จารึกเหรียญเงินทวารวดี (เมืองดงคอน ๑)

จารึก

จารึกเหรียญเงินทวารวดี (เมืองดงคอน ๑)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเหรียญเงินทวารวดี (เมืองดงคอน ๑)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

เหรียญตรารูปแม่วัวหันหน้าไปทางขวาและลูกวัว/จารึกอักษรปัลลวะภาษาสันสกฤต

อักษรที่มีในจารึก

ปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๒

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒ บรรทัด

วัตถุจารึก

เงิน

ลักษณะวัตถุ

เหรียญทรงกลมแบน ด้านหนึ่งมีจารึก อีกด้านหนึ่งมีรูปแม่วัวหันหน้าไปทางขวา

ขนาดวัตถุ

เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๗๐ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๔ ฉบับที่ ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) กำหนดเป็น “เหรียญตรารูปแม่วัวหันหน้าไปทางขวาและลูกวัว/จารึกอักษรปัลลวะภาษาสันสกฤต”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

แหล่งโบราณคดีเมืองดงคอน บ้านดงคอน ตำบลดงคอน อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ไม่ปรากฏหลักฐาน

พิมพ์เผยแพร่

๑) โบราณคดีเมืองดงคอน (กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ จำกัด, ๒๕๓๐), ๒๔-๒๕.
๒) วารสารศิลปากร ปีที่ ๓๔ ฉบับที่ ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) : ๗๗.

ประวัติ

เหรียญเงินนี้ เป็นเหรียญเงินที่มีจารึก ๑ ใน ๓ เหรียญที่พบที่เมืองโบราณดงคอน อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท ภูธร ภูมะธน ได้กล่าวถึงเหรียญเงินนี้ ในหนังสือ “โบราณคดีเมืองดงคอน” ตีพิมพ์เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๐ พร้อมกับเหรียญเงินอีก ๒ เหรียญ ต่อมา เมธินี จิระวัฒนา ได้เรียบเรียงข้อมูลของเหรียญเงินโบราณขึ้นเขียนเป็นบทความชื่อ “เหรียญตรารุ่นเก่าที่พบในประเทศไทย ระหว่างพุทธศตวรรรษที่ ๑๑-๑๕” ตีพิมพ์ในวารสารศิลปากร ปีที่ ๓๔ ฉบับที่ ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) โดยเหรียญทั้ง ๓ ดังกล่าวก็ถูกกล่าวถึงไว้ในบทความนี้ด้วยเช่นกัน

เนื้อหาโดยสังเขป

คำจารึกที่ว่า “ศฺรี ทฺวารวตีศฺวรปุณฺย” หรือ “พระเจ้าศรีทวารวดีผู้มีบุญอันประเสริฐ” เป็นการยืนยันถึงการมีอยู่จริงของอาณาจักรทวารวดี ซึ่งสอดคล้องกับทั้งเอกสารจีนร่วมสมัยและโบราณวัตถุสถานที่พบในเขตลุ่มแม่น้ำท่าจีน-แม่กลอง-ป่าสัก ในประเทศไทย ส่วนด้านหน้าของเหรียญทำเป็นรูปแม่โคกับบุตรนั้น ศ. ดร. ผาสุข อินทราวุธ ได้อธิบายไว้ในหนังสือทวารวดี การศึกษาเชิงวิเคราะห์จากหลักฐานทางโบราณคดี ว่า “โค เป็นสัญลักษณ์พลังอำนาจด้านการผลิตของธรรมชาติ โดยพลังอำนาจด้านการผลิตของธรรมชาตินี้ สัมพันธ์กับคติการนับถือพระแม่ หรือ เทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหาร และสัมพันธ์กับคติการบูชาคช-ลักษมี (เทพีแห่งความมั่งคั่งและความอุดมสมบูรณ์) สัญลักษณ์รูปแม่โคกับบุตร จัดเป็นหนึ่งในมงคล ๑๐๘ ประการ และปรากฏบนตราประทับของกษัตริย์เมืองนคร ซึ่งเป็นรัฐอิสระที่ตั้งอยู่ทางภาคตะวันตกของอินเดีย ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๙-๑๐ จัดเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ของผลิตผลทางการเกษตรและปศุสัตว์ และการที่กษัตริย์ทวารวดีเลือกสัญลักษณ์นี้มาใช้บนเหรียญของพระองค์ ก็เป็นเครื่องยืนยันว่าพระองค์สามารถควบคุมธรรมชาติให้มีผลผลิตที่อุดมสมบูรณ์” เหรียญเงินที่มีจารึกลักษณะเช่นนี้ ปัจจุบันได้สำรวจพบแล้วในหลายพื้นที่ คือที่เมืองนครปฐมโบราณ เมืองอู่ทอง (จังหวัดสุพรรณบุรี) เมืองคูบัว (จังหวัดราชบุรี) เมืองคูเมือง (จังหวัดสิงห์บุรี) เมืองพรหมทิน (จังหวัดลพบุรี) เมืองดงคอน และเมืองอู่ตะเภา (จังหวัดชัยนาท)

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุตามอักษรปัลลวะ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ภูธร ภูมะธน, โบราณคดีเมืองดงคอน (กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ จำกัด, ๒๕๓๐), ๒๔-๒๕.
๒) ชะเอม แก้วคล้าย, “ศรีทวารวดี,” ศิลปากร ๓๔, ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) : ๕๘-๕๙.
๓) เมธินี จิระวัฒนา, “เหรียญตรารุ่นเก่าที่พบในประเทศไทย ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๕,” ศิลปากร ๓๔, ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) : ๖๙-๘๖.
๔) ผาสุข อินทราวุธ, “๓.๓.๒ การใช้เหรียญโลหะมาตรฐานเป็นสื่อกลางการค้าขาย,” ใน ทวารวดี การศึกษาเชิงวิเคราะห์จากหลักฐานทางโบราณคดี (กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์อักษรสมัย, ๒๕๔๒), ๑๒๔-๑๓๓.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170