

เนื้อหาโดยสังเขป

คำจารึกที่ว่า “ศฺรีทฺวารวตีศฺวรปุณฺย” หรือ “พระเจ้าศรีทวารวดีผู้มีบุญอันประเสริฐ” เป็นการยืนยันถึงการมีอยู่จริงของอาณาจักรทวารวดี ซึ่งสอดคล้องกับทั้งเอกสารจีนร่วมสมัยและโบราณวัตถุสถานที่พบในเขตลุ่มแม่น้ำท่าจีน-แม่กลอง-ป่าสัก ในประเทศไทย ส่วนด้านหน้าของเหรียญทำเป็นรูปแม่โคกับบุตรนั้น ศ. ดร. ผาสุข อินทราวุธ ได้อธิบายไว้ในหนังสือทวารวดี การศึกษาเชิงวิเคราะห์จากหลักฐานทางโบราณคดี ว่า “โค เป็นสัญลักษณ์พลังอำนาจด้านการผลิตของธรรมชาติ โดยพลังอำนาจด้านการผลิตของธรรมชาตินี้ สัมพันธ์กับคติการนับถือพระแม่ หรือ เทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหาร และสัมพันธ์กับคติการบูชาคช-ลักษมี (เทพีแห่งความมั่งคั่งและความอุดมสมบูรณ์) สัญลักษณ์รูปแม่โคกับบุตร จัดเป็นหนึ่งในมงคล ๑๐๘ ประการ และปรากฏบนตราประทับของกษัตริย์เมืองนคร ซึ่งเป็นรัฐอิสระที่ตั้งอยู่ทางภาคตะวันตกของอินเดีย ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๙-๑๐ จัดเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ของผลิตผลทางการเกษตรและปศุสัตว์ และการที่กษัตริย์ทวารวดีเลือกสัญลักษณ์นี้มาใช้บนเหรียญของพระองค์ ก็เป็นเครื่องยืนยันว่าพระองค์สามารถควบคุมธรรมชาติให้มีผลผลิตที่อุดมสมบูรณ์” เหรียญเงินที่มีจารึกลักษณะเช่นนี้ ปัจจุบันได้สำรวจพบแล้วในหลายพื้นที่ คือที่เมืองนครปฐมโบราณ เมืองอู่ทอง (จังหวัดสุพรรณบุรี) เมืองคูบัว (จังหวัดราชบุรี) เมืองคูเมือง (จังหวัดสิงห์บุรี) เมืองพรหมทิน (จังหวัดลพบุรี) เมืองดงคอน และ เมืองอู่ตะเภา (จังหวัดชัยนาท)

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุตามรูปแบบอักษรปัลลวะ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒ ซึ่งสอดคล้องกันกับ ชื่อ “ตว้อ-หลอ-ปอ-ตี่” (พ.ศ. ๑๑๗๒-๑๑๘๘) ในบันทึกของการเดินทางของสมณะเฮี่ยนจัง และ “ตู้-เหอ-ปอ-ตี่” (พ.ศ. ๑๒๑๔-๑๒๓๘) ในบันทึกการเดินทางของสมณะอี้จิง

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) สายันต์ ไพรชาญจิตร์ และสุภมาศ ดวงสกุล, “หลักฐานและความรู้ใหม่ทางโบราณคดีจากคอกช้างดิน เมืองอู่ทอง อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี,” ใน เอกสารประกอบการสัมมนา โครงการสัมมนาประวัติศาสตร์ โบราณคดีเมืองสุพรรณบุรี “จากทวารวดีถึงสุพรรณบุรี : หลักฐานและข้อมูลใหม่ทางโบราณคดี” (กรุงเทพฯ : สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๒ สุพรรณบุรี สำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๔๒), ๑๑๒, ๑๒๔-๑๒๕, ๑๔๓-๑๔๔.
๒) ก่องแก้ว วีระประจักษ์, “จารึกบนเหรียญเงินทวารวดี จากแหล่งโบราณคดีคอกช้างดิน เมืองอู่ทอง,” ใน เอกสารประกอบการสัมมนา โครงการสัมมนาประวัติศาสตร์ โบราณคดีเมืองสุพรรณบุรี “จากทวารวดีถึงสุพรรณบุรี : หลักฐานและข้อมูลใหม่ทางโบราณคดี” (กรุงเทพฯ : สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ ๒ สุพรรณบุรี สำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๔๒), ๑๕๐-๑๕๕.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170